Cỏ xước - Loài cây dại với nhiều tác dụng chữa bệnh có thể bạn chưa biết

Cây cỏ xước là một loại thực vật thân thảo, có tên khoa học là Achyranthes aspera L., thuộc họ rau dền (Amaranthaceae). Ở nước ta, nó còn được gọi với cái tên khác là ngưu tất nam.

Bộ phận sử dụng làm thuốc là thân, lá và rễ cây. Người ta thường đào cả cây đem về rửa sạch, hong khô và cắt khúc nhỏ. Sử dụng cây cỏ xước giúp cho cơ thể tăng bài thải chất độc, lọc thận, lợi tiểu. Đặc biệt, trà làm từ cỏ xước rất dễ sử dụng, thơm ngon bổ dưỡng, tăng cường sức đề kháng cho người bệnh.

Cây cỏ xước.

Tác dụng theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, cây cỏ xước có vị đắng, chua, tính bình, không độc và được quy kinh vào 2 kinh Can, Thận. Cây cỏ xước có tác dụng:

• Thanh nhiệt, giải độc.

• Hỗ trợ tiêu viêm, giảm đau.

• Lợi tiểu.

• Giúp lưu thông khí huyết.

• Được ứng dụng trong điều trị: viêm gan, nhiễm trùng thận, chữa bệnh gout, rối loạn kinh nguyệt, trị mụn…

Tác dụng theo y học hiện đại

Theo y học hiện đại, cây cỏ xước có những tác dụng sau:

• Giúp giãn nở mạch máu, có tác dụng hạ huyết áp.

• Kích thích tiểu tiện, giảm đường huyết, giảm mỡ.

• Tác dụng kháng sinh, kháng khuẩn, kháng nấm, chống viêm và giảm đau.

• Tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể, chống lại sự phát triển của các gốc tự do và ngăn ngừa ung thư.

Bộ phận sử dụng làm thuốc là thân, lá và rễ cây cỏ xước.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây cỏ xước

Điều trị bệnh thấp khớp

Rễ cỏ tranh 40g, hà thủ ô 28g, thổ phục linh 20g, cỏ nhọ nồi 16g, ngải cứu 12g, thương nhĩ tử 12g. Sắc đặc sắc uống ngày 1 thang, uống liên tục 7 - 10 ngày.

Hoặc cỏ xước, thân vòi voi, kim ngân hoa, địa linh phục sinh, hy thiêm, ké đầu ngựa, bản cáo thiên niên kỷ, cây xấu hổ, cây đau xương và cây gai. Được chế biến thành rượu cao cấp và rượu thuốc.

Hoặc lấy rễ cỏ tranh 16g, thanh bì 12g, thương truật 12g. Viên nang chia 2 lần uống trong ngày.

Hỗ trợ kinh nguyệt không đều, huyết ứ

20g rễ đinh lăng, bối mẫu, ích mẫu, nghệ xanh mỗi vị 16g, xích thược, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Chữa bầm máu, máu ứ bên trong do té ngã

Lấy 100g cỏ xước ngâm chung với 30g sâm đại hành, 50g dứa dại và rượu trắng cao độ. Để trong ít nhất 30 ngày. Mỗi lần uống 15ml x 2 lần trong ngày.

Điều trị hỗ trợ sỏi niệu quản

12g rễ cỏ tranh, 50g cỏ nhọ nồi, 30g hoa anh thảo, lá dứa, 30g thảo quyết minh, 20g ngải cứu, 16g vôi tôi, 16g cỏ nhọ nồi.

Điều trị bệnh viêm gan, nhiễm trùng thận

- Bài 1: Chuẩn bị cỏ xước, mã đề, cỏ tháp bút, sinh địa, rễ cỏ tranh rồi đem sắc lấy nước uống.

- Bài 2: Chuẩn bị 30g rễ cây cỏ xước, 15g mỗi loại: rễ cỏ tranh, xa tiền, mộc thông, lá móng tay, trọng đài và phất dũ. Sau đó bạn đem sắc và uống khi còn ấm. Bạn chia thành 3 phần uống trong ngày và trước mỗi lần uống thì hâm lại cho nước ấm.

Điều trị bệnh rối loạn tiền đình, đau đầu, chóng mặt, huyết áp tăng cao, trong người bốc hỏa, táo bón

Chuẩn bị hạt muồng 20g và cỏ xước 30g. Hạt muồng đem sao vàng rồi sắc chung với ngưu tất uống mỗi ngày 1 thang.

Chữa máu nhiễm mỡ gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch

Chuẩn bị cỏ xước và đương quy mỗi thứ 16g, hạt lạc giới (sao vàng), xuyên khung, cỏ cứt lợn mỗi thứ 12g, nấm mèo 10g, hạn liên thảo 20g. Trộn đều các nguyên liệu rồi đem sắc chung. Mỗi thang sắc chia 3 lần uống trong ngày. Kiên trì uống liên tục 20 - 30 ngày để thấy được hiệu quả.

Vị thuốc cỏ xước hỗ trợ điều trị các bệnh về xương khớp, bệnh gan, chữa bầm máu...

Hỗ trợ chữa bệnh gout

Chuẩn bị rễ cây cỏ xước cùng với lá tất bát (tiêu lốt), rễ cây cẩu trùng vĩ (vòi voi) và rễ bưởi bung (cây cơm rượu) mỗi loại 15g. Sau đó đem sắc với 4 bát nước lọc đến khi chỉ còn khoảng 2 bát nước. Bạn đem nước đã sắc chia đều thành 3 phần dùng trong ngày, dùng tối đa 10 ngày.

Giảm đau lưng, mỏi gối

Chuẩn bị 30g mỗi loại: cỏ xước, đỗ trọng, đương quy, sinh địa, tiên linh tỳ, tỳ giải, ý dĩ nhân; 15g mỗi loại: đan sâm, kim anh, phụ tử, phòng phong, sơn thù, thạch hộc. Sau đó, bạn đem giã nát toàn bộ nguyên liệu, bọc trong túi rồi ngâm với 3 lít rượu. Sau 7 - 9 ngày bạn đem ra uống, mỗi lần uống 2 ly nhỏ sẽ thấy không còn đau nhức lưng, gối.

Bạn cũng có thể ngâm trực tiếp 1kg rễ cỏ xước khô với khoảng 5 lít rượu, ngâm khoảng 1 tháng rồi dùng uống hoặc xoa trực tiếp lên vùng lưng, gối bị đau mỏi.