Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây huyết dụ

Giới thiệu về cây huyết dụ

Huyết dụ còn được gọi là huyết dụ đỏ, phát dụ hay long huyết, có tên khoa học cordyline terminalis kunth – thuộc họ huyết dụ (Dracaenaceae). Đây là loại dược liệu có kích thước nhỏ và có các đặc điểm như sau:

Thân cây nhỏ, mảnh với chiều cao khoảng 2m, thân mang nhiều đốt sẹo và ít phân nhánh;

Lá cây hình lưỡi kiếm, mọc tập trung ở ngọn và xếp thành 2 dãy. Chiều dài lá khoảng từ 20 – 50cm, rộng khoảng 5 – 10cm. Gốc lá thắt lại, đầu lá thuôn nhọn và hình lượn sóng. Cuống lá dài và có bẹ, rãnh ở mặt trên. Lá cây có thể màu đỏ tía ở cả hai mặt (loại huyết dụ có tên khoa học Cordyline terminalis Kunth. var ferrea) hoặc một mặt màu đỏ và một mặt màu xám (loại huyết dụ có tên khoa học Cordyline terminalis Kunth. var viridis).

Hoa cây mọc thành cụm ở ngọn thân, cụm hoa hình xim hoặc chùy phân nhánh có chiều dài từ 30 – 40cm. Mỗi nhánh hoa có nhiều hoa màu trắng và mặt ngoài hoa màu tía. Mỗi cụm hoa có 3 lá đài thuôn nhọn, trong đó mang 3 cánh hoa và hơi thắt lại ở giữa, 6 nhị hoa thò ra ngoài tràng, bầu hoa có 3 ô;

Quả cây mọng có hình cầu, mùa cây ra hoa và quả vào khoảng tháng 12 đến tháng 1.

Trong Y Học Cổ Truyền, lá cây huyết dụ được dùng làm thuốc trong các bài thuốc chữa bệnh. Lá cây được thu hái quanh năm và chỉ nên hái ở những cây đã trưởng thành và tươi tốt, không sử dụng lá còn non. Dược liệu có thể được dùng tươi hoặc đem phơi, sấy khô và cất dùng dần.

Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây huyết dụ

Công dụng của cây huyết dụ

Theo Đông y, cây huyết dụ có tính mát, vị nhạt, không độc. Trong dân gian, lá huyết dụ thường được chế biến để làm thuốc cầm máu chữa băng huyết, rong huyết, do vậy nên không được sử dụng trong thời gian trước sinh hoặc sau sinh nhưng còn sót rau. Ngoài ra lá huyết dụ còn có công dụng điều trị chứng thổ huyết, xích bạch đới, tiểu ra máu, lỵ ra máu, sốt xuất huyết, ho ra máu,chảy máu cam, bệnh lậu, phong thấp, đau nhức xương khớp,... đặc biệt là một vị thuốc rất tốt cho máu.

Liều dùng của cây huyết dụ còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng và bài thuốc trị bệnh là gì. Nhưng không nên vì ích lợi do cây thuốc đem lại mà lạm dụng hoặc dùng huyết dụ với số lượng lớn.

Theo khuyến cáo của các chuyên gia Đông y, bạn chỉ nên dùng từ 6 - 8g huyết dụ khô hoặc 20 - 30g huyết dụ ở dạng tươi. Tốt nhất là nếu bạn muốn dùng cây huyết dụ để chữa bệnh thì hãy tuân theo chỉ định và hướng dẫn sử dụng của các bác sĩ Đông y.

Công dụng của cây huyết dụ

Các bài thuốc chữa bệnh từ cây huyết dụ

Chữa rong kinh, rong huyết

Dùng lá huyết dụ tươi 20g, rễ cỏ tranh 10g, đài tồn tại của quả mướp 10g, rễ gừng 8g thái nhỏ, sắc với 400ml nước cho đến khi cô lại còn 100ml. Mỗi ngày uống 2 lần, uống liên tục từ 2 – 3 tuần.

Chữa bạch đới, khí hư

Dùng lá huyết dụ tươi 40g, lá thuốc bỏng 20g, bạch đồng nữ 20g sắc nước uống hằng ngày khí hư sẽ giảm bớt nhanh chóng.

Chữa chứng sốt xuất huyết

Dùng lá huyết dụ tươi 30g, trắc bá sao đen 20g, cỏ nhọ nồi 20g sắc nước uống hằng ngày. Mỗi ngày uống 1 thang, chia thành 2 – 3 lần.

Chữa kinh nguyệt không đều

Dùng huyết dụ tươi, vỏ rễ cây dâm bụt, mỗi thứ 30g phơi khô trong bóng râm rồi sắc nước uống. Uống cho đến khi nào thấy tình trạng trên đỡ thì thôi.

Chữa ho ra máu

Dùng lá huyết dụ tươi 10g, rễ cây rẻ quạt 8g, lá thài lài tía 4g, trắc bách diệp sao đen 4g phơi khô trong bóng râm rồi sắc nước uống hằng ngày. Mỗi ngày chia thành 2 – 3 lần uống.

Chữa kiết lỵ ra máu

Dùng lá huyết dụ tươi 20g, lá rau má 20g, cỏ nhọ nồi 12g đem rửa sạch, giã nát hoặc xay nhuyễn rồi cho thêm ít nước, vắt lấy nước cốt uống.

Uống liên tục từ 2 – 3 ngày, ngày 2 – 3 lần sẽ thấy bệnh kiết lỵ ra máu thuyên giảm rõ rệt. Trong trường hợp bệnh mãi không dứt, người bệnh nên đi gặp bác sĩ để thăm khám và điều trị.

Chữa bị thương gây ứ máu, phong thấp

Dùng hoa, lá, rễ cây huyết dụ tươi 30g, huyết giác 15g sắc nước uống hằng ngày.

Chữa đi tiểu ra máu

Dùng lá huyết dụ tươi 20g, rễ cây ráng, lá lấu, lá cây muỗi, lá tiết dê mỗi vị 10g đem rửa sạch, giã nát.

Sau đó, thêm một ít nước, lọc lấy nước cốt uống. Người bệnh cũng có thể chỉ dùng 40 – 50 lá Huyết dụ tươi để đẩy lùi tình trạng trên.

Chữa chảy máu cam, chảy máu dưới da

Dùng 30g lá huyết dụ tươi, 20g cỏ nhọ nồi, 20g lá trắc bá đã sao cháy sắc nước uống.

Chữa xuất huyết tử cung, tiêu tiểu ra máu

Dùng 40 – 50g lá huyết dụ tươi sắc uống. Hoặc cũng có thể dùng lá, hoa huyết dụ khô khối lượng bằng 1/2 lá tươi.

Lá huyết dụ là một trong những dược liệu quý được sử dụng nhiều trong điều trị, khám chữa bệnh.

Tuy nhiên nếu dùng các bài thuốc trên mà bệnh tình vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm, người bệnh nên đến bệnh viện để thăm khám và điều trị kịp thời.

Các bài thuốc chữa bệnh từ cây huyết dụ

Lưu ý khi sử dụng cây huyết dụ

Bên cạnh những tác dụng của huyết dụ trong điều trị, dược liệu này cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ. Vì vậy, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề khi sử dụng huyết dụ như sau:

Không sử dụng lá huyết dụ tươi ở phụ nữ đang mang thai, phụ nữ vừa bị sảy thai, nạo phá thai hoặc sau khi sinh bị sót nhau thai;

Thận trọng khi dùng dược liệu ở trẻ em và người cao tuổi;

Tác dụng điều trị của dược liệu hoặc các bài thuốc chứa thành phần huyết dụ có thể đến chậm hơn so với các loại thuốc Tây y. Vì vậy, người bệnh cần sử dụng dược liệu trong một khoảng thời gian nhất định;

Tùy thuộc vào tình trạng bệnh, cơ địa của người bệnh mà các bài thuốc từ dược liệu huyết dụ sẽ đem lại hiệu quả và công dụng khác nhau. Trong trường hợp người bệnh dị ứng với các thành phần của dược liệu có thể xảy ra các phản ứng kích ứng, quá mẫn... người bệnh cần ngưng sử dụng và thông báo ngay với bác sĩ để được xử trí kịp thời;

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi sử dụng dược liệu;

Không tự ý ngưng sử dụng thuốc Tây trong quá trình điều trị bằng thuốc Nam khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Chọn nguồn gốc rõ ràng: Nên mua cây huyết dụ từ những nguồn uy tín để đảm bảo chất lượng.

Cây huyết dụ là một loại thảo dược quý giá với nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe. Từ việc hỗ trợ tiêu hóa, kháng viêm đến làm lành vết thương, cây huyết dụ thực sự là một lựa chọn tuyệt vời cho những ai muốn bảo vệ sức khỏe của mình. Hy vọng rằng bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích và giúp bạn hiểu rõ hơn về công dụng cây huyết dụ. Hãy chia sẻ bài viết này để nhiều người cùng biết đến lợi ích của cây huyết dụ!

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)