Qua lâu – loại cây “lạ” nhưng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả

SKV - Cây qua lâu còn có tên gọi khác là vương qua, dưa núi, hoa bát và bát bát châu. Đây là một cây dược liệu được dùng nhiều trong các bài thuốc Đông y. Không giống như nhiều loại cây dược liệu khác, tất cả các bộ phận của cây qua lâu đều có thể dùng để làm thuốc.

Đặc điểm sinh thái

Qua lâu – loại cây “lạ” nhưng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả
Đặc điểm của cây qua lâu

Cây qua lâu là loại dây leo, thân dài từ 3 đến 10m. Thân cây có rãnh và nhiều chấm trắng. Lá của cây qua lâu mọc so le nhau. Lá dày và dai, gốc là có hình tim, đầu lá hơi nhọn, được xẻ thành 5 thùy nông.

Hoa qua lâu là hoa đơn tính có màu trắng. Đầu của cánh hoa có nhiều sợi dạng mi dài. Cụm hoa đực dài khoảng từ 10cm đến 15cm. Đài hoa có hình ống loe ở đầu và 5 răng có lông nhỏ. Cánh hoa qua lâu có lông. Nhị hoa hợp thành đầu.

Quả có hình cầu hoặc hình trứng, có màu lục kèm theo sọc trắng. Khi quả chín có màu đỏ, trong quả có hạt nhiều. Hạt có hình trứng dẹt, màu nâu nhạt. Rễ củ thuôn dài trông giống như củ sắn, thắt khúc.

Mùa hoa của cây qua lâu thường rơi vào tháng 3 cho đến tháng 6. Mùa quả thường rơi vào khoảng thời gian tháng 7-10.

Tác dụng của Qua lâu

Qua lâu – loại cây “lạ” nhưng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả
Cây qua lâu có rất nhiều công dụng với sức khỏe
1. Vỏ quả qua lâu

Vỏ qua lâu hay qua lâu bì được dùng trong Y Học Cổ Truyền. Đây là vị thuốc có vị ngọt, hơi chua, mùi hương gần giống với đường sao cháy, có tính hàn mà không độc. Công dụng của vỏ qua lâu là thanh nhiệt, chống viêm, cầm máu.

Dưới đây là một số tác dụng của vỏ qua lâu là:

- Qua lâu bì dùng để chữa trị sốt nóng, ho, thổ huyết, thủy thũng, vàng da.

- Chữa trị tình trạng viêm họng, khản tiếng.

- Chữa trị viêm tuyến vú.

- Chữa tình trạng đau thắt ngực.

2. Nhân hạt qua lâu

Nhân hạt qua lâu có vị ngọt, hơi đắng, có tính hàn. Thuốc đi vào kinh phế, vị và đại trường. Vị thuốc này có tác dụng thanh nhiệt hoá đàm, nhuận phế, chỉ khái, nhuận tràng. Nhân hạt qua lâu được dùng để:

- Chữa trị viêm tắc động mạch

- Chữa trị lao phổi

3. Rễ củ qua lâu

Thiên hoa phấn có vị ngọt, chua, có tính hàn. Thuốc tác dụng vào 3 kinh phế, vị và đại trường. Vị thuốc này dùng để:

- Chữa trị mụn nhọt lâu ngày.

- Chữa trị tình trạng sốt nóng do viêm họng, da vàng, miệng khô khát.

- Chữa trị viêm amidan mạn tính.

- Chữa trị tắc tia sữa.

Một số bài thuốc từ Qua lâu

Qua lâu – loại cây “lạ” nhưng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả
Qua lâu và những bài thuốc đa chức năng

1. Một số bài thuốc trị bệnh từ dược liệu qua lâu bì

Bài thuốc chữa viêm họng, khản tiếng: Qua lâu bì, cam thảo và bạch cương tằm mỗi loại 10g kết hợp với 4g gừng tươi. Đem thang thuốc này để sắc với 200ml cho đến khi còn 50ml. Dùng thuốc uống trong ngày.

Bài thuốc chữa viêm tuyến vú: Qua lâu bì, hoàng cầm 12g, liên kiều và kim ngân hoa 16g, thanh bì và sài đất 8g cùng với 40g bồ công anh đem đi sắc uống trong ngày.

Bài thuốc chữa đau thắt ngực: Qua lâu bì, hương phụ chế, xích thược, hẹ mỗi loại 12g, xuyên khung, trầm hương, đan sâm, uất kim mỗi loại 20g, 16g hồng hoa cùng với 10g xuyên quy vĩ đem sắc uống trong ngày.

2. Một số bài thuốc trị bệnh từ dược liệu qua lâu nhân

Bài thuốc chữa viêm tắc động mạch: Qua lâu nhân, xích thược, kim ngân hoa, ngưu tất mỗi loại 16g, cam thảo và đương quy mỗi loại 20g cùng với đan bì, đào nhân, huyền sâm mỗi loại 12g. Dùng tất cả thuốc đem sắc uống ngày 1 thang.

Bài thuốc chữa lao phổi: Qua lâu nhân, chỉ xác, bán hạ chế, tang bạch bì mỗi loại 8g, hạ khô thảo, sài hồ, huyền sâm mỗi loại 16g. Tất cả vị thuốc này đem sắc uống trong ngày.

3. Một số bài thuốc trị bệnh từ dược liệu rễ qua lâu

Chữa mụn nhọt lâu ngày: Dùng 8g thiên hoa phấn, 12g ý dĩ cùng 10g bạch chỉ đem sắc uống hoặc tán thành bột để uống.

Chữa trị sốt nóng do viêm họng, da vàng, miệng khô khát: Lấy 8g thiên hoa phấn kết hợp 8g rễ cây ké lớn đầu. Một thang thuốc này sắc uống trong ngày.

Chữa trị viêm amidan mạn tính: Dùng thiên hoa phấn, sơn thù, đan bì, phục linh, tri mẫu, địa cốt bì, trạch tả mỗi loại 8g, huyền sâm, hoài sơn, ngưu tất mỗi loại 12g, 16g sinh địa cùng với 6g xạ can. Tất cả đem sắc uống trong ngày.

Chữa trị tắc tia sữa: Thiên hoa phấn, đương quy, sài hồ, xuyên sơn giáp mỗi vị lấy 8g, cát cánh, thanh bì, thông thảo mỗi vị lấy 6g kết hợp với 12g bạch thược dùng để sắc uống trong ngày.

Lưu ý khi sử dụng Qua lâu

Qua lâu – loại cây “lạ” nhưng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả
Lưu ý khi sử dụng qua lâu để chữa bệnh

Khi sử dụng qua lâu trị bệnh, cần phải chú ý những điều sau để đảm bảo an toàn:

- Qua lâu nhân không có hiệu quả trong điều trị chứng thấp, hàn và thực tích sinh đờm, khí hư.

- Hạt qua lâu có tác dụng nhuận tràng. Do đó, không dùng cho người có tỳ vị hư yếu sử dụng để. Nếu không sẽ gây ra tình trạng thuốc gây tiêu chảy.

- Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú không sử dụng qua lâu nhân chữa bệnh. Bởi chưa có nghiên cứu nào chứng minh an toàn của qua lâu.

- Đối với những người bị tiêu chảy hay mắc chứng rối loạn co giật cũng không nên dùng qua lâu để trị bệnh.

Nếu kết hợp qua lâu với các loại thuốc khác, cần được sự cho phép của bác sĩ. Tránh được những ảnh hưởng của tác dụng phụ của thuốc.

Phạm Thủy

https://suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Nâng tầm giá trị dược liệu Việt Nam

Nâng tầm giá trị dược liệu Việt Nam

Việt Nam được đánh giá có nguồn dược liệu tự nhiên đa dạng, quý hiếm, với khoảng trên 5.100 loài và đang được các doanh nghiệp, địa phương định hướng phát triển thành ngành kinh tế, phục vụ xuất khẩu.
Vừng đen - Vị thuốc bồi bổ gan thận, dưỡng khí huyết

Vừng đen - Vị thuốc bồi bổ gan thận, dưỡng khí huyết

Không chỉ là một loại gia vị, thực phẩm dinh dưỡng quen thuộc, vừng đen (mè đen) còn được y học cổ truyền xem là vị thuốc quý, có tác dụng bổ gan thận, dưỡng tinh huyết, nhuận tràng, làm đen tóc và tăng cường sức khỏe lâu dài. Từ xa xưa, vừng đen đã hiện diện trong nhiều bài thuốc dân gian, được sử dụng để bồi bổ cơ thể và phòng ngừa bệnh tật.
Quy định về kê đơn thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu

Quy định về kê đơn thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu

Bộ trưởng Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 55/2025/TT-BYT quy định về kê đơn thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu và kê đơn kết hợp thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu với thuốc hóa dược trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2026.

Cùng chuyên mục

Ý dĩ: Từ bài thuốc dân gian đến những lưu ý khoa học cho người dùng

Ý dĩ: Từ bài thuốc dân gian đến những lưu ý khoa học cho người dùng

Trong kho tàng dược liệu Đông y, ý dĩ là cái tên quen thuộc, xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian và y thư cổ. Không chỉ được biết đến với công dụng hỗ trợ điều trị ho, phong thấp, sỏi tiết niệu, ý dĩ còn được nhiều người truyền tai nhau như một “bí quyết” giúp làm đẹp da, giảm cân. Tuy nhiên, các thầy thuốc Đông y đều khuyến cáo: ý dĩ là vị thuốc, không phải thực phẩm dùng tùy tiện, nếu lạm dụng hoặc dùng sai cách có thể gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.
Cây gai cua – Dược liệu dân gian được dùng ở nhiều nước nhưng tiềm ẩn độc tính

Cây gai cua – Dược liệu dân gian được dùng ở nhiều nước nhưng tiềm ẩn độc tính

Trong y học cổ truyền của một số quốc gia như Ấn Độ, Nepal, cây gai cua được sử dụng như một dược liệu hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý, từ viêm nhiễm ngoài da, vàng da đến ho, sốt. Tuy nhiên, khác với nhiều vị thuốc quen thuộc ở Việt Nam, cây gai cua chưa được sử dụng chính thức trong y học cổ truyền nước ta và được xếp vào nhóm dược liệu có độc, cần đặc biệt thận trọng khi áp dụng.
Cà cuống – Côn trùng dân dã trở thành đặc sản ẩm thực và vị thuốc trong Đông y

Cà cuống – Côn trùng dân dã trở thành đặc sản ẩm thực và vị thuốc trong Đông y

Trong ký ức ẩm thực của nhiều thế hệ người Việt, cà cuống không chỉ là một loài côn trùng sống ở ruộng nước, ao hồ mà còn gắn liền với mùi hương rất riêng, rất “Bắc”. Từ bánh cuốn, bún thang đến chả cá, chỉ cần một giọt tinh dầu cà cuống cũng đủ làm dậy lên hương vị khó trộn lẫn. Không dừng lại ở vai trò gia vị, theo y học cổ truyền, cà cuống còn được xem là một vị thuốc có giá trị, nếu sử dụng đúng cách và đúng liều lượng.
Nông sản trong y học cổ truyền: Thực phẩm cũng là vị thuốc

Nông sản trong y học cổ truyền: Thực phẩm cũng là vị thuốc

Trong y học cổ truyền, ranh giới giữa thực phẩm và thuốc chữa bệnh vốn không tách bạch như trong quan niệm hiện đại. Từ xa xưa, ông cha ta đã đúc kết triết lý “dĩ thực vi dược” – lấy thực phẩm làm thuốc, coi bữa ăn hằng ngày là nền tảng quan trọng để phòng bệnh, dưỡng sinh và phục hồi sức khỏe. Đến nay, khi y học dự phòng ngày càng được đề cao, cách nhìn này đang được giới chuyên môn và cộng đồng quan tâm trở lại như một hướng đi bền vững cho sức khỏe con người.
Gạo lứt, đậu xanh, mè đen – bộ ba thực dưỡng quen mà lạ trong chăm sóc sức khỏe

Gạo lứt, đậu xanh, mè đen – bộ ba thực dưỡng quen mà lạ trong chăm sóc sức khỏe

Trong dòng chảy của dinh dưỡng hiện đại, khi nhiều người tìm đến các loại thực phẩm chức năng hay chế độ ăn “ngoại nhập”, thì gạo lứt, đậu xanh, mè đen – ba loại nông sản quen thuộc của người Việt – lại đang được nhìn nhận trở lại như một bộ ba thực dưỡng giàu giá trị. Quen thuộc trong đời sống hằng ngày, nhưng dưới góc nhìn khoa học dinh dưỡng và y học cổ truyền, bộ ba này vẫn còn nhiều giá trị “quen mà lạ”, đáng để khai thác đúng cách trong chăm sóc sức khỏe chủ động.
Giữ ấm từ bàn chân: Bước đơn giản để phòng cảm lạnh mùa rét

Giữ ấm từ bàn chân: Bước đơn giản để phòng cảm lạnh mùa rét

Khi trời trở lạnh, dù bạn đã mặc đủ áo ấm, nhưng cảm giác mệt mỏi, dễ bị cảm hay giấc ngủ không sâu vẫn có thể ghé thăm. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị lãng quên là việc không giữ ấm bàn chân. Điều này khiến cơ thể "mất nhiệt" liên tục và tiêu hao năng lượng không cần thiết. Vậy tại sao giữ ấm bàn chân lại quan trọng đến vậy?

Các tin khác

Những bài thuốc quý từ cây bưởi

Những bài thuốc quý từ cây bưởi

Bưởi không chỉ là trái cây quen thuộc mà còn là nguồn thuốc quý. Từ lá, hoa, vỏ quả đến múi và hạt, hầu như mọi bộ phận của cây bưởi đều có thể dùng làm thuốc, hỗ trợ phòng và điều trị nhiều vấn đề sức khỏe thường gặp.
Hoa sói – Dược liệu thơm quen thuộc trong Đông y, cần dùng đúng cách để bảo đảm an toàn

Hoa sói – Dược liệu thơm quen thuộc trong Đông y, cần dùng đúng cách để bảo đảm an toàn

Không chỉ là loài cây cảnh gắn liền với không gian làng quê, đình chùa và đời sống tâm linh của người Việt, hoa sói (còn gọi là hoa ngâu) từ lâu còn được sử dụng như một vị thuốc dân gian và nguyên liệu ướp trà truyền thống. Với mùi hương thanh khiết đặc trưng và những ghi nhận về giá trị dược lý, hoa sói được ứng dụng trong hỗ trợ điều trị một số bệnh lý ngoài da, phong thấp, đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, đây cũng là dược liệu có độc tính nhất định, cần sử dụng thận trọng.
Hoa hiên – Dược liệu Đông y quen thuộc giúp thanh nhiệt, cầm máu và an thần

Hoa hiên – Dược liệu Đông y quen thuộc giúp thanh nhiệt, cầm máu và an thần

Không chỉ được trồng làm cây cảnh hay sử dụng trong ẩm thực, hoa hiên còn là một vị thuốc Đông y được sử dụng từ lâu trong dân gian với nhiều công dụng đáng chú ý. Nhờ chứa các hoạt chất có giá trị dược lý, hoa hiên thường được dùng để thanh nhiệt, tiêu viêm, cầm máu, hỗ trợ điều trị rối loạn kinh nguyệt, mất ngủ và một số bệnh lý đường tiêu hóa, tiết niệu.
Thảo quyết minh – Vị thuốc nam quen thuộc hỗ trợ thanh can, nhuận tràng, hạ huyết áp

Thảo quyết minh – Vị thuốc nam quen thuộc hỗ trợ thanh can, nhuận tràng, hạ huyết áp

Thảo quyết minh là một trong những vị thuốc nam phổ biến, mọc hoang ở nhiều địa phương trên cả nước và được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền. Với tác dụng nổi bật trong hỗ trợ điều trị táo bón, cao huyết áp, mất ngủ và các bệnh về mắt, thảo quyết minh ngày càng được quan tâm trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Khi các đợt không khí lạnh tăng cường, thời tiết chuyển sang rét đậm, rét hại, sức khỏe của người dân và người lao động lại đứng trước nhiều nguy cơ bị đe dọa. Nhiệt độ xuống thấp, gió lạnh kéo dài, độ ẩm cao và tình trạng thiếu ánh nắng mặt trời không chỉ gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh phát sinh, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và bệnh mạn tính.
[Infographic] 5 cách chữa viêm thanh quản bằng gừng

[Infographic] 5 cách chữa viêm thanh quản bằng gừng

Gừng là loại gia vị được sử dụng phổ biến. Bên cạnh đó, nguyên liệu này còn là một vị thuốc trong y học cổ truyền, giúp cải thiện nhiều vấn đề về sức khỏe một cách tự nhiên. Cùng tham khảo 5 bài thuốc chữa viêm thanh quản từ gừng.
Cách sử dụng cây ngải cứu trong các bài thuốc chữa bệnh

Cách sử dụng cây ngải cứu trong các bài thuốc chữa bệnh

Ngải cứu không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày mà còn được xem là một trong những vị thuốc dân gian quan trọng của y học cổ truyền. Từ lâu, ngải cứu đã được sử dụng để điều hòa khí huyết, giảm đau, cầm máu, trừ hàn, đặc biệt hiệu quả với các chứng bệnh liên quan đến nhiễm lạnh và rối loạn khí huyết.
Bộ Y tế ban hành Dược điển Việt Nam VI

Bộ Y tế ban hành Dược điển Việt Nam VI

Bộ Y tế vừa có quyết định ban hành Dược điển Việt Nam VI bao gồm 1.722 tiêu chuẩn quốc gia về thuốc. Dược điển này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là căn cứ bắt buộc trong hoạt động kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng thuốc và nguyên liệu làm thuốc.
Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Trong bài 1 chúng tôi có giới thiệu những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà như: Tía tô, cúc tần, gừng… Bài 2 cùng Sức khỏe Việt tiếp tục mời quý độc giả khám phá thêm về Chanh và mật ong, ngải cứu, bưởi, tía tô, kinh giới...
Huyệt Mệnh Môn: “nguồn lửa sinh mệnh” trong y học cổ truyền

Huyệt Mệnh Môn: “nguồn lửa sinh mệnh” trong y học cổ truyền

(SKV) - Theo y học cổ truyền, huyệt Mệnh Môn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì dương khí và sinh lực của cơ thể. Được coi là nơi tàng trữ “mệnh môn hỏa” – ngọn lửa sinh mệnh, huyệt này có mối liên hệ mật thiết với chức năng của thận, khả năng chuyển hóa và trạng thái sức khỏe toàn thân. Việc chăm sóc và giữ ấm Mệnh Môn đúng cách được xem là nền tảng trong dưỡng sinh và phòng bệnh lâu dài.
Xem thêm
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Hội nghị Khối thi đua số 7 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra ngày 20/12 tại Hà Nội.
Hội Nam Y Việt Nam và hành trình lan tỏa yêu thương đến 280 hộ đồng bào Rục ở Kim Phú (Quảng Trị)

Hội Nam Y Việt Nam và hành trình lan tỏa yêu thương đến 280 hộ đồng bào Rục ở Kim Phú (Quảng Trị)

Trong hai ngày 12 và 13/12/2025, Hội Nam Y Việt Nam đã thực hiện một hành trình thiện nguyện đặc biệt, mang theo khoảng 20 tấn hàng hóa với tổng trị giá hơn 500 triệu đồng đến với đồng bào Rục tại xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.
Phiên bản di động