Cách sử dụng cây chìa vôi trong các bài thuốc chữa bệnh

Tìm hiểu chung về cây chìa vôi

Cây chìa vôi là một loài cây dân dã với Cissus modeccoides Planch là tên khoa học của nó. Bên cạnh đó, những tên gọi khác của loài cây thuộc họ Nho (Vitaceae) này là bạch liễm, bạch phấn đằng, dây chìa vôi hay cây đau xương. Ở nước ta, loài cây này có mặt rải rác tại hầu hết các tỉnh trung du và cả đồng bằng.

Cây chìa vôi là loài cây dây leo ưa sáng, chịu được hạn hán. Cây được lớp phấn trắng bao phủ, toàn thân mọng nước và có nhiều rễ củ nằm sâu dưới mặt đất. Đây là một loài cây ra hoa kết quả hàng năm và thường ra hoa vào tháng 4 đến tháng 8, và vào tháng 5 đến tháng 10 là thời điểm kết quả. Việc thu hái loại dược liệu này có thể diễn ra quanh năm; trong đó, mùa thu đông là phù hợp nhất.

Tất cả phần lá, thân, rễ củ của loài cây này là các bộ phận được dùng làm thuốc. Các hình thức sơ chế những bộ phận này cũng có sự khác nhau, cụ thể là:

- Về phần dây lá: Trước tiên, phần này sẽ được đem đi cắt ngắn khoảng từ 2cm đến 3cm sau khi được thu hái về. Tiếp theo, sẽ được rửa sạch, sao nóng rồi đem đi phơi khô. Lúc muốn sử dụng, sẽ tẩm với rượu và sao lại; ngoài ra, cũng có thể đem ngâm trực tiếp cùng nước vo gạo.

- Về phần rễ củ: Chúng sẽ được đào về, sau đó đem đi rửa sạch lớp đất cát bám bên ngoài. Ở bước tiếp theo, phần rễ củ này sẽ được ngâm với nước qua đêm để mềm ra, rồi tiến hành thái mỏng và cũng đem đi phơi khô. Khi dùng sẽ đem ngâm trực tiếp cùng nước vo gạo.

Về việc bảo quản, phần dược liệu này được giữ ở trong túi kín, đem cất tại các vị trí đảm bảo khô ráo, không bị ẩm thấp và mối mọt và không có ánh nắng mặt trời chiếu vào.

Cách sử dụng cây chìa vôi trong các bài thuốc chữa bệnh

Tác dụng của cây chìa vôi

Tác dụng cây chìa vôi có được là nhờ vào các hoạt chất bên trong cây, bao gồm:

Phần ngọn và lá bao gồm 91.3% là nước, 5.4% glucid, 1.4% protid và 1.1% chất xơ 1,1%. Ngoài ra còn có 1.5 mg% caroten, 45mg% vitamin C;

Thân cây chìa vôi chứa có chứa hợp chất phenolic, các acid amin, saponin, các acid hữu cơ....

Tác dụng của cây chìa vôi theo y học cổ truyền

Về mặt tính vị, cây chìa vôi có vị đắng nhẹ, hơi the the và chua, tính mát;

Tác dụng bao gồm thanh nhiệt, giải độc, chữa sưng tấy, đau lưng, đau xương khớp, tê mỏi tay chân, đau đầu, ung nhọt, bỏng;

Phần lá chìa vôi có tác dụng tiêu sưng, chữa nhọt độc nên thường sử dụng để chữa ung nhọt, chai chân, lở ngứa;

Phần củ chìa vôi mang lại tác dụng tán huyết ứ, thông kinh, tiêu độc, lợi tiểu, trừ tê thấp.

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùng cây chìa vôi bằng nhiều phương pháp khác nhau. Cách thông thường nhất là sắc lấy nước uống hoặc dùng cây chìa vôi tươi giã nát đắp ngoài da.

Tác dụng của cây chìa vôi theo y học hiện đại

Phần lá và ngọn cây có thể cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe xương khớp. Đồng thời, những hoạt chất trong ngọn và lá hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp trong bệnh đau lưng, viêm khớp...

Thân cây chìa vôi có khả năng làm giãn các mạch máu và hạ huyết áp. Bên cạnh đó, tác dụng cây chìa vôi còn bao gồm chống viêm, giảm đau tự nhiên ở những bệnh nhân mắcbệnh xương khớp;

Cây chìa vôi chữa bệnh gì? Một số nghiên cứu cho thấy loài cây này có tác dụng lợi tiểu, chữa được sỏi thận (chỉ những sỏi nhỏ đường kính không quá 0.5 cm);

Một thực nghiệm ở chuột cho thấy, dược liệu cây chìa vôi có thể nâng tỷ lệ sống và kéo dài thời gian cầm cự của chuột đối với nọc độc rắn hổ mang.

Tác dụng của cây chìa vôi

Bài thuốc có sử dụng chìa vôi

Trị phong thấp, đau nhức xương khớp

Sử dụng 20g cây chìa vôi, 15g dây đau xương, 15g cây lá lốt (gồm cả phần rễ). Đem tất cả sao vàng, hạ thổ và sắc lấy nước thuốc uống trong ngày.

Hoặc theo cách khác thì sử dụng 40g cây chìa vôi, 20g lá lốt, 20g cỏ xước, 20g cây tầm gửi, 20g cây dền gai. Đem nguyên liệu sắc chung với 1.5 lít nước. Sau đó chia ra uống 3 lần trong ngày, sau ăn khoảng 30 phút. Lưu ý nên uống khi nước thuốc còn ấm, thời gian điều trị ít nhất 1 tháng.

Chữa bong gân, chữa chấn thương sưng nề, tụ máu với cây chìa vôi

Chuẩn bị lá chìa vôi và lá thầu dầu tía với số lượng bằng nhau.

Sau đó đem cả 2 đi giã nát, trộn với giấm hoặc rượu, sao nóng, cuối cùng là đắp và bó kín vào vị trí chấn thương, thay thuốc 1 – 2 lần mỗi ngày.

Trị ung nhọt sưng tấy, viêm lở da

Chuẩn bị lá cây chìa vôi tươi, đem đi giã nát và đắp lên tổn thương. Ngoài ra nên uống kết hợp với bài thuốc tiêu độc bao gồm thổ phục linh 20g, kim ngân hoa 10g, bồ công anh 10g đem sắc lấy nước uống trong ngày.

Chìa vôi hỗ trợ điều trị rắn rết cắn

Giã nát lá chìa vôi tươi với muối, sau đó nhai và nuốt dần dần lấy phần nước còn phần bã đắp trực tiếp lên vết cắn.

Hỗ trợ điều trị sỏi niệu quản

Chuẩn bị 16g cây chìa vôi, cỏ bợ 50g, kim tiền thảo 30g, rễ dứa dại 30g, cỏ hàn the 30g, ngải cứu 20g, nếu sỏi niệu quản gây đau đớn nhiều cần thêm 12g chỉ xác, sỏi nằm ở vị trí cao thì thêm 12 dược liệu rễ cỏ xước, có triệu chứng đái ra máu nhiều thì thêm 16g cỏ nhọ nồi.

Đem các nguyên liệu trên sắc chung với 1 lít nước trên lửa nhỏ trong 15 phút.

Lấy phần nước thuốc chia làm nhiều lần uống trong ngày khi còn ấm, mỗi ngày dùng 1 thang duy nhất.

Bài thuốc có sử dụng cây chìa vôi

Lưu ý khi sử dụng cây chìa vôi

Để sử dụng cây chìa vôi một cách hiệu quả và không để lại tác dụng phụ, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ quy định của bác sĩ.

Đối với người bệnh bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào có trong cây chìa vôi cũng chống chỉ định sử dụng dược liệu này.

Phụ nữ đang mang thai cũng không được phép kê đơn thuốc. Tùy theo từng bệnh lý mà có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các vị thuốc khác theo hướng dẫn của bác sĩ y học cổ truyền.

Vì vậy, người bệnh không nên tự ý dùng cây chìa vôi nếu chưa được thăm khám và kê đơn của thầy thuốc Đông y. Tuyệt đối không dùng theo sự kinh nghiệm truyền miệng.