Vị thuốc bạch truật có tác dụng gì?
Tìm hiểu công dụng của tâm sen đối với sức khỏe Công dụng và bài thuốc từ cây sa nhân |
Bạch truật là loài cây sống lâu năm, thân thảo, có rễ phát triển lớn. Thân cây thẳng, mọc đơn độc, có phân nhánh ở phần trên, phần dưới thân hóa gỗ, cây cao khoảng 0,3 - 0,7m. Lá mọc cách, lá phần trên có cuống ngắn, trong khi đó lá phần dưới có cuống dài và ôm lấy thân.
Vị thuốc bạch truật là thân rễ phơi hay sấy khô của cây bạch truật. Dược liệu được đưa vào sử dụng thường thái dọc hoặc thái vát thành miếng tự nhiên. Bề mặt có sắc nâu xám hoặc vàng xám, có vân dọc và vân khe đứt đoạn, có chỗ nổi bướu và ngấn rễ chùm, có miệng ở đầu mút còn hằn rõ vết gốc cây và mầm.
![]() |
Cây bạch truật. Ảnh: IT. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Bạch truật phơi khô, lớp ngoài mặt cắt có màu vàng trắng, bên trong màu sắc khá đậm, hơi có vân hoa cúc và một ít chấm dầu màu vàng nâu; mùi thơm nhẹ, vị ngọt, hơi cay. Khi cho vào mồm nhấm hơi dính, vị đắng hơi ngọt.
Bạch truật sấy khô, gia công thành miếng, mặt cắt màu vàng nâu, có rất nhiều khe nứt và chấm dầu, chất cứng rắn, có mùi thơm hơn bạch truật miếng phơi tươi.
Theo y học cổ truyền, bạch truật tính ôn, vị đắng, ngọt, lợi tỳ vị; có công hiệu bổ tỳ ích khí, trừ thấp lợi niệu, giảm mồ hôi, hòa trung an thai; điều trị rối loạn tiêu hóa do tỳ vị hư nhược, bụng đầy trướng, sôi bụng kinh niên, phù thũng, khí đoản ho suyễn, biểu hư mồ hôi ra nhiều, có mang chân phù nề, thai động bất an.
Nước sắc bạch truật có tác dụng bảo vệ gan, phòng ngừa sự giảm sút glycogen ở gan, tăng tiết mật; hạ đường huyết, chống đông máu, giãn mạch, hạ huyết áp, lợi niệu, chống loét và phòng chống ung thư.
Bài thuốc thường dùng từ bạch truật
Trà bạch truật
Bạch truật 4,5g, mạch đông (bỏ tâm) 3g.
Sắc 2 vị trên thành thang. Mùa hè uống thay trà. Dùng cho người cao tuổi kém ăn, tiêu hóa yếu, miệng khô họng khát. Dùng lâu dài có tác dụng kéo dài tuổi thọ, chống lão suy.
Trị chứng ra mồ hôi do khí hư
Bài thuốc 1: Phù tiểu mạch 20g, hoàng kỳ và bạch truật mỗi vị 12g. Đem sắc uống mỗi ngày dùng 1 thang.
Bài thuốc 2: Mẫu lệ 24g, bạch truật và phòng phong mỗi vị 12. Đem tán thành bột mịn, mỗi lần dùng từ 8 - 12g.
Bánh bạch truật trị tiêu chảy
Bạch truật tươi 250g, đại táo 250g, bột mì 500g
Bạch truật xay thành bột mịn sấy chín, đại táo hầm chín bỏ hạt trộn 2 vị trên với bột mì làm thành bánh, ăn điểm tâm.
Dùng cho người tỳ hư ăn kém, tiêu chảy mạn tính. Người nào khí trệ đầy hơi không nên dùng.
Nước đường bạch truật lợi tiêu hóa
Bạch truật 9g. Đường vừa đủ.
Bạch truật giã nát, cho nước đường vào, bỏ vào nồi hấp, lấy nước uống. Ngày 1 thang chia ba lần. Dùng cho trẻ em tiêu hóa kém, chảy dãi liên tục.
Thang bạch truật dạ dày dê bổ dưỡng
Bạch truật 30g, dạ dày dê 1 cái.
Hầm chung hai vị trên cho chín, ăn thịt, uống thang. Uống ngày 1 thang, chia ba lần. Dùng cho người ốm lâu ngày, cơ thể hư nhược gầy yếu, ăn uống giảm sút, chân tay buồn bực...
![]() |
Vị thuốc bạch truật. Ảnh: IT. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Cơm bạch truật hạt ý dĩ trị khó tiêu
Bạch truật sao thổ 25g, gạo tẻ vừa phải, hạt ý dĩ 50g, lá sen một tàu, chỉ xác sao 15g, gia vị vừa phải.
Đổ gạo lên lá sen để trong nồi hấp, trên đó đặt các vị thuốc, hấp trong 40-50 phút. Ăn cơm và hạt ý dĩ. Dùng cho người tỳ hư, ăn ít khó tiêu, phù nề.
Rượu bạch truật phục linh trị rối loạn tiêu hóa
Bạch truật 500g, bạch phục linh 750g, hoàng tửu (rượu) 2500ml.
Các vị trên ngâm với nhau trên 10 ngày là dùng được. Uống ngày 3 lần lúc đói, mỗi lần 10-15ml. Dùng cho người mắc chứng ăn ít bụng đầy, rối loạn tiêu hoá, đại tiện lỏng, ho nhiều đờm, phù nề, tiểu tiện bất lợi.
Cháo bạch truật dạ dày lợn lợi tỳ, ích khí
Bạch truật 30g, cau quả 10g, gừng tươi 10g, dạ dày lợn 1 cái, gạo lức 100g, hành tươi, gia vị vừa đủ.
Ba vị trên giã thành bột thô, dạ dày lợn làm sạch. Cho thuốc vào trong dạ dày, khâu lại. Luộc dạ dày chín, lấy nước. Cho gạo lức vào nước luộc, nấu lên thành cháo, nêm gia vị, ăn lúc đói. Dùng cho phụ nữ kinh nguyệt không đều, chân tay buồn bực, tỳ hư khí trệ, đầy bụng trướng hơi...
Rượu bạch truật, độc hoạt trị trúng gió
Bạch truật 40g, độc hoạt 40g
Hai vị trên giã lấy bột thô làm thuốc tán. Rượu lấy 400ml, cho vào sắc còn lại 200 ml, bỏ bã, chia 2 lần uống lúc nóng.
Dùng cho người bị trúng gió co quắp chân tay, toàn thân cứng đờ, cấm khẩu cắn răng không mở được miệng.
Rượu xương bồ bạch truật tươi thông huyết mạch
Bạch truật tươi (sát bột bỏ vỏ) 7.000g, xương bồ (sát bột hấp chín) 7.000g
Đựng hai thứ đó trong túi vải mỏng, bỏ vào vò, đổ 35.000ml rượu trong vào ngâm, bịt kín miệng vò. Đông xuân ủ 14 ngày. Hè thu ủ 7 ngày. Mỗi ngày uống nóng 20ml. Có công dụng thông huyết mạch, điều hòa lục phủ ngũ tạng.
Cao nhị truật trị suy nhược thần kinh
Bạch truật 250g, thương truật 250g, phục linh 250g, gừng tươi 150g, đại táo 100 quả.
3 vị bên trên rửa sạch, sấy khô, xay bột, rây ký. Đại táo bỏ hạt nấu chung với gừng cho chín, bỏ bã gừng. Trộn bột nhị truật phục linh rây được, với nước gừng táo làm thành cao. Uống vào buổi sớm và buổi tối hang ngày, mỗi lần 30g với nước ấm. Dùng cho người thừa cân béo phì, trong lòng buồn bực, thần kinh mệt mỏi, cơ thể biếng nhác, lượng bạch đới nhiều, tắc kinh, buồn nôn, nhiều đờm…
Rượu bạch truật lợi thấp
Bạch truật 1,8kg, gao 1,8kg. Men vừa phải.
Bạch truật gọt vỏ, giã nát, cho nước vào ngâm 30 ngày, lấy nước, ngâm men gạo vào thành rượu để uống. Uống ngày 3 lần, mỗi lần 20ml.
Dùng cho người mắc bệnh phong thấp. Có thể giữ gìn nhan sắc, tăng khả năng chịu nóng, chịu lạnh cho cơ thể con người.
Cháo bạch truật tiêu viêm
Bạch truật 15g, bạch biển đậu 20g, hoài sơn 18g, đường đỏ vừa đủ
Bạch truật sắc lấy thang, bỏ bã, cho 3 vị còn lại vào nấu thành cháo. Ngày 1 thang, uống liền 7 - 8 thang. Dùng cho người viêm tai giữa do tỳ hư sinh ra.
Thang bạch truật địa cốt bì bổ khí
Bạch truật 50g, địa cốt bì 30g, hoa cúc 18g.
Sắc uống. Dùng cho người tê bì chân tay do khí hư thấp thịnh gây ra.
Trị chứng chảy dãi nhiều ở trẻ nhỏ
Đem 10 g sinh bạch truật xắt nhỏ, cho vào chén và thêm ít nước và chưng cho chín. Sau đó thêm ít đường và cho trẻ uống.
Tin liên quan
![Hội Nam y Việt Nam sẵn sàng cho công tác thiện nguyện ủng hộ người dân ảnh hưởng lũ lụt ở Sơn La](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/19/medium/img-1724244003758-172424442490820240821195517.jpg?240821080143)
Hội Nam y Việt Nam sẵn sàng cho công tác thiện nguyện ủng hộ người dân ảnh hưởng lũ lụt ở Sơn La
19:29 | 21/08/2024 Hoạt động hội
![Yêu cầu Bệnh viện K tăng cường quản lý công tác khám, chữa bệnh](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/15/croped/benh-vien-k20240821155834.jpg?240821040306)
Yêu cầu Bệnh viện K tăng cường quản lý công tác khám, chữa bệnh
16:03 | 21/08/2024 Tin tức
![Giải phóng gần 1,5 lít nước ứ đọng trong thận bé gái 5 tháng tuổi](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/14/croped/gan-15-lit-nuoc-u-dong-trong-than-be-gai-5-thang-tuoi-20240821141750.jpg?240821022018)
Giải phóng gần 1,5 lít nước ứ đọng trong thận bé gái 5 tháng tuổi
14:20 | 21/08/2024 Tin tức
Cùng chuyên mục
![Cam thảo: Vị thuốc Đông y phổ biến](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/15/croped/cam-thao-c2bded00e220240821151102.png?240821055731)
Cam thảo: Vị thuốc Đông y phổ biến
15:16 | 21/08/2024 Y học cổ truyền
Các tin khác
![Khẳng định vai trò quan trọng của y học cổ truyền trong nền y học thế giới](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/17/09/croped/khang-dinh-vai-tro-quan-trong-cua-y-hoc-co-truyen-trong-nen-y-hoc-the-gioi-20240817090847.png?240817090953)
Khẳng định vai trò quan trọng của y học cổ truyền trong nền y học thế giới
09:09 | 17/08/2024 Thông tin đa chiều
![Công dụng và bài thuốc từ cây sa nhân](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/14/21/croped/sa-nhan-cong-dung-va-bai-thuoc-20240814211740.png?240814094048)
Công dụng và bài thuốc từ cây sa nhân
06:45 | 15/08/2024 Y học cổ truyền
![[E-Magazine] Những lợi ích tuyệt vời của cây tía tô](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/07/21/croped/e-magazine-nhung-loi-ich-tuyet-voi-cua-cay-tia-to-20240807213340.png?240816104436)
[E-Magazine] Những lợi ích tuyệt vời của cây tía tô
06:45 | 14/08/2024 SKV- Mag
![Giảm viêm đại tràng hiệu quả, an toàn với thảo dược](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/10/21/croped/giam-viem-dai-trang-hieu-qua-an-toan-voi-thao-duoc-20240810213454.png?240811104550)
Giảm viêm đại tràng hiệu quả, an toàn với thảo dược
06:45 | 12/08/2024 Y tế 24h
![Tìm hiểu công dụng của tâm sen đối với sức khỏe](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/06/21/croped/tim-hieu-cong-dung-cua-tam-sen-doi-voi-suc-khoe-20240806214538.png?240808104527)
Tìm hiểu công dụng của tâm sen đối với sức khỏe
06:45 | 09/08/2024 Y học cổ truyền
![Phương pháp điều trị và dự phòng bệnh sốt xuất huyết](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/02/13/medium/gs20240802133640.png?240802053238)
Phương pháp điều trị và dự phòng bệnh sốt xuất huyết
15:06 | 02/08/2024 Y học cổ truyền
![Bạn có biết những bài thuốc chữa bệnh từ bồ kết?](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/29/10/croped/bo-ket320240729103232.jpg?240730091041)
Bạn có biết những bài thuốc chữa bệnh từ bồ kết?
06:45 | 31/07/2024 Y học cổ truyền
![Bật mí cách trị mất ngủ hiệu quả bằng táo đỏ](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/21/22/croped/bat-mi-cach-tri-mat-ngu-hieu-qua-bang-tao-do-20240721220000.png?240729101611)
Bật mí cách trị mất ngủ hiệu quả bằng táo đỏ
06:45 | 30/07/2024 Y học cổ truyền
![Hoa hòe - Vị thuốc dân gian với nhiều công dụng](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/28/10/croped/hoa-hoe-vi-thuoc-dan-gian-voi-nhieu-cong-dung-20240728103005.jpg?240728090415)
Hoa hòe - Vị thuốc dân gian với nhiều công dụng
06:45 | 29/07/2024 Y học cổ truyền
![Bệnh viện Y học cổ truyền Nghệ An: Điều trị liệt dây thần kinh số 7 bằng y học cổ truyền](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/28/00/croped/liet-tk-so-720240728002007.jpg?240729015137)
Bệnh viện Y học cổ truyền Nghệ An: Điều trị liệt dây thần kinh số 7 bằng y học cổ truyền
01:51 | 29/07/2024 Y học cổ truyền
![Hội Nam y Việt Nam sẵn sàng cho công tác thiện nguyện ủng hộ người dân ảnh hưởng lũ lụt ở Sơn La](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/19/medium/img-1724244003758-172424442490820240821195517.jpg?rt=20240821195522?240821080143)
Hội Nam y Việt Nam sẵn sàng cho công tác thiện nguyện ủng hộ người dân ảnh hưởng lũ lụt ở Sơn La
51 phút Hoạt động hội
![Ban đại diện phía Nam – Hội Nam y Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho người dân thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/19/14/medium/z5745247801823-fac8ca2c1f3ceec8651d78c1a39cd8e120240819145034.jpg?rt=20240819145038?240819031326)
Ban đại diện phía Nam – Hội Nam y Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho người dân thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh
2 ngày trước Hoạt động hội
![Chi hội Nam y Tiền Giang sơ kết 6 tháng đầu năm và định hướng phát triển 6 tháng cuối năm 2024](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/01/10/croped/medium/z5687509920261-860b1b8f9bd87ffa5823b4adef4887b120240801101645.jpg?240801105217)
Chi hội Nam y Tiền Giang sơ kết 6 tháng đầu năm và định hướng phát triển 6 tháng cuối năm 2024
30-07-2024 00:00 Hoạt động hội
![Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2024 và tổ chức hội thảo chia sẻ về bệnh xương khớp theo YHCT](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/21/14/croped/medium/xuong-khop-220240721140707.jpg?240721075817)
Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2024 và tổ chức hội thảo chia sẻ về bệnh xương khớp theo YHCT
21-07-2024 14:46 Hoạt động hội
![Hà Nội: Nhà báo Chúc Kim Vinh giữ chức vụ Tổng biên tập Tạp chí Sức khoẻ Việt](https://suckhoeviet.org.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/22/19/medium/img-1721647501514-172164853753820240722192233.jpg?rt=20240723075450?240723111645)
Hà Nội: Nhà báo Chúc Kim Vinh giữ chức vụ Tổng biên tập Tạp chí Sức khoẻ Việt
19-07-2024 11:00 Hoạt động hội