Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội: Người giữ lửa hy vọng

Người ta vẫn gọi Thầy thuốc Ưu tú, PGS.TS Trịnh Thế Sơn là “thầy thuốc mát tay” trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản. Là Giám đốc Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội - Học viện Quân y (VMMU), anh đã lặng lẽ thắp hy vọng cho biết bao gia đình trên hành trình tìm tiếng cười trẻ thơ.

Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, PGS.TS Trịnh Thế Sơn, Giám đốc Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội - Học viện Quân y.

Người bác sĩ luôn thức cùng bệnh nhân

Đồng hồ chỉ 0 giờ hay một, hai giờ sáng. Điện thoại của PGS.TS Trịnh Thế Sơn vẫn rung lên giữa đêm khuya. Đầu dây bên kia là tiếng khóc nghẹn của một người phụ nữ đang mang thai sau nhiều năm hiếm muộn:

“Bác sĩ ơi… em ra máu rồi… em sợ lắm…”

Trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, những cuộc gọi như vậy không hiếm. Chỉ một chút bất thường nhỏ cũng đủ khiến người phụ nữ đã từng trải qua nhiều lần thất bại rơi vào hoảng loạn. Bởi phía sau đứa trẻ ấy không chỉ là một thai kỳ, mà là cả một hành trình dài đầy nước mắt, áp lực và tuyệt vọng.

Anh ngồi dậy, giọng vẫn điềm tĩnh như mọi khi. Đó là sự điềm tĩnh đã được tôi luyện qua nhiều năm trong nghề, qua những ca trực ở Học viện Quân y, qua những đêm trắng nơi phòng thí nghiệm mô phôi thai học.

Từng câu hỏi được anh nói chậm rãi, cẩn thận, từ lượng máu, cảm giác đau bụng cho đến loại thuốc đã sử dụng.

“Em nằm yên nhé, đừng hoảng. Em có uống thuốc đều như anh đã kê không?”

Sau cùng vẫn là lời trấn an quen thuộc:

“Có anh đây, em đừng quá lo. Bình tĩnh, sáng mai vào viện anh khám lại.”

Có lẽ với nhiều người, đó chỉ là một cuộc điện thoại. Nhưng với những người phụ nữ hiếm muộn, đôi khi đó là khoảnh khắc giữ lại niềm hy vọng lớn nhất đời mình.

Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, PGS.TS Trịnh Thế Sơn cùng ê-kíp bác sĩ thực hiện ca chọc hút noãn để tiến hành thụ tinh trong ống nghiệm.

Suốt hơn hai mươi năm làm nghề, những cuộc gọi lúc nửa đêm đã trở thành điều quen thuộc với PGS.TS Trịnh Thế Sơn. Có người gọi lúc rạng sáng vì đau bụng sau chuyển phôi. Có người bật khóc giữa đêm vì thử que chỉ còn một vạch sau bao ngày chờ đợi. Có người hoảng loạn chỉ vì thấy vài giọt máu nhỏ xuất hiện trong thai kỳ đầu tiên sau nhiều năm vô sinh.

Và gần như lần nào, anh cũng nghe máy.

Bởi hơn ai hết, anh hiểu bệnh nhân hiếm muộn không chỉ mang trong mình nỗi đau bệnh lý. Họ còn mang theo áp lực tinh thần, sự mặc cảm và những tháng ngày mỏi mòn chờ đợi trong tuyệt vọng.

Có những cặp vợ chồng đã đi gần hết các bệnh viện lớn nhỏ trong cả nước. Có người bán tài sản để điều trị. Có người lặng lẽ chịu đựng những lời gièm pha, những ánh mắt thương hại từ họ hàng, làng xóm. Với họ, hai chữ “con cái” đôi khi trở thành một nỗi ám ảnh day dứt suốt nhiều năm trời.

Và chính tôi cũng từng là một người như thế.

Ở tuổi 40, sau nhiều năm điều trị thất bại, tôi tìm đến Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội với tâm trạng vừa hy vọng vừa hoài nghi. Tôi từng đi qua nhiều bệnh viện, từng nghe rất nhiều lời động viên rồi lại thất vọng, nên gần như không còn dám đặt trọn niềm tin vào bất cứ điều gì nữa.

Ấn tượng đầu tiên của tôi về PGS.TS Trịnh Thế Sơn không phải là học hàm Phó Giáo sư hay cương vị Giám đốc một viện lớn trong quân đội. Điều khiến tôi nhớ nhất chính là sự gần gũi và kiên nhẫn của anh.

Anh dành rất nhiều thời gian để hỏi han, xem từng kết quả xét nghiệm cũ, giải thích kỹ tình trạng sức khỏe và phân tích từng vấn đề nhỏ một cách cẩn thận. Không hề có cảm giác vội vàng hay khoảng cách giữa bác sĩ và bệnh nhân.

Có lúc tôi bật khóc ngay trong phòng khám vì áp lực dồn nén quá lâu. Anh chỉ nhẹ nhàng nói:

“Mình còn cơ hội thì mình còn cố gắng.”

Câu nói ấy đã theo tôi suốt cả hành trình điều trị.

Những tháng ngày ấy thật sự rất khó khăn. Có những lần tiêm thuốc đến tím bụng. Có những ngày chờ kết quả xét nghiệm mà tim như thắt lại. Có những đêm gần như thức trắng vì sợ thất bại thêm một lần nữa.

Nhưng điều khiến tôi thấy ấm lòng nhất là cảm giác mình chưa bao giờ bị bỏ lại một mình. Từ đội ngũ y, bác sĩ đến các điều dưỡng trong viện, ai cũng nhẹ nhàng, tận tâm. Từng lời dặn dò nhỏ, từng ánh mắt động viên đều khiến bệnh nhân cảm nhận được sự quan tâm thật sự.

Nhiều khi bước vào viện, tôi không còn cảm giác mình đang đi chữa bệnh nữa mà giống như trở về một nơi đầy sự chở che và hy vọng.

Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, PGS.TS Trịnh Thế Sơn bế em bé được sinh ra khỏe mạnh nhờ phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Rồi sau tất cả những tháng ngày tưởng chừng dài vô tận ấy, điều kỳ diệu cuối cùng cũng đến.

Tôi mang thai.

Ngày nghe thấy nhịp tim thai đầu tiên, tôi đã bật khóc. Đó là khoảnh khắc tôi hiểu rằng, sau quá nhiều năm chờ đợi, cuối cùng mình cũng được chạm tay vào hạnh phúc mà trước đó từng nghĩ sẽ không bao giờ có được.

Chín tháng sau, tôi sinh một bé trai khỏe mạnh, bụ bẫm.

Khi ôm con vào lòng, tôi nhớ lại tất cả những ngày tháng đã đi qua. Nhớ những lần tuyệt vọng muốn buông xuôi. Và nhớ người bác sĩ mang quân hàm xanh vẫn lặng lẽ đứng phía sau hành trình ấy, chưa bao giờ để bệnh nhân của mình mất niềm tin.

Có lẽ chính sự chân thành ấy đã khiến nhiều bệnh nhân tin và yêu quý anh đến vậy.

Nhiều gia đình sau khi sinh con vẫn giữ liên lạc với bác sĩ Sơn nhiều năm. Có người đưa con quay trở lại viện chỉ để khoe với bác sĩ. Có người gửi những bức ảnh đầu đời của con như một lời cảm ơn.

Với họ, anh không chỉ là người điều trị hiếm muộn mà còn là người đã đồng hành trong quãng thời gian khó khăn nhất cuộc đời.

Một đồng nghiệp từng nhận xét về anh: “Anh Sơn là người luôn đặt bệnh nhân ở vị trí trung tâm. Anh vui khi bệnh nhân thành công và thật sự buồn khi họ thất bại”. Bởi, trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, không phải lúc nào cũng có phép màu. Có những ca bệnh dù bác sĩ cố gắng đến đâu vẫn không thể giữ được thai. Có những người mẹ bật khóc ngay trên bàn siêu âm khi không còn nghe thấy nhịp tim con nữa. Những lúc ấy, người đau không chỉ là bệnh nhân. Người bác sĩ cũng đau. Và có lẽ vì đã đi cùng quá nhiều nước mắt của bệnh nhân, nên anh càng trân trọng hơn từng tiếng khóc đầu đời của những đứa trẻ được sinh ra từ hành trình đầy gian nan ấy.

Hơn hai mươi năm giữ lửa cho những gia đình hiếm muộn

Con đường đến với lĩnh vực hỗ trợ sinh sản của PGS.TS Trịnh Thế Sơn bắt đầu từ năm 1994 khi anh thi đỗ Học viện Quân y. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, học bác sĩ nội trú và được giữ lại công tác tại Học viện, anh tiếp tục theo đuổi chuyên sâu về nam học và hỗ trợ sinh sản – một lĩnh vực còn rất mới ở Việt Nam thời điểm ấy. Năm 2005, anh sang Nhật Bản học tập và thực hành tại Đại học Kyorin và Đại học Tokyo. Các năm 2010 và 2016, anh tiếp tục được cử sang Đức học kỹ thuật Micro TESE dưới sự hướng dẫn của GS Stefan Schlatt – một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Micro TESE là kỹ thuật vi phẫu tìm tinh trùng ở những trường hợp vô tinh rất khó. Dưới kính hiển vi phóng đại lớn, bác sĩ sẽ tìm những ống sinh tinh có khả năng chứa tinh trùng nhằm tăng cơ hội làm cha cho bệnh nhân.

Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, PGS.TS Trịnh Thế Sơn – Giám đốc Viện Mô phôi Lâm sàng Quân đội đón tiếp và trao quà lưu niệm cho đại diện đối tác Nhật Bản.

Với nhiều người đàn ông từng nhận kết luận “không có tinh trùng”, kỹ thuật ấy giống như cánh cửa cuối cùng của hy vọng. Một trong những trường hợp khiến anh nhớ nhiều là vợ chồng chị H., công tác trong ngành quân đội. Họ cưới nhau hơn hai mươi năm nhưng chưa một lần có con. Hai mươi năm ấy là hàng chục lần đi viện, hàng chục lần hy vọng rồi thất vọng. Có thời điểm, cả hai gần như kiệt quệ cả về sức khỏe lẫn tinh thần. “Có lúc tôi nghĩ chắc mình phải chấp nhận số phận”, chị H. từng nghẹn ngào chia sẻ. Nhưng rồi họ vẫn quyết định điều trị thêm một lần nữa tại Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội, Học viện Quân y.

Bằng kỹ thuật Micro TESE cùng phác đồ phù hợp, điều kỳ diệu cuối cùng cũng đến. Sau hơn hai mươi năm chờ đợi, chị mang thai. Ngày bước vào tháng cuối thai kỳ, chị bật khóc khi nói: “Nếu không có bác sĩ Sơn động viên, có lẽ chúng tôi đã bỏ cuộc từ lâu”. Đó chỉ là một trong rất nhiều gia đình đã tìm được tiếng cười trẻ thơ tại nơi này. Hơn hai mươi năm làm nghề, PGS.TS Trịnh Thế Sơn đã tham gia nghiên cứu và thực hiện nhiều kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại.

PGS.TS Trịnh Thế Sơn có hơn 130 bài báo khoa học trong nước và quốc tế cùng nhiều đề tài nghiên cứu về nam học và điều trị vô sinh. Năm 2014, anh được cấp Bằng độc quyền sáng chế cho phương pháp phân lập tế bào gốc sinh tinh từ ống sinh tinh của tinh hoàn. Năm 2016, anh được công nhận Phó Giáo sư. Năm 2021, anh được Nhà nước trao tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú. Nhưng điều khiến người bệnh nhớ nhất về anh không nằm ở học hàm hay giải thưởng. Đó là hình ảnh người bác sĩ vẫn thức giữa đêm để nghe điện thoại của bệnh nhân. Là niềm vui hiện rõ trong ánh mắt khi nhìn thấy nhịp tim thai đầu tiên trên màn hình siêu âm. Là sự lặng lẽ động viên bệnh nhân sau những lần chuyển phôi chưa thành công. Trong phòng làm việc của bác sĩ Sơn có rất nhiều bức ảnh trẻ nhỏ do bệnh nhân gửi tặng. Có em bé vừa chào đời còn đỏ hỏn. Có em đang chập chững biết đi. Có em đã vào lớp một với nụ cười rạng rỡ trong bộ đồng phục mới. Mỗi bức ảnh là một câu chuyện. Mỗi đứa trẻ là kết tinh của niềm tin, sự kiên trì và cả những tháng ngày tưởng chừng không thể vượt qua.

Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, PGS.TS Trịnh Thế Sơn – Giám đốc Viện Mô phôi Lâm sàng Quân đội cùng các chuyên gia, bác sĩ của Viện chụp ảnh lưu niệm sau khi Kết thúc khóa đào tạo Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho cán bộ nhân viên Bệnh viện trung ương Quân đội 103 Lào.

Với những người làm trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, tiếng khóc đầu đời của một đứa trẻ luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Bởi phía sau tiếng khóc ấy là biết bao nước mắt, là những đêm dài cầu nguyện và cả những trái tim từng nghĩ mình không còn cơ hội được làm cha, làm mẹ. Ngoài hành lang Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội, mỗi ngày vẫn có những cặp vợ chồng từ khắp mọi miền đất nước tìm đến. Họ mang theo những tập hồ sơ bệnh án dày cộp, những ánh mắt đầy lo lắng và cả một niềm hy vọng mong manh sau rất nhiều lần thất bại. Có người vừa xuống xe khách từ Nghệ An lúc 4 giờ sáng để kịp lịch khám. Có người bắt tàu từ miền Nam ra Hà Nội chỉ với một tia hy vọng cuối cùng. Có người lặng lẽ ngồi nắm chặt tay nhau ngoài hành lang, không nói một lời.

Rồi cánh cửa phòng khám mở ra. Người bác sĩ áo lính bước vào với nụ cười quen thuộc. Vẫn ánh mắt điềm tĩnh ấy. Vẫn giọng nói trầm ấm ấy. Vẫn sự kiên nhẫn chưa bao giờ vơi đi sau hơn hai mươi năm làm nghề. Và thêm một hành trình đi tìm tiếng cười trẻ thơ lại bắt đầu.

Có người từng nói, nghề y cao quý không chỉ vì cứu người mà còn vì giữ lại niềm tin cho con người trong những lúc tuyệt vọng nhất. Có lẽ với PGS.TS Trịnh Thế Sơn, điều quý giá nhất sau ngần ấy năm làm nghề không phải là những danh hiệu hay giải thưởng. Mà là khoảnh khắc một người mẹ bật khóc khi nghe tim thai đầu tiên. Là lúc một người cha run run bế đứa con mình từng nghĩ sẽ không bao giờ có được. Bởi sau tất cả, hạnh phúc lớn nhất của một người thầy thuốc chữa hiếm muộn… chính là được nghe tiếng khóc đầu đời của những đứa trẻ được sinh ra từ niềm hy vọng chưa bao giờ tắt.