Cách sử dụng cây núc nác trong các bài thuốc chữa bệnh

Đặc điểm sinh học của cây núc nác

Cây núc nác (ung ca, mộc hồ điệp, hoàng bá nam, thiên trương chi,...) là loài cây thuộc họ Chùm ớt, thân nhỡ và nhẵn, phân cành ít, cao 5 - 12m. Vỏ thân cây núc nác có màu xám tro nhưng bên trong lại có màu vàng.

Lá của cây núc nác hình lông chim, xẻ nhiều lần, mọc đối, chủ yếu tập trung ở ngọn. Hoa núc nác mọc chủ yếu ở ngọn cây, ra quanh năm, màu nâu sẫm, to, đài hoa hình ống với 5 khía. Loài hoa này chỉ nở vào ban đêm và được thụ phấn nhờ loài dơi. Cây ra hoa vào mùa hè và nở về đêm.

Quả núc nác dạng nang dài, hai mặt đều lồi, có cạnh ở lưng. Hạt núc nác mỏng và dẹt, nổi các đường gân nhỏ trên bề mặt.

Cây núc nác được trồng nhiều ở các nước Đông Nam Á, phía nam Trung Quốc, Ấn Độ, Sri Lanka,... Ở nước ra, loài cây này mọc nhiều trong rừng, vùng đồi núi có độ cao khoảng 900m như: Hòa Bình, Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái, Điện Biên, Thanh Hóa,... Người dân ở nhiều vùng của nước ta cũng đã trồng núc nác làm dược liệu.

Cách sử dụng cây núc nác trong các bài thuốc chữa bệnh

Công dụng dược liệu của cây núc nác

Theo Y học cổ truyền

Y học cổ truyền quan niệm dược liệu núc nác có tính ngọt, vị đắng, được quy kinh vào bàng quang và tỳ. Núc nác có thể giảm đau, tiêu viêm, thanh nhiệt, trị ho,... Vì thế, núc nác được dùng làm dược liệu chữa viêm họng cấp, ho mạn tính, ho gà, đau thượng vị,... Hạt núc nác tán thành bột rắc có thể chữa mụn nhọt, làm lành vết loét da. Vỏ thân cây núc nác có thể chữa viêm họng, viêm bàng quang, sởi, dị ứng, vảy nến,...

Các bài thuốc dân gian Ấn Độ còn dùng vỏ cây núc nác để chữa kiết lỵ, tiêu chảy.

Theo Y học hiện đại

Vỏ từ thân cây núc nác có khả năng kháng viêm và kháng khuẩn, giúp tăng đề kháng, chữa dị ứng. Thí nghiệm trên chuột còn cho thấy vỏ thân cây có thể giảm tính thấm của màng mao mạch.

Ở nước ta có một loại dược liệu bào chế dạng viên có hàm lượng 0.25g từ núc nác tên là Nunaxin, công dụng trị vảy nến, mẩn ngứa do mày đay, bệnh hen phế quản nhẹ ở trẻ em.

Bài thuốc sử dụng cây núc nác

Bài thuốc sử dụng cây núc nác

Viêm đường tiết niệu, đái buốt ra máu:

Vỏ núc nác, rễ cỏ tranh, mã đề mỗi thứ một nắm, sắc nước uống.

Ho lâu ngày:

5-10g hạt, sắc nước hoặc tán bột uống.

Chữa lở do dị ứng sơn:

Vỏ núc nác nấu cao, dùng uống và bôi vào chỗ lở.

Chữa đau tức hạ sườn phải, da vàng, nước tiểu đỏ (do can khí uất kết):

Bài 1: Vỏ cây núc nác (hoàng bá nam) 16g, bạch thược 12g, hạt dành dành (chi tử) 12g, đan bì 12g, nhân trần 12g, sài hồ 16g, xa tiền 12g, cỏ nhọ nồi)16g, rau má 20g, cam thảo đất 16g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Bài 2: Vỏ cây núc nác 16g, chó đẻ răng cưa 16g, cối xay 16g, sài hồ 12g, đương quy 16g, tam thất 10g, thanh bì 12g, cơm rượu 16g, xa tiền 12g, rễ cỏ tranh 16g, cam thảo 12g. Sắc uống ngày một thang chia 2 lần.

Chữa đau dạ dày:

Vỏ cây núc nác, bồ hoàng, ngũ linh chi, ô tặc cốt sắc nước uống.

Chữa viêm da, dị ứng, mụn nhọt, mẩn ngứa:

Vỏ cây núc nác sao qua 16g, kim ngân hoa 16g, kinh giới 16g, phòng phong 10g, hạt dành dành 10g, sài hồ 16g, đinh lăng 16g, xuyên khung 10g, bạch chỉ 10g, sài đất 16g, lá cơm rượu 16g, uất kim 10g, cam thảo 10g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Vỏ cây núc nác 16g, lá đơn đỏ 14g, ké đầu ngựa 14g, kim ngân hoa 16g, tô mộc 10g, trần bì 10g, cúc hoa 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Thuốc rửa hoặc bôi tại chỗ:

Vỏ cây núc nác (hoàng bá nam) 50g, lá kinh giới 30g, lá đinh lăng 30g. Sắc lấy nước rửa hoặc bôi ngoài da ngày 2 lần.

Chữa bệnh sởi cho trẻ em:

Vỏ cây núc nác 6g, kinh giới 6g, kim ngân hoa 4g, liên kiều 6g, lá diếp cá 5g, mã đề 4g, sài đất 5g, hoa hồng bạch 4g, huyền sâm 8g, sài hồ 4g, cam thảo 2g, đương quy 4g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 – 4 lần.

Chữa lị:

Vỏ cây núc nác 20g, hoàng liên 12g, cỏ sữa 20g, khổ sâm 16g, lá nhót 20g, củ mài 16g, hạt sen 16g, bạch truật 12g, chích cam thảo 12g, cỏ nhọ nồi sao đen 20g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Vỏ cây núc nác 16g, búp ổi 12g, đinh lăng 20g, khổ sâm 16g, rau sam 20g, hoa hòe (sao đen) 16g, cỏ sữa 20g, bạch truật 12g, cỏ ngũ sắc 16g, ngũ gia bì 16g, hoàng đằng 12g, chích cam thảo 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Chữa vú có cục rắn, đau:

Vỏ cây núc nác 16g, hương nhu 16g, cát căn 16g, trinh nữ hoàng cung 6g, uất kim 10g, táo nhân (sao đen) 16g, đinh lăng 16g, hòe hoa (sao vàng) 20g, đương quy 12g, hoàng kỳ 2g, xuyên khung 12g, tam thất 12g, huyền sâm 16g, xương bồ 12g, chích cam thảo 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần, dùng trong 20 – 30 ngày 1 liệu trình.

Kiêng kỵ:

Người hư hàn gây đau bụng, đầy bụng tiêu chảy không dùng./.