Cúc mốc – Vị thuốc trị ho quý từ thiên nhiên

Cúc mốc

Đặc điểm và phân bố của cây cúc mốc

Cúc mốc còn được gọi với nhiều tên dân gian khác như đại bi, từ bi, thường mọc hoang hoặc được trồng trong vườn nhà ở các vùng nông thôn Việt Nam. Đây là cây thân thảo, sống lâu năm, cao khoảng 1 – 2m, toàn thân phủ lông trắng mịn như một lớp mốc – vì vậy mới có tên gọi "cúc mốc". Lá mọc so le, hình bầu dục thuôn, mép có răng cưa, mặt trên màu lục đậm, mặt dưới phủ lông trắng. Hoa nhỏ màu vàng nhạt, mọc thành cụm ở ngọn cành.

Cúc mốc ưa khí hậu ấm ẩm, sinh trưởng tốt ở các vùng trung du, miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và cả khu vực Đông Nam Bộ.

Thành phần hóa học và công dụng y học

Theo nghiên cứu hiện đại, cúc mốc chứa nhiều tinh dầu (borneol, cineol, linalol…), flavonoid, tanin, có tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn, tiêu đờm, long đờm và làm dịu niêm mạc họng. Đặc biệt, tinh dầu từ lá cúc mốc có khả năng sát trùng nhẹ, giảm ho hiệu quả.

Trong y học cổ truyền, cúc mốc có vị cay, tính ấm, vào phế và tỳ, được xếp vào nhóm thuốc khu phong – trừ thấp – tiêu đờm, có tác dụng giải cảm, trị ho, tiêu độc, tiêu thũng và hành khí hoạt huyết.

Một số bài thuốc dân gian trị ho từ cúc mốc

Trị ho do cảm lạnh, viêm họng

Nguyên liệu: Lá cúc mốc tươi 10–15g, lá chanh 5g, vỏ quýt 5g, gừng tươi 3 lát.

Cách dùng: Rửa sạch, đun với 500ml nước trong 15 phút, chia 2 lần uống trong ngày. Có thể thêm chút mật ong cho dễ uống. Dùng liên tục 3–5 ngày sẽ giảm rõ triệu chứng ho và đau họng.

Trị ho có đờm, cảm mạo

Nguyên liệu: Lá cúc mốc 12g, tía tô 8g, kinh giới 6g, bạc hà 4g.

Cách dùng: Sắc lấy nước uống ngày 2 lần, giúp tiêu đờm, thông mũi, hạ sốt nhẹ.

Xông hơi trị cảm cúm, nghẹt mũi, ho sổ mũi

Nguyên liệu: Một nắm lá cúc mốc tươi, lá sả, lá chanh, vỏ bưởi.

Cách dùng: Đun sôi các nguyên liệu trong nồi lớn, dùng xông hơi toàn thân, nhất là phần mũi họng. Tinh dầu bay lên giúp thông mũi, giảm ho, dịu họng, giải cảm hiệu quả.

Chữa viêm phế quản, ho kéo dài

Nguyên liệu: Cúc mốc khô 10g, cam thảo nam 6g, bách bộ 10g, củ rẻ quạt 5g.

Cách dùng: Sắc thuốc uống ngày 2 lần, dùng liên tục trong 5–7 ngày.

Lưu ý khi sử dụng cúc mốc làm thuốc

Không dùng cho người đang bị sốt cao chưa rõ nguyên nhân hoặc phụ nữ có thai mà chưa có ý kiến bác sĩ.

Dùng đúng liều lượng, không lạm dụng kéo dài quá 2 tuần nếu không có sự hướng dẫn của thầy thuốc.

Người có cơ địa dị ứng cần thử trước với lượng nhỏ để tránh kích ứng.

Cúc mốc là vị thuốc quý trong dân gian, đặc biệt hiệu quả trong việc trị ho, viêm họng, cảm lạnh. Với nguồn dược liệu dễ kiếm, cách sử dụng đơn giản, cúc mốc đã và đang trở thành "thầy thuốc tại gia" cho nhiều gia đình Việt. Trong bối cảnh nhiều người tìm đến các liệu pháp tự nhiên, an toàn, thì cúc mốc chính là một lựa chọn hữu ích và đáng tin cậy.