Tiềm năng phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái ở Lai Châu

Đồng bào dân tộc thiểu số ở bản Xín Chải, xã Giang Ma (huyện Tam Đường, Lai Châu) tham gia trồng sâm để phát triển kinh tế gia đình. Ảnh: T.L. https://suckhoeviet.org.vn/

"Mỏ vàng" từ dược liệu quý: Tiềm năng chờ khai phá

Trong những năm gần đây, việc phát triển dược liệu quý và khai thác tiềm năng du lịch sinh thái đã trở thành một chủ đề quan trọng được quan tâm tại Việt Nam. Tại Lai Châu, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia vừa tổ chức Diễn đàn Khuyến nông & Nông nghiệp với chủ đề "Giải pháp phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị gắn với du lịch sinh thái". Sự kiện này đã góp phần đưa vấn đề phát triển dược liệu quý và khai thác du lịch sinh thái tại Lai Châu trở thành tâm điểm của sự quan tâm công chúng.

Theo thống kê của các nhà khoa học tại Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Việt Nam có hơn 5.117 loài cây dược liệu được phát hiện trong các hệ sinh thái rừng. Các loài cây này không chỉ có giá trị trong việc chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe, mà còn được xem là nguồn tài nguyên quý giá về dược liệu. Trong số đó, nhiều loài cây dược liệu quý, hiếm và có giá trị kinh tế cao đã được xác định phân bố tại Lai Châu, như Sâm Lai Châu, sâm vũ diệp, tam thất hoang, bách hợp, thông đỏ, vàng đắng, hoàng liên ô rô, hoàng liên gai, thanh thiên quỳ, lan kim tuyến và nhiều loài khác.

Theo nghiên cứu, hầu hết các loài cây dược liệu quý sống dưới tán rừng, đặc biệt là dưới tán rừng nguyên sinh. Hiện nay, Việt Nam có hơn 10,1 triệu ha rừng tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các loại dược liệu dưới tán rừng. Tuy nhiên, việc phát triển dược liệu dưới tán rừng vẫn đối mặt với nhiều hạn chế do cơ chế chính sách quy định cần phải được tháo gỡ.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại Diễn đàn Giải pháp phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị gắn với du lịch sinh thái. Ảnh: T.L. https://suckhoeviet.org.vn/

Trong nỗ lực khai thác tiềm năng của rừng và dược liệu, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1976 về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển dược liệu Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo quy hoạch này, dược liệu sẽ được phát triển trên cả 8 vùng sinh thái và trồng 54 loài cây dược liệu trên diện tích 28.000ha, nhằm cung ứng khoảng 110.000 tấn dược liệu các loại. Đồng thời, cũng sẽ lựa chọn và khai thác hợp lý 24 loài dược liệu tự nhiên, nhằm đáp ứng nhu cầu của công nghiệp dược, y học cổ truyền, và xuất khẩu.

Gần đây nhất, vào ngày 01/6/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 611 về việc phê duyệt Chương trình "Phát triển sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045". Đây là một cơ hội quan trọng để phát triển không chỉ sâm Việt Nam, mà còn các loài cây dược liệu khác dưới tán rừng.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các chính sách và cơ chế đặc thù đối với phát triển nông nghiệp dược liệu. Ông cũng nhấn mạnh về tiềm năng và lợi thế cạnh tranh về dược liệu ở Việt Nam, đồng thời khai thác tiềm năng của dịch vụ du lịch sinh thái rừng trong từng địa phương.

Việc phát triển dược liệu quý và khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại Lai Châu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương mà còn góp phần bảo vệ và phát huy giá trị của nguồn tài nguyên thiên nhiên. Đây là một hướng phát triển bền vững và mang tính đa chiều, đáp ứng được nhu cầu của công nghiệp dược, y học cổ truyền và cả du lịch sinh thái.

Hiện nay, một số đơn vị, doanh nghiệp đã đầu tư vào phát triển sâm Lai Châu. Ảnh: Trung Quân. https://suckhoeviet.org.vn/

Hướng tới mục tiêu 10 nghìn ha sâm Lai Châu

Lai Châu, một tỉnh miền núi tại Tây Bắc Việt Nam, đang khai thác một tiềm năng hấp dẫn trong việc phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái. Với trên 70% dân số có cuộc sống liên quan đến rừng, Lai Châu sở hữu rừng phong phú với đa dạng sinh học cao. Diện tích rừng giàu và rừng trung bình chiếm khoảng 13%, rừng có độ cao tuyệt đối từ 900 - 1.400m chiếm 29%, và rừng có độ cao từ 1.400m đến trên 3.100m chiếm 32%. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các loài cây dược liệu, lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng.

Với loại đất chủ yếu là nhóm đất đỏ vàng và nhóm đất mùn đỏ vàng trên núi, Lai Châu có tiềm năng lớn để phát triển các loài cây dược liệu quý, có giá trị kinh tế cao như sâm Lai Châu, bảy lá một hoa, lan kim tuyến và nhiều loài khác. Để khai thác tiềm năng này, Lai Châu đã tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, hợp tác xã, cộng đồng và hộ gia đình tham gia vào phát triển kinh tế dưới tán rừng.

Theo ông Nguyễn Trọng Lịch, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lai Châu, tỉnh đã phê duyệt đề án phát triển một số cây dược liệu giai đoạn 2020 - 2025, với tầm nhìn đến năm 2030. Đề án này tập trung vào phát triển cây dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung và gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu của đề án là hỗ trợ phát triển trồng mới 3ha sâm Lai Châu, 5ha bảy lá một hoa, 2ha lan kim tuyến và 250ha các loại dược liệu khác đến năm 2025. Đến năm 2030, dự án đặt mục tiêu phát triển 6ha sâm Lai Châu, 10ha bảy lá một hoa, 4ha lan kim tuyến và trên 600ha các loại dược liệu khác.

Trong việc thu hút đầu tư, Lai Châu đã lên kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất cây giống dược liệu và khuyến khích đầu tư xây dựng 7 cơ sở sản xuất cây giống dược liệu, trong đó có 5 cơ sở chuyên về cây giống sâm Lai Châu và 2 trung tâm sản xuất cây giống công nghệ cao. Ngoài ra, tỉnh cũng thu hút đầu tư xây dựng 1 cơ sở chế biến các sản phẩm dược liệu và 2 nhà máy chế biến sản phẩm sâm Lai Châu. Đồng thời, tỉnh phát triển hệ thống các cơ sở sơ chế và bảo quản sản phẩm dược liệu tại các vùng nguyên liệu tập trung.

Việc phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và tăng cường giá trị văn hóa dân tộc. Đây là một cơ hội phát triển quan trọng cho Lai Châu và hướng tới mục tiêu phát triển 10 nghìn ha sâm Lai Châu, tỉnh sẽ đóng góp vào Chương trình phát triển sâm Việt Nam và xây dựng một ngành công nghiệp dược liệu bền vững và phát triNhư vậy, tỉnh Lai Châu đang có tiềm năng lớn để phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái. Với hệ sinh thái rừng phong phú và đa dạng, cùng với diện tích rừng và đất phù hợp, Lai Châu tạo ra cơ hội phát triển các loại cây dược liệu quý. Các dự án và kế hoạch đã được đề ra nhằm khai thác và phát triển những loại cây dược liệu tiềm năng như sâm Lai Châu, bảy lá một hoa, lan kim tuyến và nhiều loại khác.

Người dân Lai Châu giới thiệu với du khách và quảng bá trên mạng xã hội sản phẩm sâm trồng tại địa phương. Ảnh: T.L. https://suckhoeviet.org.vn/

Qua việc thu hút đầu tư và xây dựng cơ sở sản xuất cây giống, chế biến và bảo quản, Lai Châu mong muốn xây dựng một chuỗi giá trị từ việc trồng và khai thác dược liệu đến sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, việc phát triển sâm Lai Châu được đặt làm trọng tâm, với mục tiêu mở rộng diện tích trồng sâm lên 10.000ha đến năm 2045.

Những nỗ lực này của Lai Châu không chỉ hướng tới phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy du lịch sinh thái bền vững. Việc phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái mang lại lợi ích về thu nhập cho cộng đồng địa phương và đồng thời tạo điều kiện cho việc bảo tồn và khai thác bền vững tài nguyên thiên nhiên độc đáo của Lai Châu.

Với mục tiêu phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái, Lai Châu hy vọng sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn cho khách du lịch yêu thích thiên nhiên và quan tâm đến dược liệu quý. Đồng thời, việc phát triển ngành công nghiệp dược liệu cũng góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh và đất nước.

Trong tương lai, việc phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái tại Lai Châu cần được hỗ trợ bởi cơ chế chính sách thích hợp, đồng thời cần có sự tham gia và hợp tác của các doanh nghiệp, cộng đồng địa phương và chính quyền để đạt được kết quả cao hơn. Chỉ qua sự cộng tác này, Lai Châu mới có thể khai thác hết tiềm năng của mình và tạo ra những giá trị đáng kể cho ngành dược liệu và du lịch sinh thái.

Tiềm năng lớn gắn dược liệu với du lịch

Tiềm năng lớn của Lai Châu không chỉ nằm ở việc phát triển dược liệu, mà còn trong việc kết hợp dược liệu với du lịch sinh thái. Với đặc điểm địa hình núi cao, văn hóa và di sản tự nhiên độc đáo, Lai Châu là một điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thích du lịch trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa bản địa.

Hiện nay, xu hướng du lịch nhóm nhỏ và du lịch trải nghiệm đang trở thành xu thế. Du khách thích tận hưởng những hoạt động nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm văn hóa dân tộc. Lai Châu có tiềm năng lớn để đáp ứng những yêu cầu này.

Du khách có thể tận hưởng kỳ nghỉ tại Lai Châu bằng cách tham gia vào việc tắm lá thuốc, tắm khoáng nóng kết hợp với việc tham quan và trải nghiệm tại các vùng trồng thảo dược. Du khách cũng có thể khám phá văn hóa địa phương và chăm sóc sức khỏe bằng cách sử dụng các bài thuốc dân gian đặc trưng và thưởng thức các món ăn và thức uống từ thảo dược. Điều này giúp du khách phục hồi sức khỏe, giảm cân và chữa các bệnh phổ biến như căng thẳng, cholesterol cao, huyết áp và tiểu đường.

Tỉ lệ rừng nguyên sinh còn lớn, với sự đa dạng sinh học cao là điều kiện rất thuận lợi để Lai Châu phát triển dược liệu gắn với du lịch. Ảnh: TL. https://suckhoeviet.org.vn/

Tại Lai Châu, đã có một số mô hình du lịch nông thôn được khai thác, kết hợp với người dân địa phương để mang đến những trải nghiệm mới cho du khách. Du khách có thể trải nghiệm một ngày làm thảo quả cùng người dân Mông, hoặc tham gia vào việc chăm sóc vườn dược liệu quý cùng người dân Dao. Du khách cũng có thể tham gia vào hoạt động làm lúa và trải nghiệm bữa trưa trên đồng với người dân Thái, và trải qua những trải nghiệm về ẩm thực, âm nhạc và múa của bản địa.

Ngoài ra, đối với những du khách thích mạo hiểm, Lai Châu cung cấp nhiều hoạt động như leo núi, thưởng trà cổ thụ theo cách riêng và hái măng trong rừng trúc.

Từ việc kết hợp giữa dược liệu và du lịch sinh thái, Lai Châu không chỉ mang đến trải nghiệm du lịch độc đáo mà còn tạo ra cơ hội tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương và bảo tồn văn hóa và thiên nhiên đặc biệt của vùng.

Với tiềm năng của mình trong phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái, Lai Châu đã trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách muốn khám phá vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và tìm hiểu văn hóa bản địa. Đây là cơ hội để Lai Châu phát triển ngành du lịch sinh thái bền vững và góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội của tỉnh.