Kháng kháng sinh: Thách thức toàn cầu đe dọa sức khỏe cộng đồng

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chỉ ra rằng Việt Nam là một trong những quốc gia đang đối mặt với nguy cơ kháng kháng sinh ngày càng gia tăng. Nguyên nhân chính đến từ việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, bao gồm tự ý mua thuốc không theo đơn, sử dụng sai liều lượng và lạm dụng kháng sinh trong điều trị các bệnh không cần thiết.

Tại hội thảo khoa học "Đề kháng kháng sinh và chiến lược điều trị nhiễm trùng đa chuyên khoa" do Hội Hô hấp Việt Nam và GSK tổ chức, GS.TS.BS Ngô Quý Châu, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, nhấn mạnh rằng việc kiểm soát kháng thuốc cần được tiếp cận toàn diện. Ông đặc biệt lưu ý đến ba lĩnh vực sử dụng kháng sinh phổ biến nhất là hô hấp, tai mũi họng và nhi khoa. Theo ông Châu, để xây dựng chiến lược quản lý nhiễm khuẩn hiệu quả, cần dựa trên dữ liệu vi sinh cập nhật tại các bệnh viện, đồng thời đồng bộ hóa hướng dẫn điều trị và tăng cường đào tạo nhân viên y tế.

Các chuyên gia chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Thư Bùi

PGS.TS.BS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết bệnh hô hấp chiếm tỷ lệ nhập viện cao nhất tại bệnh viện này và có xu hướng gia tăng trong giai đoạn 2020-2024. Các vi khuẩn chính gây viêm phổi cộng đồng ở trẻ em miền Bắc như Haemophilus Influenzae, phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) và Moraxella catarrhalis phần lớn đã kháng các loại kháng sinh phổ biến.

Theo ông Điển, chiến lược quản lý kháng sinh trong nhi khoa cần dựa trên khung phân loại của WHO. Việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh là yếu tố then chốt để tránh lạm dụng kháng sinh trong các trường hợp nhiễm virus, vốn không cần thiết phải dùng đến kháng sinh.

Không chỉ trẻ em, người lớn và đặc biệt là người cao tuổi cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng kháng kháng sinh. Nhiễm khuẩn tai mũi họng và viêm phổi cộng đồng là những bệnh lý phổ biến dẫn đến gia tăng số ca nhập viện và tử vong ở nhóm đối tượng này. Dữ liệu cho thấy các chủng vi khuẩn gây bệnh hô hấp đã giảm đáng kể độ nhạy với nhiều loại thuốc kháng sinh thông dụng.

PGS.TS.Dược sĩ Nguyễn Hoàng Anh, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc (Bộ Y tế), nhấn mạnh vai trò quan trọng của dược sĩ cộng đồng và nhà thuốc trong việc tư vấn, giúp bệnh nhân tuân thủ đúng liệu trình điều trị. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc mà còn bảo vệ hiệu quả của kháng sinh trong điều trị các bệnh nhiễm trùng.

Các chuyên gia tại hội thảo đã kêu gọi sự phối hợp hành động đa chuyên khoa và nâng cao nhận thức cộng đồng về vấn đề sử dụng kháng sinh hợp lý. Điều này bao gồm việc giáo dục người dân về tác hại của việc lạm dụng kháng sinh, tăng cường kiểm soát việc bán thuốc không theo đơn và phát triển các phác đồ điều trị phù hợp dựa trên dữ liệu vi sinh.

Kháng sinh là một trong những phát minh vĩ đại nhất của y học hiện đại, nhưng nếu không được bảo vệ đúng cách, chúng ta có thể sẽ mất đi vũ khí quan trọng này trong cuộc chiến chống lại các bệnh nhiễm trùng. Hành động ngay hôm nay để ngăn chặn khủng hoảng là trách nhiệm của cả cộng đồng./.