Cảnh báo liệt dây thần kinh do trời rét đậm, dễ nhầm với đột quỵ

Mới đây, Khoa Y học cổ truyền và phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương có tiếp nhận một bệnh nhi (11 tuổi, ở Hà Nội). Các bác sĩ chẩn đoán, trẻ bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh.

Trước đó, theo thông tin từ gia đình, trẻ đột ngột bị méo miệng, cơ mặt cứng đơ, không cười được, mắt trái không nhắm kín và được gia đình đưa vào Bệnh viện. Trong lúc đi học, trẻ có cởi áo khoác và chỉ mặc một chiếc áo mỏng trong ngày thời tiết rét đậm.

Bác sĩ CKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và phục hồi chức năng cho biết, sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của trẻ hiện tại đã cải thiện rõ rệt.

Cảnh báo liệt dây thần kinh do rét đậm, dễ nhầm với đột quỵ (Ảnh minh họa)

Một trường hợp khác là bệnh nhân N.V.N (58 tuổi, Hà Nội), xuất hiện đau họng, sưng đau vùng tai trái sau mấy ngày thời tiết trở lạnh. Bệnh nhân vào cơ sở y tế gần nhà và được chẩn đoán viêm tai giữa.

Sau 3 ngày, bệnh nhân bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín, lo ngại đột quỵ, gia đình đưa bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não giúp loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định, bệnh nhân bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp tính, kèm liệt dây thanh âm.

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm và một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch suy giảm. Sau điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng cơ mặt, tình trạng của bệnh nhân đã cải thiện rõ sau 10 ngày.

Một bệnh nhân, 83 tuổi, cũng ở Hà Nội, sau khi ăn sáng, xuất hiện tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi vào viện, bệnh nhân được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải.

Theo bác sĩ, dây thần kinh số VII chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác, tiết nước mắt và nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề. Khi vùng đầu, mặt, cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt.

Thời tiết lạnh cũng tạo điều kiện cho các loại virus, đặc biệt là herpes simplex type 1 (HSV-1) tái hoạt. Virus này tồn tại tiềm ẩn trong hạch thần kinh mặt ở nhiều người khỏe mạnh. Khi tái hoạt, phản ứng viêm miễn dịch tăng mạnh, khiến phù nề dây thần kinh nặng hơn và gây liệt mặt khởi phát đột ngột.

Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.

Liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng khá giống đột quỵ nên người bệnh dễ nhầm lẫn, dẫn tới nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách.

"Thời điểm vàng" trong điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.

Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo, người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.

Người bệnh cũng cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, băng che khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc; kết hợp điều trị thuốc với các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp, vật lý trị liệu và tập vận động cơ mặt. Không tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng tại nhà.