Bộ Y tế yêu cầu chấn chỉnh, tăng cường năng lực và hiệu quả công tác đấu thầu

Theo Bộ Y tế, trong thời gian gần đây, các đơn vị y tế đã gặp phải những thiếu sót và vi phạm trong quản lý và mua sắm trang thiết bị y tế, vật tư y tế, sản phẩm y tế, kit xét nghiệm, vaccine và thuốc thông qua quá trình đấu thầu.

Việc ban hành một số quy định liên quan đến mua sắm và đấu thầu trang thiết bị y tế và vật tư còn thiếu sót, gây ra sự rối ren và phức tạp cho các nhà đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu. Bộ Y tế cho rằng nguyên nhân chính của tình trạng này chính là sự không thống nhất trong một số quy định, như cấm mua hoặc bán trang thiết bị y tế khi chưa có giá công bố và cấm giao dịch với giá vượt quá giá công bố trên cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế trong cùng thời điểm.

Do đó, Bộ Y tế đã yêu cầu thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Y tế tiếp tục triển khai một loạt các biện pháp về việc lựa chọn nhà thầu một cách toàn diện và thống nhất. Bộ Y tế cũng đã kêu gọi rà soát và điều chỉnh quá trình mời thầu để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tránh các tiêu chí chủ quan giới hạn sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà thầu cụ thể, dẫn đến cạnh tranh không bình đẳng và vi phạm Nghị định Chính phủ số 63/2014/ND-CP, Điều 12, Khoản 2.

Việc triển khai đấu thầu trực tuyến phải đảm bảo tuân thủ về số lượng và giá trị của các gói thầu như đã quy định tại Thông tư số 08/2022/TT-BKHĐT ngày 31/5/2022 của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cung cấp các quy định chi tiết về việc cung cấp và công bố thông tin liên quan đến đấu thầu và lựa chọn nhà thầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Các đơn vị nhận hàng hóa nhập khẩu như trang thiết bị y tế, vật tư y tế, sản phẩm y tế, kit xét nghiệm, v.v., từ các nhà thầu phải đảm bảo rằng các mặt hàng tương ứng với danh mục, loại, nguồn gốc, nhà sản xuất, năm sản xuất, model, serial và đi kèm với tài liệu hợp pháp theo quy định của pháp luật hiện hành về đấu thầu, mời thầu và theo hợp đồng đã ký kết giữa các bên để xác minh tính hợp lệ của hàng hóa nhập khẩu, bao gồm giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng, tờ khai Hải quan, danh sách đóng gói, hóa đơn, vận đơn, giấy chứng nhận phân tích (COA Certificate Of Analysis)...

Bộ Y tế đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và theo dõi về việc lựa chọn nhà thầu, đặc biệt đối với các gói thầu và dự án có ít nhà thầu tham gia và tỷ lệ tiết kiệm thấp; cũng như trong những trường hợp một nhà thầu trúng nhiều gói thầu tại cùng một đơn vị, cùng một chủ đầu tư hoặc cùng một bên mời thầu trong thời gian dài.

Trong trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật, cần áp dụng biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật; điều chỉnh và gửi báo cáo thường xuyên và báo cáo đột xuất, đặc biệt là báo cáo hàng năm theo yêu cầu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, theo hướng dẫn về cách thực hiện báo cáo trên hệ thống (từ đăng ký tài khoản đến phân quyền thực hiện báo cáo).

Các đơn vị cần tiếp tục thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 04/04/2017 về việc tăng cường sử dụng vật tư, hàng hóa sản xuất trong nước trong công tác đấu thầu các dự án đầu tư phát triển và hoạt động mua sắm thường xuyên sử dụng vốn nhà nước và Chỉ thị số 47/CT-TTg ngày 27/12/ 2017 về việc điều chỉnh công tác đấu thầu trong các dự án đầu tư phát triển và hoạt động mua sắm thường xuyên sử dụng vốn nhà nước.

Ngoài ra, cần tập trung vào việc công bố thông tin đầy đủ, chính xác và tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng trên hệ thống e-GP. Đồng thời, phải nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng về chính sách pháp luật liên quan đến đấu thầu và lựa chọn nhà thầu (đặc biệt là đấu thầu trực tuyến) để củng cố năng lực, chuyên môn và đảm bảo trình độ, kinh nghiệm để đáp ứng yêu cầu của các gói thầu và dự án khác nhau.

Cần thiết phải gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi quản lý của họ, đặc biệt người đứng đầu các cơ quan, đơn vị có tỷ lệ tiết kiệm đấu thầu thấp trong nhiều năm hoặc nhiều khiếu nại, khiếu kiện phức tạp. Người đứng đầu đơn vị cần phải chịu trách nhiệm chủ động giải quyết khó khăn, vướng mắc và xử lý tình hình theo quy định của pháp luật. Cần cũng cố công tác kiểm tra, giám sát và cá nhân hóa trách nhiệm cá nhân, ngăn chặn tình trạng né tránh, không tham mưu, không đề xuất và không đẩy trách nhiệm.

Đặc tập trung vào triển khai thực hiện công tác lựa chọn nhà thầu theo đúng quy định của pháp luật, đặc biệt tại các dự án quan trọng, trọng điểm, góp phần thúc đẩy công tác giải ngân vốn đầu tư công và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án. Cần tự động, khẩn trương xác định các dự án, gói thầu được áp dụng cơ chế đặc thù để đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật và đồng thời đảm bảo tiến độ và chất lượng các dự án thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

Cần tiến hành theo dõi thường xuyên và giám sát nội dung mời thầu được công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia để phát hiện những gói thầu có dấu hiệu thiếu công bằng, không minh bạch, và sử dụng thông tin này làm cơ sở để kiểm tra, xác minh và xử lý những vi phạm.

Bộ Y tế đề nghị các Vụ, Cục và Thanh tra thuộc Bộ cũng như các đơn vị nghiên cứu và thực hiện nghiêm túc và tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các văn bản hướng dẫn hiện hành liên quan đến mua sắm, đấu thầu, kiểm tra, giám sát và theo dõi. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc hoặc khó khăn, cần báo cáo kịp thời bằng văn bản đến Bộ Y tế để xem xét và giải quyết.