Ứng Hòa: Xây dựng nông thôn mới hiện đại, bản sắc và bền vững

Nông thôn mới - Nền tảng ổn định và phát triển bền vững

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt và thị trường nông sản đối mặt nhiều thách thức, yêu cầu đổi mới tư duy phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trước thực tiễn đó, ngày 26/11/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 219-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Kết luận nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục quán triệt và thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, đồng thời tập trung lãnh đạo, chỉ đạo một số nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tiếp tục khẳng định nông nghiệp, nông dân, nông thôn giữ vị trí chiến lược lâu dài, là nền tảng quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững; nông dân là trung tâm, là chủ thể, là động lực và nguồn lực của quá trình đổi mới.

Mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc và bền vững được đặt trong tổng thể nhiệm vụ quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm sự kết nối chặt chẽ, bổ trợ hài hòa giữa các không gian phát triển. Tư duy quy hoạch hướng tới mô hình “làng trong phố, phố trong làng”, bảo vệ môi trường sinh thái, gắn kết chuỗi giá trị trong nước và quốc tế, đồng thời mở ra dư địa mới về không gian và nguồn lực phát triển, phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc.

Ứng Hòa: Xây dựng nông thôn mới hiện đại, bản sắc và bền vững

Ứng Hòa: Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới

Trong dòng chảy chung đó, xã Ứng Hòa (TP. Hà Nội) được xác định là một điểm nhấn khi lựa chọn xây dựng mô hình nông thôn bản sắc – xanh – thông minh làm khâu đột phá trong nhiệm kỳ hiện nay, hướng tới phát triển toàn diện kinh tế nông nghiệp xanh, hiện đại, gắn với chuyển đổi số, vì mục tiêu thịnh vượng và bền vững lâu dài.

Sau sáp nhập 8 đơn vị hành chính, xã Ứng Hòa có diện tích tự nhiên 67,8 km², dân số hơn 63.800 người. Đây là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, có chiều sâu văn hóa – lịch sử với nhiều di sản giá trị như chùa Chòng, từng là An toàn khu Xứ ủy Bắc Kỳ năm 1942; cùng 7 xã (trước đây) được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Địa bàn còn nổi tiếng với các làng nghề hàng trăm năm tuổi như làng may áo dài Trạch Xá, làng đàn Đào Xá, làng nghề giày da thôn Thần…

Về vị trí địa lý, Ứng Hòa có lợi thế là cửa ngõ phía Nam Thủ đô, kết nối trung tâm Hà Nội với các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất hàng hóa, logistics và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo đồng chí Nguyễn Tiến Thiết – Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ứng Hòa, tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng gia tăng giá trị và thân thiện môi trường đang mang lại những kết quả rõ nét. Hiện nay, diện tích lúa chất lượng cao chiếm trên 90%, nhiều mô hình canh tác bền vững như sen hữu cơ, tín chỉ carbon đã được triển khai, vừa góp phần giảm phát thải, vừa mở ra giá trị kinh tế mới.

Tham quan mô hình sản xuất lúa giảm phát thải carbon tại Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Cường.

Trong lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản, nhiều hộ gia đình và hợp tác xã mạnh dạn áp dụng các quy trình VietGAP, Biofloc, RAS. Tiêu biểu là Hợp tác xã Thủy sản Trầm Lộng, đã xây dựng được nhãn hiệu tập thể, từng bước mở rộng thị trường, khẳng định thương hiệu trên các sàn thương mại điện tử. Các vùng sản xuất chuyên canh gắn với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ đang dần hình thành, tạo nền tảng đưa nông sản Ứng Hòa vươn ra thị trường trong và ngoài nước.

Xác định chuyển đổi số là một động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, Ứng Hòa đã triển khai thí điểm nhiều mô hình mới. Trong đó, “cánh đồng thông minh” với hệ thống quản lý mùa vụ bằng phần mềm, tưới tiêu tự động, giám sát môi trường nước, tự động tạo khí và cho ăn trong nuôi trồng thủy sản bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực.

Song song với đó, mô hình chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến và “bản sao số” đã giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Hạ tầng số từng bước hỗ trợ nông sản địa phương tiếp cận thương mại điện tử, được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao giá trị và độ tin cậy của sản phẩm trên thị trường.

Phát huy lợi thế vùng nông thôn giàu bản sắc văn hóa, có nhiều nông sản đặc trưng như vịt cỏ, sen, cá rô đồng, xã Ứng Hòa đã hình thành các mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp – làng nghề – sinh thái. Sự kết hợp hài hòa giữa di sản lịch sử, văn hóa, cảnh quan sinh thái và đời sống nông nghiệp không chỉ giúp đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn góp phần lan tỏa giá trị truyền thống, khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm gìn giữ quê hương trong cộng đồng.

Môi trường nông thôn được cải thiện, sáng, xanh, sạch, đẹp.

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển trong giai đoạn tới, Ứng Hòa xác định ba hướng đột phá chiến lược. Trước hết là xây dựng quy hoạch đồng bộ, gắn với đầu tư hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, tạo ra những không gian phát triển đặc thù; đồng thời hình thành hệ thống chế biến, bảo quản nông sản và hạ tầng phục vụ du lịch.

Thứ hai, phát triển kinh tế theo hướng xanh và thông minh, với nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao gắn kết chặt chẽ với dịch vụ du lịch. Đặc biệt, địa phương chú trọng khảo sát, xử lý nguồn đất và nguồn nước, khắc phục ô nhiễm, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học nhằm phục hồi đất, tạo nền tảng cho nông sản đạt tiêu chuẩn cao.

Thứ ba, từng bước xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ, tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học để đưa khoa học – công nghệ vào thực tiễn, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nông nghiệp địa phương.

Với cách tiếp cận bài bản, lấy người dân làm trung tâm, khoa học – công nghệ làm động lực và bản sắc văn hóa làm nền tảng, Ứng Hòa đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, xanh, thông minh và bền vững – một mô hình phát triển hài hòa giữa truyền thống và đổi mới trong tiến trình phát triển nông thôn của Thủ đô và cả nước./.