Thiếu hay thừa kali: Cơ thể sẽ “lên tiếng” như thế nào?

Kali có mặt tự nhiên trong nhiều loại thực phẩm và tham gia dẫn truyền xung điện khắp cơ thể. Khoáng chất này hỗ trợ điều hòa huyết áp, duy trì cân bằng chất lỏng, giúp cơ co duỗi bình thường, dẫn truyền xung thần kinh, hỗ trợ tiêu hóa, ổn định nhịp tim và giữ cân bằng pH. Do cơ thể không tự sản sinh kali, mỗi người cần bổ sung đủ – nhưng không thừa – theo nhu cầu khuyến nghị hằng ngày.

Nhu cầu kali khuyến nghị theo độ tuổi

Theo khuyến nghị dinh dưỡng, lượng kali cần thiết mỗi ngày thay đổi theo độ tuổi và giới tính:

Thừa kali có thể gây rối loạn nhịp tim – biến chứng nguy hiểm cần được theo dõi và điều trị sớm.

Ở người khỏe mạnh, thận sẽ đào thải lượng kali dư thừa qua nước tiểu, giúp duy trì nồng độ ổn định trong máu. Tuy nhiên, khi cơ thể thiếu hoặc thừa kali, các rối loạn sức khỏe có thể xuất hiện.

Thiếu kali: Những dấu hiệu không nên chủ quan

Nguyên nhân thường gặp

Thiếu kali (hạ kali máu) có thể xảy ra do bệnh thận, lạm dụng thuốc lợi tiểu, đổ mồ hôi nhiều, tiêu chảy, nôn mửa kéo dài, thiếu magiê hoặc sử dụng một số loại kháng sinh.

Biểu hiện

Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào mức thiếu hụt. Thiếu kali nhẹ, tạm thời có thể không gây biểu hiện rõ ràng và thường được bù lại qua ăn uống. Tuy nhiên, thiếu kali nặng có thể nguy hiểm, với các dấu hiệu như:

• Mệt mỏi, yếu cơ, co thắt hoặc chuột rút

• Táo bón, buồn nôn, nôn

• Rối loạn nhịp tim, có thể đe dọa tính mạng

Hạ kali máu thường được phát hiện qua xét nghiệm máu; trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân.

Thiếu kali có thể gây mệt mỏi, yếu cơ và chuột rút – những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe.

Thừa kali: Nguy cơ âm thầm với tim mạch

Khi nào dễ xảy ra?

Tăng kali máu ít gặp ở người có chế độ ăn cân bằng, nhưng nguy cơ tăng lên ở người dùng quá liều thuốc bổ sung kali, mắc bệnh thận, sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali, tập luyện kéo dài, đang hóa trị, mắc tiểu đường hoặc bị bỏng nặng.

Biểu hiện

Tăng kali máu nhẹ thường không có triệu chứng rõ ràng và cần theo dõi bằng xét nghiệm máu định kỳ. Trường hợp nặng có thể gây rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Chuối, bơ, khoai tây, rau xanh là những thực phẩm giàu kali, giúp bổ sung khoáng chất này một cách tự nhiên.

Điều trị thiếu và thừa kali

Hạ kali máu

• Bổ sung kali là biện pháp đầu tay, đặc biệt hiệu quả khi chức năng thận còn tốt.

• Trường hợp nặng, có rối loạn nhịp tim, người bệnh có thể cần truyền kali tĩnh mạch.

• Một số thuốc lợi tiểu giữ kali có thể được chỉ định để cân bằng điện giải, nhưng cần dùng đúng hướng dẫn y tế để tránh tác dụng phụ.

Tăng kali máu

• Trường hợp nhẹ thường điều trị bằng thuốc giúp tăng thải kali qua nước tiểu.

• Bác sĩ có thể chỉ định lợi tiểu hoặc các biện pháp hỗ trợ loại bỏ kali dư thừa.

• Với ca nặng, cần can thiệp chuyên sâu tại cơ sở y tế.

Thực phẩm giàu kali: Bổ sung đúng cách để có lợi

Nhiều thực phẩm tự nhiên là nguồn kali dồi dào:

• Trái cây: sầu riêng, ổi, kiwi, dưa lưới, chuối, bưởi, bơ, mơ tươi

• Nước ép: cà rốt, chanh dây, lựu, cam, quýt

• Rau củ – đậu: rau dền, cải cầu vồng, bí ngô, rau bina, đậu thận, đậu lăng, đậu lima

• Khoai tây nướng cả vỏ: khoảng 926 mg kali/củ vừa

Kali là khoáng chất thiết yếu nhưng “đủ mới tốt”. Thiếu hay thừa kali đều có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe, đặc biệt là tim mạch và cơ bắp. Duy trì chế độ ăn cân bằng, sử dụng thực phẩm giàu kali hợp lý và theo dõi sức khỏe định kỳ là cách an toàn để bảo vệ cơ thể trước những rối loạn điện giải tiềm ẩn.