Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh

Bí quyết dưỡng sinh mùa đông theo Y học cổ truyền

Bí quyết dưỡng sinh bốn mùa theo Y học cổ truyền

Nhu cầu dinh dưỡng

Mục tiêu của việc ăn uống chính là nạp chất dinh dưỡng vào cơ thể để nuôi sống cơ thể. Nhưng việc ăn uống là cả một nghệ thuật, và nhu cầu đối với việc thưởng thức các món ăn ngày càng cao. Ngày nay, đại đa số đã bỏ qua cách sống ăn no mặc ấm mà đã chú ý việc ăn ngon mặc đẹp, tính duy mỹ về hương vị càng được nâng cao, người ta càng chú ý đến chất lượng dinh dưỡng mà món ăn đó mang lại, đó cũng chính là lý do ẩm thực dưỡng sinh bắt đầu được chú ý.

Sự tác động của thành phần hóa học ở thực phẩm đã cho thấy những tác động tiêu cực đến sức khỏe, cũng như sự thiếu cân bằng dinh dưỡng trong lúc chế biến món ăn đã gây ra một số căn bệnh, đây là hai vấn đề lớn nhất trong ẩm thực dưỡng sinh. Một chế độ dinh dưỡng đúng cách, khoa học có thể giúp cơ thể khỏe mạnh và tránh được bệnh tật. Các chuyên gia dinh dưỡng đều khuyên nên ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau để bổ sung chất dinh dưỡng mà các loại khác không có.

Duy trì thói quen ăn uống theo ẩm thực dưỡng sinh sẽ giúp duy trì trọng lượng cơ thể ở mức trung bình, bởi chế độ thực dưỡng có mức quy định liên quan đến các dưỡng chất. Cụ thể, mỗi ngày không dùng quá 2200 mg muối, không ăn quá nhiều đường tinh chế, ăn thêm thực phẩm có chất xơ, ăn nhiều rau và trái cây, hoạt động để tiêu thụ 30% tổng năng lượng mỗi ngày,…

Thực dưỡng không phải là chế độ ăn uống kiêng khem khiến cơ thể thiếu chất. Mà là tập trung vào những thứ cơ thể cần, không phải những thứ cơ thể muốn. Cơ thể cũng vì thế mà không bị kém phát triển, đề kháng kém suy nhược; cũng hạn chế khả năng mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường,… do béo phì. Việc duy trì cân nặng ổn định cũng tránh được việc ép cân cho gầy đi, điều đã khiến nhiều người đi theo chế độ ăn uống có hại cho sức khỏe.

Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Ăn uống một thực phẩm quá lâu sẽ gây hại

Cuốn sách “Y tông tâm lĩnh” của cụ Hải Thượng Lãn Ông viết: “Trong vị thuốc, mà không đủ cả ngũ vị là chua, cay, ngọt, mặn, đắng, mà mình uống lâu, có thể chết non. Những vị lạnh quá hay nóng quá chỉ nên dùng khi cần gấp, khí huyết đã hòa bình thời thôi.”

Trong Y học cổ truyền nói: thiên có ngũ khí, địa có ngũ hành, con người có ngũ tạng. Qua học thuyết Ngũ hành mà thấy được “thiên, địa, nhân” có mối liên quan mật thiết. Trong ngũ vị, thì vị chua hay đi vào tạng can, đắng hay vào tạng tâm, ngọt hay đi vào tạng tỳ, cay hay vào tạng phế, mặn hay đi vào tạng thận. Những vị gì cũng vậy nếu nhiều lại thiên thắng mà mất cân bằng từ đó sinh bệnh. Bởi vậy, ăn thực phẩm có 1 vị lâu sẽ có thể chết non, nên một bữa ăn cần phối hợp đủ 5 vị để cơ thể có trạng thái cân bằng, khỏe mạnh.

Mỗi loại thực phẩm đều có mỗi đặc tính riêng, ví dụ, thịt lợn thì vị mặn tính lạnh, thịt bò vị ngọt tính mát, thịt gà mái vị chua, thịt gà trống vị ngọt, ngũ cốc gạo tẻ có vị ngọt tính mát, ngũ cốc gạo nếp lại có vị ngọt tính ấm,…

Trong ngũ vị, vị chua đi vào can, vị mặn đi vào thận, vị đắng đi vào tâm, vị cay đi vào phế và vị ngọt đi vào tỳ, đó là lý do việc duy trì một loại thực phẩm quá lâu sẽ gây mất cân bằng trong nội tạng bên trong, dẫn đến việc sinh bệnh. Duy chỉ có gạo tẻ và nước có thể duy trì quanh năm bởi chúng có tính mát, có thể cân bằng các khí, đều rất thanh đạm.

Ăn uống phải đi đôi với vận động tập luyện

Ăn uống đúng chưa đủ mà còn cần kết hợp với hoạt động thể chất. Lượng thức ăn đưa vào cần phải có cơ quan nội tạng chuyển hóa. Theo Y học cổ truyền, đồ ăn uống là âm cần phải có sự chuyển hóa của tạng phủ là dương để có thể tiêu hóa được bữa ăn mà vận động giúp cung cấp phần dương. Khi lượng âm trấp của đồ ăn cân bằng với công năng tiêu hóa của nội tạng thì bữa ăn đó sẽ hoàn hảo. Kết hợp việc ăn uống và vận động sẽ giúp thể chất to khỏe, các hoạt động các giác quan được nhanh nhạy.

Giữ tâm trí sảng khoái

Trong ẩm thực dưỡng sinh, việc dưỡng tâm cũng rất quan trọng, bởi cơ thể là một khối thống nhất giữa thân và tâm. Theo Y học cổ truyền thì các cảm xúc có ảnh hưởng rất lớn đến cơ thể, giận hại can, mừng hại tâm, lo nghĩ hại tỳ, buồn hại phế, kinh sợ hại thận, đây đều là 5 cơ quan nội tạng liên quan đến ngũ vị ẩm thực. Một bữa ăn cung cấp khí huyết thì cần đầy đủ 5 tạng tham gia, nên những cảm xúc dù tích cực hay tiêu cực đều có ảnh hưởng đến bên trong cơ thể dù có biểu hiện ở bên ngoài hay không.

Tâm trạng vui vẻ, thoải mái sẽ khiến việc ăn uống có lợi cho thân thể. Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Bữa ăn liên quan đến tình chí

Ăn uống đa dạng, vận động thường xuyên nhưng cơ thể vẫn mắc bệnh. Nguyên nhân đến từ tổn thương về tình chí mà gây ra bệnh, thường gọi là “tâm bệnh”. Cơ thể bạn là một thể thống nhất tâm – thân, nên tất nhiên khi bị thất tình lục dục quấy nhiễu thì bữa ăn sẽ có vấn đề.

Theo Y học cổ truyền: “Giận hại can, mừng hại tâm, lo nghĩ hại tỳ, buồn hại phế, kinh sợ hại thận”. Theo quan hệ sinh khắc của học thuyết Ngũ hành thì 5 tạng tâm, can, tỳ, phế, thận có quan hệ qua lại lẫn nhau nên chỉ cần một tạng bị bệnh cũng sẽ ảnh hưởng đến các tạng khác. Mà để tiêu hóa được bữa ăn cung cấp khí huyết, tân dịch cho cơ thể thì cần cả 5 tạng tham gia. Vậy nên nếu giận, mừng, lo, buồn hay sợ đều sẽ gây hại đến việc này, dù cho có triệu chứng biểu hiện ra ngoài hay không nhưng chắc chắn có sự biến đổi bên trong. Tuy nhiên, tỳ làm chủ việc tiêu hóa, mà ngoài ra nó còn làm chủ việc tư duy nên đọc báo, xem tivi, suy nghĩ khi ăn… sẽ khiến việc tiêu hóa bị trở ngại.

Nhiều lúc có tâm trạng vui vẻ thoải mái bạn ăn đồ ăn không sạch hay ôi thiu nhưng không có biểu hiện xấu gì. Do nếu thân thể của bạn vốn khỏe mạnh, lại có tâm tư bình hòa thì sẽ có đề kháng tốt chống lại tác nhân gây bệnh, cho dù bên trong có chịu tác động nhưng sẽ mau chóng khôi phục về trạng thái cân bằng. Ngược lại nếu thức ăn có đảm bảo mà tâm tư không tốt thì bữa ăn sẽ mất ngon, có thể có biểu hiện ra ngay như chán ăn, đầy tức, ợ hơi…

Không ăn theo thói quen, sở thích

Mặc dù cơ thể luôn đưa ra những biểu hiện để cho chúng ta biết điều chúng đang cần, như khi thiếu nước chúng sẽ báo hiệu bằng cơn khát, khi thèm nước lạnh là chúng ta đang nóng,… Tuy nhiên, thói quen và sở thích lại là những tín hiệu cơ thể đánh lừa chúng ta; thói quen và sở thích có thể hình thành từ việc bắt chước, từ ham muốn dẫn đến việc chúng ta rời xa ẩm thực dưỡng sinh.

Phụ nữ mang thai có người thèm chua, lại có người thèm ngọt… đó là cơ thể đang cần những chất đó. Khi thai cần hình thành can thì cơ thể sẽ đòi vị chua vào, làm tâm sẽ đòi vị đắng, làm tỳ sẽ đòi vị ngọt… Bình thường cơ thể chúng ta khát là để báo hiệu cần uống nước, đói là cần ăn. Nếu thèm uống nước lạnh là cơ thể đang nóng, nước ấm là đang bị lạnh, thèm vị gì thì thiếu vị đó… thông qua đó thầy thuốc có thể xem xét tình trạng bệnh.

Tuy nhiên, sở thích hay thói quen có thể bắt đầu từ tín hiệu của cơ thể nhưng nhiều khi là vì bắt chước người xung quanh, do tình cảm ham muốn mà ra, đã đánh lừa tín hiệu thực của cơ thể.

Chế độ dinh dưỡng khoa học có thể giúp cơ thể khỏe mạnh và tránh được bệnh tật. Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Mùa nào thức ấy trong ẩm thực dưỡng sinh

Dân gian có câu: “Mùa nào thức ấy”. Nếu ăn thực phẩm theo mùa sẽ mang lại sự an toàn trong mùa đó và phòng bệnh cho mùa tới. Bởi vì con người, thực và động vật đều bẩm thụ khí hậu của trời đất mà sinh ra và lớn lên.

Ăn đúng cách đòi hỏi sự hiểu biết về thức ăn cũng như nhu cầu ẩm thực của cơ thể trong từng giai đoạn khác nhau của đời người. Khi nào ăn, ăn như thế nào, đó là hai điều cơ bản nhất để hình thành thói quen thực dưỡng, và chúng bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố bao gồm lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, tín ngưỡng, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế,…

Mục đích của thực dưỡng chính là mang lại sự hài hòa về thể xác và tinh thần qua năng lượng mà ẩm thực mang lại, thay vì thỏa mãn nhu cầu về mùi vị, nhưng cũng không được quá nhàm chán. Vì vậy, ẩm thực dưỡng sinh rất chú ý đến ba điều, đó là vừa phải, cân bằng, đa dạng.

Từ ngày xưa, con người đã rất chú ý đến việc ăn thức ăn đúng mùa, mùa nào thức đó mới có thể phát huy tốt những tác dụng của thực phẩm, cũng như giúp cho cơ thể khỏe mạnh hơn. Ngoài việc ăn hợp thời, nghệ thuật thực dưỡng còn chú ý đến cảm giác khi ăn. Trong không gian phù hợp, thoải mái cho việc thưởng thức ẩm thực, cùng trạng thái tinh thần nhẹ nhàng mới mang lại hiệu quả cao trong thực dưỡng.

https://suckhoeviet.org.vn/