AI trong bệnh viện: Người bệnh được lợi gì?

Bệnh viện Phụ sản Hà Nội sử dụng hệ thống robot hỗ trợ phẫu thuật - Ảnh: VGP/LN

Quyết tâm từ chính sách đến hành động

Tháng 3/2025, Bộ Y tế ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 03/NQ-CP của Chính phủ triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được cụ thể hóa trong kế hoạch hằng năm của từng đơn vị; kết quả triển khai sẽ là tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp phụ trách, chỉ đạo.

Đến tháng 9/2025, Nghị quyết 72-NQ/TW tiếp tục xác định khoa học công nghệ và chuyển đổi số y tế là đột phá chiến lược trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Từ quyết tâm chính trị đó, các bệnh viện trên cả nước đã từng bước ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào quản lý và khám chữa bệnh.

Trong đó, các bệnh viện tuyến Trung ương, tuyến cuối đã làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại như ghép đa mô tạng, phẫu thuật robot, y học hạt nhân trong điều trị ung thư, ứng dụng tế bào gốc và hỗ trợ sinh sản tiên tiến. Nhiều kỹ thuật được chuyển giao cho tuyến dưới, góp phần giảm tải và nâng cao năng lực y tế cơ sở.

Trung tướng, GS.TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xác định, chuyển đổi số và AI là trụ cột chiến lược trong các hoạt động của bệnh viện - Ảnh: VGP/TN

AI trong bệnh viện và "mỏ dữ liệu sạch"

Là bệnh viện tuyến cuối của ngành quân y và là bệnh viện hạng đặc biệt quốc gia, Trung tướng, GS.TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xác định, chuyển đổi số và AI là trụ cột chiến lược trong các hoạt động của bệnh viện.

Theo Trung tướng Lê Hữu Song, các nghị quyết của Bộ Chính trị đã tạo cơ sở chính trị quan trọng để bệnh viện nâng cao mô hình hoạt động, ứng dụng công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Trong đó, AI trong bệnh viện có thể tạo đột phá từ quản lý điều hành đến hỗ trợ chẩn đoán, điều trị.

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, trong lĩnh vực y học hạt nhân, AI được tích hợp trực tiếp vào phần mềm phân tích hình ảnh của các kỹ thuật hiện đại như SPECT/CT và PET/CT, giúp tự động hóa hoặc bán tự động hóa nhiều thao tác chuyên môn.

Ở lĩnh vực điều trị ung thư, AI trong bệnh viện hỗ trợ các bác sĩ phác họa liều xạ trị, phân định chính xác vùng tổn thương và mô lành cần bảo vệ, giúp tối ưu hiệu quả điều trị. Ở lĩnh vực tim mạch hạt nhân, đặc biệt kỹ thuật xạ hình SPECT tưới máu cơ tim, AI giúp loại bỏ nhiễu, làm rõ bất thường, nâng cao độ tin cậy chẩn đoán.

Song song đó, Bệnh viện xây dựng nền tảng Big Data, chuẩn hóa dữ liệu chẩn đoán hình ảnh và hồ sơ bệnh án nhằm tạo "mỏ dữ liệu sạch" phục vụ huấn luyện mô hình AI. Mục tiêu là hình thành hệ thống AI hỗ trợ chẩn đoán, dự báo điều trị, cảnh báo sớm nguy cơ và tối ưu quản trị bệnh viện theo hướng thông minh, hiện đại.

Hiện tại, AI trong bệnh viện đang hỗ trợ lớn cho các bác sĩ trong chẩn đoán và điều trị người bệnh - Ảnh: VGP/LN

AI trong lĩnh vực sản khoa

Ở chuyên ngành sinh sản, trao đổi với phóng viên, TS.BS CKII Mai Trọng Hưng, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cho biết, chuyển đổi số được triển khai mạnh mẽ tại bệnh viện trong năm 2025 với đầu tư hàng chục tỷ đồng cho hạ tầng công nghệ thông tin. Mục tiêu là chuyển từ quản lý sổ sách truyền thống sang quản lý số, tối ưu quy trình lâm sàng và tra cứu dữ liệu nhanh chóng, chính xác hơn.

Tại bệnh viện, AI được áp dụng rộng rãi trong chẩn đoán và điều trị cho sản phụ, thai nhi. Trước đây, siêu âm tầm soát dị tật thai nhi phụ thuộc nhiều vào tư thế thai và sự hợp tác của thai phụ, mỗi ca có thể kéo dài 30-40 phút. Hiện nay, AI tích hợp trong hệ thống siêu âm cho phép tạo hình từ hàng nghìn lát cắt trong thời gian ngắn, tái hiện đầy đủ dữ liệu, giúp phát hiện sớm bất thường.

Bên cạnh đó, AI còn hỗ trợ dựng hình thái học 3D, 4D trực quan, giúp bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc giải phẫu của thai nhi, hạn chế bỏ sót tổn thương. Khi gặp ca bệnh đặc thù, hệ thống có thể gợi ý hướng xử trí dựa trên dữ liệu và hướng dẫn cập nhật từ các hiệp hội y khoa quốc tế.

Những ca bệnh khó được báo cáo quốc tế cũng được kết nối dữ liệu, giúp bác sĩ ở nơi khác có thể tham khảo phương pháp đã thực hiện thành công tại Việt Nam.

Bệnh viện cũng đưa robot vào hỗ trợ phẫu thuật trong các chuyên khoa Nhi, Ung bướu, Ngoại khoa phức tạp. Robot giúp thao tác chính xác, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và giảm áp lực thể chất, tinh thần cho phẫu thuật viên.

"Dù chi phí đầu tư lớn nhưng hiệu quả điều trị và lợi ích lâu dài cho người bệnh là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của chúng tôi", TS Mai Trọng Hưng nhấn mạnh.

Bác sĩ đang sử dụng robot hỗ trợ phẫu thuật - Ảnh: VGP/LN

Bệnh án điện tử và bệnh viện thông minh

Đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, từ việc ổn định cơ chế mua sắm đến quyết tâm thực hiện bệnh án điện tử và mã hóa dữ liệu để đón đầu công nghệ AI trong bệnh viện, TS.BS Nguyễn Công Hựu, Giám đốc Bệnh viện E cũng cho biết, chuyển đổi số tại bệnh viện đang được triển khai đồng bộ.

Đến ngày 30/9/2025, bệnh viện hoàn thành bệnh án điện tử, loại bỏ hầu hết giấy tờ theo quy định của Bộ Y tế. Toàn bộ quy trình hội chẩn, trao đổi chuyên môn được thực hiện trên hệ thống số và tiến tới mã hóa toàn bộ dữ liệu khám chữa bệnh.

AI trong bệnh viện bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt. Với những bệnh nhân điều trị dài ngày qua nhiều chuyên khoa, AI trong bệnh viện có thể quét toàn bộ hồ sơ và tạo bản tóm tắt chi tiết chỉ trong vài giây, thay vì bác sĩ phải đọc lại hàng chồng tài liệu như trước đây.

Các thiết bị thuộc mô hình Internet of Medical Things (IoMT) như máy thở, monitor hồi sức được kết nối trực tiếp, tự động cập nhật thông số theo thời gian thực vào bệnh án điện tử. Bác sĩ có thể sử dụng thiết bị di động để ra lệnh bằng giọng nói, hệ thống chuyển thành văn bản và lưu trữ ngay lập tức.

Hệ thống AI cũng tự động cảnh báo tương tác thuốc hoặc bất thường xét nghiệm khi kê đơn, góp phần đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.

Trong tương lai, mô hình "bốt khám bệnh AI" tại khu dân cư - tương tự ATM - có thể trở thành hiện thực. Người dân có thể nhập triệu chứng, đo chỉ số sinh tồn, nhận chẩn đoán ban đầu hoặc kết nối trực tuyến với bác sĩ. Đây là xu hướng y tế thông minh mà nhiều bệnh viện và doanh nghiệp công nghệ đang hướng tới.

Bộ Y tế công bố danh mục 12 "bài toán lớn" về khoa học công nghệ và chuyển đổi số để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia giải quyết - Ảnh: VGP/HM

Những "bài toán lớn" của ngành y

Tháng 6/2025, Bộ Y tế công bố danh mục các "bài toán lớn" về khoa học công nghệ và chuyển đổi số để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cùng tham gia giải quyết: chẩn đoán sớm bệnh không lây nhiễm; phát triển y học chính xác, y học cá thể; tự chủ sản xuất thuốc, vaccine, sinh phẩm chẩn đoán; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; kiểm soát dịch bệnh; công nghệ tế bào và y học tái tạo;

Xây dựng cơ sở dữ liệu Quốc gia về y tế, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế; triển khai hồ sơ bệnh án điện tử tại 100% các bệnh viện trên toàn quốc; hệ thống xác thực phục vụ triển khai chữ ký số, chữ ký điện tử cho người bệnh; nền tảng đăng ký khám, chữa bệnh và trả kết quả trực tuyến; ứng dụng AI trong lĩnh vực y tế và hệ thống y tế từ xa.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã từng nhấn mạnh, Bộ Y tế xác định ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào công việc thường xuyên của các đơn vị, đặc biệt tại các cơ sở y tế là yêu cầu rất cấp bách. Điều này đặt ra rất nhiều cơ hội tạo nên một phong trào phát triển, đột phá hơn nữa trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số y tế.

Phát biểu tại buổi gặp mặt các y, bác sĩ, chuyên gia nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ghi nhận chuyển đổi số y tế đã có bước tiến rõ nét trong thời gian qua, chất lượng dịch vụ từng bước cải thiện, khả năng tiếp cận của người dân ngày càng tốt hơn.

Thủ tướng yêu cầu toàn ngành tiếp tục đẩy mạnh hạ tầng số, cơ sở dữ liệu y tế quốc gia; sớm hoàn thành bệnh án điện tử; phát triển nền tảng phân tích dữ liệu lớn và AI trong chẩn đoán, dự báo dịch bệnh...

AI đang thay đổi căn bản cách vận hành bệnh viện: từ quản lý, lưu trữ, hội chẩn đến chẩn đoán, điều trị và theo dõi sau điều trị. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, hệ thống y tế sẽ chuyển từ "chữa bệnh" sang "chủ động dự báo và phòng bệnh".

Với sự tham gia chủ động, sáng tạo của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và các thầy thuốc, ngành y tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển đột phá trong giai đoạn tới, từng bước tiệm cận và chinh phục những đỉnh cao y học hiện đại, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.