Cảnh báo nguy cơ ngộ độc do lạm dụng vitamin D

Theo tuyên bố của Mustafa Altay, chuyên gia nội tiết và bệnh chuyển hóa tại Bệnh viện Đào tạo và Nghiên cứu Ankara (thuộc Đại học Khoa học y tế Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết: khi nồng độ vitamin D trong máu vượt ngưỡng 100 nanogram/ml, nguy cơ ngộ độc sẽ gia tăng đáng kể. Đây là con số đáng báo động trong bối cảnh xu hướng tự bổ sung vitamin D ngày càng phổ biến, đặc biệt vào mùa thu – đông.

Khi nồng độ vitamin D trong máu vượt ngưỡng 100 nanogram/ml, nguy cơ ngộ độc sẽ gia tăng đáng kể.

Mùa ít nắng, nguy cơ dùng quá liều tăng cao

Theo Giáo sư Altay, vào những tháng cuối năm, góc chiếu của ánh nắng mặt trời kém thuận lợi, khiến cơ thể giảm khả năng tổng hợp vitamin D tự nhiên qua da. Tâm lý lo ngại thiếu hụt khiến nhiều người chủ động tìm đến thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, chính thói quen này lại tiềm ẩn rủi ro bởi vitamin D có tính tích lũy cao và khả năng đào thải kém, dễ dẫn tới quá liều nếu dùng kéo dài hoặc dùng liều lớn.

Chuyên gia nội tiết này nhấn mạnh, nồng độ vitamin D từ 30–50 ng/ml được coi là đủ để duy trì sức khỏe xương khớp ở người trưởng thành khỏe mạnh. Mức 12–20 ng/ml phản ánh tình trạng thiếu tương đối, còn dưới 12 ng/ml là thiếu hụt nghiêm trọng, cần can thiệp y tế.

Một điểm then chốt là sự khác biệt giữa “điều trị” và “bổ sung” vitamin D. Điều trị chỉ áp dụng khi thiếu hụt đã được xác định bằng xét nghiệm, với liều cá thể hóa và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ. Trong khi đó, việc bổ sung thông thường không phải thuốc điều trị và không nên sử dụng tùy tiện.

Biểu hiện sớm của ngộ độc vitamin D thường liên quan đến tăng canxi máu

Những nhóm dễ bị ngộ độc vitamin D

Theo cảnh báo, người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ là những nhóm có nguy cơ cao nhất, chủ yếu do dùng liều rất cao hoặc kéo dài thời gian sử dụng mà không có chỉ định y tế. Khuyến cáo hiện hành cho thấy liều dung nạp tối đa an toàn là 4.000 đơn vị/ngày. Việc sử dụng liều vượt 40.000 đơn vị hoặc duy trì liều cao trong thời gian dài có thể đẩy nồng độ vitamin D trong máu lên mức độc hại.

Biểu hiện sớm của ngộ độc vitamin D thường liên quan đến tăng canxi máu, với các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiểu nhiều, mất nước, mệt mỏi, yếu cơ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng có thể tiến triển nặng, gây sỏi thận, suy thận cấp, rối loạn nhịp tim, thậm chí rối loạn thần kinh – tâm thần. Trong các trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân có thể hôn mê và đối mặt nguy cơ tử vong.

Khi nghi ngờ có dấu hiệu ngộ độc, Giáo sư Altay khuyến cáo cần ngừng ngay việc bổ sung vitamin D và canxi, đồng thời đến cơ sở y tế để được theo dõi và điều trị. Việc chậm trễ trong nhận biết và xử lý có thể để lại hậu quả nặng nề, khó hồi phục.

Theo chuyên gia, xét nghiệm và bổ sung vitamin D chỉ nên áp dụng cho các nhóm nguy cơ cao như: người cao tuổi, người béo phì, người ít tiếp xúc ánh nắng, bệnh nhân loãng xương hoặc mắc bệnh mạn tính. Với người khỏe mạnh, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học cho thấy bổ sung vitamin D mang lại lợi ích thêm nếu nồng độ trong máu đã ở mức bình thường.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe, người dân cần tránh tâm lý “bổ sung càng nhiều càng tốt”, thay vào đó nên xét nghiệm khi cần thiết và tuân thủ tư vấn chuyên môn, nhằm phát huy lợi ích của vitamin D một cách an toàn, hiệu quả./.