Vị thuốc quý từ quả phật thủ

Cây phật thủ còn được gọi là thanh yên, phật thủ cam. Finger citron. Buddha hand cotron. Tên khoa học Citrus medica L.var. Surcodaetylis (Noot) Swingle, thuộc họ Cam (Rutaceae).

Quả phật thủ có chứa nhiều vitamin C, đường, a xít hữu cơ, glucoside, tinh dầu. Vỏ phật thủ chứa limettin, diosmin và hessperidin.

Không chỉ là loại quả mang ý nghĩa tâm linh, phật thủ còn là vị thuốc.

Trong Đông y, phật thủ là vị thuốc được dùng phổ biến trong dân gian. Quả phật thủ có vị cay, đắng và chua, tính ôn, quy vào kinh phế và tỳ. Có tác dụng lý khí, cầm nôn mửa, mạnh tỳ, hóa đờm, giúp tiêu hóa, chữa ho. Do đó, thường được dùng trong các trường hợp như đau bụng, biếng ăn, nôn mửa, ho.

Lợi ích của quả phật thủ với sức khỏe

Hỗ trợ hệ tiêu hóa

Tinh dầu trong phật thủ chứa các hợp chất như limonene và alpha-pinene có tác dụng kích thích sự co bóp của dạ dày, thúc đẩy quá trình tiêu hóa thức ăn, giảm tình trạng đầy hơi, ức chế sự hình thành khí trong đường ruột. Ngoài ra, phật thủ còn giúp tăng tiết dịch vị, hỗ trợ tiêu hóa các chất béo và protein.

Hàm lượng chất xơ cao trong phật thủ giúp tăng khối lượng phân, kích thích nhu động ruột, ngăn ngừa và điều trị táo bón hiệu quả. Các chất chống oxy hóa như flavonoid trong phật thủ giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi tác động của các gốc tự do, ngăn ngừa viêm loét dạ dày tá tràng. Ngoài ra, phật thủ còn có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Helicobacter pylori, một trong những nguyên nhân gây viêm loét dạ dày.

Phật thủ có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, giúp ngăn ngừa cảm cúm và các bệnh nhiễm trùng.

Cải thiện sức khỏe hô hấp

Tinh dầu phật thủ có đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm, giúp làm giảm viêm nhiễm đường hô hấp, long đờm, giảm ho. Hợp chất limonene trong phật thủ có tác dụng giãn phế quản, giúp thông thoáng đường thở, giảm triệu chứng khó thở ở những người bị hen suyễn hoặc viêm phế quản. Một số nghiên cứu cho thấy tinh dầu phật thủ có thể giúp giảm co thắt phế quản, giảm viêm trong đường hô hấp, từ đó giúp kiểm soát triệu chứng hen suyễn.

Tăng cường hệ miễn dịch

Hàm lượng vitamin C và flavonoid dồi dào trong phật thủ là những chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Chúng giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của các gốc tự do, ngăn ngừa stress oxy hóa, từ đó tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính. Phật thủ có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, giúp ngăn ngừa cảm cúm và các bệnh nhiễm trùng khác. Vitamin C trong phật thủ giúp tăng cường sản xuất bạch cầu, nâng cao khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh.

Giảm căng thẳng, mệt mỏi

Hương thơm của tinh dầu phật thủ có tác dụng an thần, giảm stress, cải thiện tâm trạng. Hợp chất limonene trong tinh dầu phật thủ được chứng minh là có tác dụng giảm lo âu, căng thẳng, thúc đẩy giấc ngủ sâu và ngon hơn. Uống trà phật thủ trước khi đi ngủ có thể giúp bạn thư giãn và ngủ ngon hơn. Các hợp chất trong phật thủ có tác dụng điều hòa hệ thần kinh, giảm căng thẳng thần kinh, tạo cảm giác thư thái, dễ chịu, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Trà phật thủ giúp giảm căng thẳng, cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Tốt cho tim mạch

Các khoáng chất như kali trong phật thủ giúp điều hòa huyết áp, duy trì nhịp tim ổn định, bảo vệ sức khỏe tim mạch. Ngoài ra, phật thủ còn chứa hesperidin, một loại flavonoid có tác dụng tăng cường sức bền thành mạch, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch. Chất xơ trong phật thủ có thể giúp giảm cholesterol xấu (LDL) trong máu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, bảo vệ tim mạch khỏe mạnh. Pectin trong phật thủ cũng có tác dụng giảm hấp thu cholesterol từ thức ăn.

Làm đẹp da

Vitamin C và các chất chống oxy hóa trong phật thủ giúp chống lão hóa, làm sáng da, giảm nếp nhăn. Vitamin C kích thích sản sinh collagen, giúp duy trì độ đàn hồi và săn chắc cho da. Tinh dầu phật thủ có đặc tính kháng khuẩn, giúp làm sạch da, kiểm soát bã nhờn, ngăn ngừa và điều trị mụn trứng cá. Ngoài ra, phật thủ còn có tác dụng se khít lỗ chân lông, giảm viêm và làm dịu da.

Bài thuốc dân gian từ quả phật thủ

Điều trị ăn không tiêu, trợ tiêu hóa

Dùng 50 g quả phật thủ, thái mỏng, đem hong gió; tiểu hồi hương, xuyên tiêu, sa nhân mỗi vị 12 g. Tán tất cả các vị thành bột, hòa với nước sôi để uống. Ngày dùng 2 lần, trong 2 – 3 ngày.

Chữa đau bụng do lạnh

15 g quả phật thủ và 30 g gạo rang. Sắc thuốc, chia ra, dùng 3 lần trong ngày.

Điều trị đau dạ dày và đau gan

Sắc chung 10 g phật thủ và 6 g thanh bì và uống. Hoặc có thể sắc chung 10 g phật thủ, 3 g cam thảo, 15 g sa nhân, 6 g ô dược, 15 g bạch thược, 10 g hương phụ.

Điều trị ăn không tiêu, chán ăn, buồn nôn, đau mỏi lưng, ngực suồn trướng bụng

Ngâm 5 lít rượu với 30 g quả phật thủ, đã rửa sạch, thái nhỏ trong 10 ngày. Uống 1 lần mỗi 5 ngày. Mỗi lần uống khoảng 15 - 20 ml trước bữa ăn chiều.

Chữa ợ hơi

Ướp vỏ quả phật thủ với một ít đường và nuốt.

Điều trị viêm loét dạ dày - hành tá tràng

Nấu 30 g rễ cây phật thủ cùng với dạ dày lợn vừa đủ và ăn.

Hỗ trợ tiêu hóa và kiện tỳ

Dùng quả phật thủ nấu với nước, lọc lấy nước đem nấu với 15 g gạo và 100 g đường phèn. Dùng cháo vào mỗi buổi sáng.

Chữa viêm amidan

Sắc 10 g hoa phật thủ, 10 g hoa tường vi, 6 g hoa mai và dùng nước sắc được để uống, ngậm hoặc súc miệng.

Điều trị viêm phế quản mạn tính

Thái nhỏ 1 - 2 quả phật thủ, đem chưng cách thủy với một lượng vừa đủ đường mạch nha cho chín nhừ. Ăn một thìa to hàng ngày trong 1 tuần.

Điều trị chứng ho suyễn, nhiều đờm và khó thở

Sắc chung 9 - 15 g phật thủ với 5 - 9 g củ gừng và 9 g lá hoắc hương.

Điều trị đau bụng kinh

Sắc chung 30 g phật thủ tươi, 6 g gừng tươi, 6 g đương quy và 30 g rượu gạo với một lượng nước vừa đủ. Lọc lấy nước để uống. Ngoài ra, có thể dùng quả phật thủ ngâm với rượu trong vòng 6 tháng, ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ.

Chữa bệnh nước tiểu đục hoặc bệnh đái tháo đường

Nấu chung 15 - 25 g rễ cây phật thủ và 1 bộ ruột lợn non và ăn.

Điều trị động kinh

Ninh chung 30 g rễ cây phật thủ với 1 con gà mái tơ lông trắng đã được làm sạch. Sau đóm ăn và uống nước trong thời gian ngắn giúp hỗ trợ điều trị bệnh.

Chữa bạch đới ra nhiều

Ninh chung 30 g phật thủ với lòng lợn (dài 0,5 - 1 m). Dùng liên tục trong 5 - 7 ngày.

Điều trị say rượu

Sắc 30 g quả phật thủ tươi với nước và uống.