Thái Nguyên: Nâng tầm giá trị cây dược liệu nhờ chế biến sâu và liên kết sản xuất

Từ thu mua thô đến chế biến sâu

Anh Trần Tuấn Anh, một người có kiến thức về đông y ở xóm Làng Hỏa, xã Văn Hán (Đồng Hỷ), ban đầu chỉ thu mua và chế biến thô các loại dược liệu để bán. Tuy nhiên, nhận thấy giá trị không cao, vào năm 2024, anh đã mạnh dạn thành lập HTX dược liệu La Hiên. Anh Tuấn Anh đầu tư xây dựng nhà xưởng, mua sắm máy móc hiện đại để thực hiện chế biến sâu các sản phẩm từ cây dược liệu.

Hiện tại, HTX dược liệu La Hiên đang sản xuất 3 sản phẩm chủ lực: trà Khúng khéng, trà Khang can an thận và cao ích mẫu. Giám đốc HTX, anh Trần Tuấn Anh, cho biết mỗi tháng HTX sản xuất trên 1 tấn nguyên liệu bao gồm các loại dược liệu như cốt khí, khúng khéng, kim tiền thảo, thiên lý hương...

Nguồn nguyên liệu chủ yếu được thu mua từ người dân trong và ngoài tỉnh. Nhờ chế biến sâu, giá trị sản phẩm được nâng lên gấp 10-15 lần so với bán thô, với mức cung cấp ra thị trường trung bình trên 900 sản phẩm mỗi tháng.

Người dân xóm Bản Tèn, xã Văn Lăng (Đồng Hỷ) chăm sóc hoa của cây sâm Bố Chính.

Với tầm nhìn đưa các sản phẩm từ cây Sâm Bố Chính ra thị trường, từ năm 2022, Công ty CP V-ginseng (xã Vô Tranh, Phú Lương) đã triển khai mô hình liên kết với người dân tại các xã Vô Tranh; Văn Lăng, Văn Hán (Đồng Hỷ) để trồng Sâm Bố Chính. Tổng diện tích trồng hiện nay đã đạt gần 20ha.

Tham gia mô hình này, các hộ dân được công ty hỗ trợ toàn diện từ cung cấp giống, phân bón, kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch cho đến bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Sau gần 1 năm trồng, mỗi sào Sâm Bố Chính có thể mang lại thu nhập từ 10-20 triệu đồng cho người dân.

Mỗi năm, Công ty CP V-ginseng tiêu thụ và chế biến gần 100 tấn sâm tươi, với giá dao động từ 200-600 nghìn đồng/kg. Không chỉ dừng lại ở sâm tươi, công ty còn đầu tư dây chuyền chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng như: trà hoa sâm, cao sâm, rượu sâm, bột sâm, hồng sâm.

Trong đó, sản phẩm trà hoa sâm và bột sâm hòa đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao, và trà Sâm Bố Chính đạt OCOP 3 sao. Các sản phẩm này hiện đang được phân phối rộng rãi tại các siêu thị, cửa hàng và bán lẻ cho khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Chị Nguyễn Thị Hằng, Giám đốc Công ty CP V-ginseng, chia sẻ: "Thời gian qua, công ty luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ các sở, ngành và các huyện trong việc giới thiệu sản phẩm, kết nối cung cầu.

Đặc biệt, trong năm 2024, các hộ dân liên kết với công ty tại xóm Bản Tèn, xã Văn Lăng còn được Nhà nước hỗ trợ giống, phân bón. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển vùng trồng nguyên liệu, nghiên cứu và sản xuất thêm nhiều dòng sản phẩm mới."

Thái Nguyên nỗ lực phát triển ngành dược liệu bền vững

Ngoài HTX dược liệu La Hiên và Công ty CP V-ginseng, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên còn nhiều doanh nghiệp, HTX khác cũng đang tích cực tham gia vào lĩnh vực chế biến sâu cây dược liệu, như: HTX Dược liệu Sảng Mộc, HTX Thịnh Vượng xã Nghinh Tường (Võ Nhai); Công ty TNHH thương mại và sản xuất Dược thảo Hòa Bình (Đồng Hỷ); HTX nông nghiệp Tiên Phong (Phú Lương)...

Thu hoạch hoa của cây sâm Bố Chính vào sáng sớm

Để tiếp tục mở rộng diện tích và nâng cao giá trị cây dược liệu, các cơ quan chức năng của tỉnh Thái Nguyên đang rà soát, quy hoạch quỹ đất có tiềm năng phát triển dược liệu. Đồng thời, tỉnh cũng chú trọng đưa các giống cây dược liệu quý, có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái và đáp ứng nhu cầu thị trường vào sản xuất, cung ứng giống.

Bên cạnh đó, các chương trình tập huấn, xây dựng mô hình chuyển giao kỹ thuật và mô hình ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất cũng được triển khai. Tỉnh khuyến khích các hộ nông dân dồn điền, đổi thửa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng để hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, khai thác, chế biến nhằm tạo ra các sản phẩm đạt chất lượng cao, có sức cạnh tranh trên thị trường.

Những nỗ lực này hứa hẹn sẽ đưa ngành dược liệu Thái Nguyên phát triển mạnh mẽ hơn nữa, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.