Đừng đợi cứng hàm, co cứng mới cảnh giác với uốn ván

Bệnh nhân phải nằm thở máy vì mắc uốn ván. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Hai ca uốn ván nặng từ những vết thương nhỏ

Một tuần trước khi nhập viện, người bệnh 65 tuổi, ở Kim Sơn, Ninh Bình bị ngã và xước khuỷu tay phải khi đi chặt tre sau vườn. Nghĩ chỉ là một chấn thương nhỏ, người bệnh và gia đình tự vệ sinh, sơ cứu tại nhà. Chỉ đến khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như đau họng, cứng hàm, khó nuốt, run chân tay, lơ mơ, gia đình mới đưa ông đến bệnh viện.

Các bác sĩ xác định vết thương ở khuỷu tay phải là đường vào nghi ngờ của vi khuẩn uốn ván. Trong quá trình nằm viện, người bệnh xuất hiện những cơn kích thích, gồng cứng người.

Người bệnh được điều trị tích cực bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh, thuốc an thần; đồng thời kiểm soát đường thở, hút đờm hầu họng liên tục và nuôi dưỡng qua sonde dạ dày.

Phải đến ngày thứ 16, người bệnh mới có thể cắt thuốc an thần, ý thức dần hồi phục và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp. Sau 25 ngày điều trị, người bệnh đã có đáp ứng khi gọi hỏi, dấu hiệu sinh tồn ổn định, tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát và được chuyển về Bệnh viện đa khoa Hà Nam tiếp tục phục hồi chức năng.

Bệnh nhân tập phục hồi chức năng.

Trường hợp thứ hai là người bệnh nữ, 71 tuổi, ở Lý Thường Kiệt, Ninh Bình, bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân phải. Một vết đâm rất nhỏ nhưng gần hai tuần sau, người bệnh bắt đầu xuất hiện cứng hàm và những cơn co cứng cơ. Khi nhập viện, người bệnh được chẩn đoán uốn ván toàn thể.

Dù được điều trị tích cực bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh, an thần, hút đờm và nuôi ăn qua sonde, sau 4 ngày, người bệnh xuất hiện viêm phổi, ứ đọng nhiều đờm. Các bác sĩ đã chỉ định mở khí quản và cho người bệnh thở máy.

Sau 16 ngày điều trị, người bệnh đã cai được máy thở và bắt đầu phục hồi chức năng vận động, hô hấp.

Theo các bác sĩ tại Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, điều đáng lưu ý ở bệnh uốn ván là mức độ nguy hiểm không tỷ lệ với kích thước vết thương. Một vết đâm nhỏ, vết xước hoặc vùng da tổn thương dính đất, bụi bẩn đều có thể trở thành đường vào của vi khuẩn.

Khi độc tố tác động lên hệ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện cứng hàm, nuốt khó, co cứng, co giật; trường hợp nặng có thể suy hô hấp, phải mở khí quản, thở máy và điều trị kéo dài.

Không chủ quan với vết thương, chủ động phòng ngừa uốn ván

Thực tế tại Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Hà Nội và Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho thấy, nhiều người bệnh uốn ván trước đó hoàn toàn khỏe mạnh và đường vào chỉ là những tổn thương da rất nhỏ.

Các bác sĩ cho biết, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với độc tố uốn ván đã gắn vào thần kinh. Điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát co giật, hỗ trợ hô hấp và phòng, chống biến chứng. Dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ, uốn ván vẫn là bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu phát hiện muộn.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, phụ trách Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, nhấn mạnh, uốn ván là bệnh nguy hiểm nhưng có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine. Người dân đừng nhìn kích thước vết thương, tình trạng chảy máu để đánh giá nguy cơ uốn ván. Sau khi bị tai nạn giao thông, tai nạn lao động, vết thương nhiễm bẩn hay kể cả khi có những vết thương da nhỏ, người dân cần xử trí vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ uốn ván cũng như chỉ định dự phòng phù hợp.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Dũng cũng khuyến nghị, khi có vết thương nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước và xà phòng, sát khuẩn phù hợp; tuyệt đối không đắp lá, thuốc nam hay các chất không rõ nguồn gốc lên vết thương, không khâu kín vết thương.

Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp, đặc biệt với các vết thương sâu, bẩn, do vật sắc nhọn gỉ sắt gây ra hoặc có tiếp xúc với đất, bùn.

Người lớn cần tiêm nhắc lại vaccine uốn ván định kỳ theo khuyến cáo. Những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường nguy cơ cao như đất, bùn, kim loại, công trường xây dựng... càng cần chú ý tiêm phòng vaccine uốn ván đầy đủ.

Khi có vết thương nguy cơ cao, cần đi khám sớm để được chỉ định tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván hoặc vaccine nếu cần thiết.