Mới nhất Đọc nhiều

Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh

Ẩm thực là nhu cầu thiết yếu của con người nhằm duy trì sự sống. Từ lâu, chúng ta đã biết ưu tiên các thức ăn bổ dưỡng, có khả năng hỗ trợ khí huyết, bồi bổ sức khỏe. Chế độ ẩm thực dưỡng sinh cũng từ đó ra đời nhằm phục vụ chính nhu cầu thiết yếu trên.
Bí quyết dưỡng sinh mùa đông theo Y học cổ truyền Bí quyết dưỡng sinh mùa đông theo Y học cổ truyền
Bí quyết dưỡng sinh bốn mùa theo Y học cổ truyền Bí quyết dưỡng sinh bốn mùa theo Y học cổ truyền

Nhu cầu dinh dưỡng

Mục tiêu của việc ăn uống chính là nạp chất dinh dưỡng vào cơ thể để nuôi sống cơ thể. Nhưng việc ăn uống là cả một nghệ thuật, và nhu cầu đối với việc thưởng thức các món ăn ngày càng cao. Ngày nay, đại đa số đã bỏ qua cách sống ăn no mặc ấm mà đã chú ý việc ăn ngon mặc đẹp, tính duy mỹ về hương vị càng được nâng cao, người ta càng chú ý đến chất lượng dinh dưỡng mà món ăn đó mang lại, đó cũng chính là lý do ẩm thực dưỡng sinh bắt đầu được chú ý.

Sự tác động của thành phần hóa học ở thực phẩm đã cho thấy những tác động tiêu cực đến sức khỏe, cũng như sự thiếu cân bằng dinh dưỡng trong lúc chế biến món ăn đã gây ra một số căn bệnh, đây là hai vấn đề lớn nhất trong ẩm thực dưỡng sinh. Một chế độ dinh dưỡng đúng cách, khoa học có thể giúp cơ thể khỏe mạnh và tránh được bệnh tật. Các chuyên gia dinh dưỡng đều khuyên nên ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau để bổ sung chất dinh dưỡng mà các loại khác không có.

Duy trì thói quen ăn uống theo ẩm thực dưỡng sinh sẽ giúp duy trì trọng lượng cơ thể ở mức trung bình, bởi chế độ thực dưỡng có mức quy định liên quan đến các dưỡng chất. Cụ thể, mỗi ngày không dùng quá 2200 mg muối, không ăn quá nhiều đường tinh chế, ăn thêm thực phẩm có chất xơ, ăn nhiều rau và trái cây, hoạt động để tiêu thụ 30% tổng năng lượng mỗi ngày,…

Thực dưỡng không phải là chế độ ăn uống kiêng khem khiến cơ thể thiếu chất. Mà là tập trung vào những thứ cơ thể cần, không phải những thứ cơ thể muốn. Cơ thể cũng vì thế mà không bị kém phát triển, đề kháng kém suy nhược; cũng hạn chế khả năng mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường,… do béo phì. Việc duy trì cân nặng ổn định cũng tránh được việc ép cân cho gầy đi, điều đã khiến nhiều người đi theo chế độ ăn uống có hại cho sức khỏe.

Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh
Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Ăn uống một thực phẩm quá lâu sẽ gây hại

Cuốn sách “Y tông tâm lĩnh” của cụ Hải Thượng Lãn Ông viết: “Trong vị thuốc, mà không đủ cả ngũ vị là chua, cay, ngọt, mặn, đắng, mà mình uống lâu, có thể chết non. Những vị lạnh quá hay nóng quá chỉ nên dùng khi cần gấp, khí huyết đã hòa bình thời thôi.”

Trong Y học cổ truyền nói: thiên có ngũ khí, địa có ngũ hành, con người có ngũ tạng. Qua học thuyết Ngũ hành mà thấy được “thiên, địa, nhân” có mối liên quan mật thiết. Trong ngũ vị, thì vị chua hay đi vào tạng can, đắng hay vào tạng tâm, ngọt hay đi vào tạng tỳ, cay hay vào tạng phế, mặn hay đi vào tạng thận. Những vị gì cũng vậy nếu nhiều lại thiên thắng mà mất cân bằng từ đó sinh bệnh. Bởi vậy, ăn thực phẩm có 1 vị lâu sẽ có thể chết non, nên một bữa ăn cần phối hợp đủ 5 vị để cơ thể có trạng thái cân bằng, khỏe mạnh.

Mỗi loại thực phẩm đều có mỗi đặc tính riêng, ví dụ, thịt lợn thì vị mặn tính lạnh, thịt bò vị ngọt tính mát, thịt gà mái vị chua, thịt gà trống vị ngọt, ngũ cốc gạo tẻ có vị ngọt tính mát, ngũ cốc gạo nếp lại có vị ngọt tính ấm,…

Trong ngũ vị, vị chua đi vào can, vị mặn đi vào thận, vị đắng đi vào tâm, vị cay đi vào phế và vị ngọt đi vào tỳ, đó là lý do việc duy trì một loại thực phẩm quá lâu sẽ gây mất cân bằng trong nội tạng bên trong, dẫn đến việc sinh bệnh. Duy chỉ có gạo tẻ và nước có thể duy trì quanh năm bởi chúng có tính mát, có thể cân bằng các khí, đều rất thanh đạm.

Ăn uống phải đi đôi với vận động tập luyện

Ăn uống đúng chưa đủ mà còn cần kết hợp với hoạt động thể chất. Lượng thức ăn đưa vào cần phải có cơ quan nội tạng chuyển hóa. Theo Y học cổ truyền, đồ ăn uống là âm cần phải có sự chuyển hóa của tạng phủ là dương để có thể tiêu hóa được bữa ăn mà vận động giúp cung cấp phần dương. Khi lượng âm trấp của đồ ăn cân bằng với công năng tiêu hóa của nội tạng thì bữa ăn đó sẽ hoàn hảo. Kết hợp việc ăn uống và vận động sẽ giúp thể chất to khỏe, các hoạt động các giác quan được nhanh nhạy.

Giữ tâm trí sảng khoái

Trong ẩm thực dưỡng sinh, việc dưỡng tâm cũng rất quan trọng, bởi cơ thể là một khối thống nhất giữa thân và tâm. Theo Y học cổ truyền thì các cảm xúc có ảnh hưởng rất lớn đến cơ thể, giận hại can, mừng hại tâm, lo nghĩ hại tỳ, buồn hại phế, kinh sợ hại thận, đây đều là 5 cơ quan nội tạng liên quan đến ngũ vị ẩm thực. Một bữa ăn cung cấp khí huyết thì cần đầy đủ 5 tạng tham gia, nên những cảm xúc dù tích cực hay tiêu cực đều có ảnh hưởng đến bên trong cơ thể dù có biểu hiện ở bên ngoài hay không.

Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh
Tâm trạng vui vẻ, thoải mái sẽ khiến việc ăn uống có lợi cho thân thể. Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Bữa ăn liên quan đến tình chí

Ăn uống đa dạng, vận động thường xuyên nhưng cơ thể vẫn mắc bệnh. Nguyên nhân đến từ tổn thương về tình chí mà gây ra bệnh, thường gọi là “tâm bệnh”. Cơ thể bạn là một thể thống nhất tâm – thân, nên tất nhiên khi bị thất tình lục dục quấy nhiễu thì bữa ăn sẽ có vấn đề.

Theo Y học cổ truyền: “Giận hại can, mừng hại tâm, lo nghĩ hại tỳ, buồn hại phế, kinh sợ hại thận”. Theo quan hệ sinh khắc của học thuyết Ngũ hành thì 5 tạng tâm, can, tỳ, phế, thận có quan hệ qua lại lẫn nhau nên chỉ cần một tạng bị bệnh cũng sẽ ảnh hưởng đến các tạng khác. Mà để tiêu hóa được bữa ăn cung cấp khí huyết, tân dịch cho cơ thể thì cần cả 5 tạng tham gia. Vậy nên nếu giận, mừng, lo, buồn hay sợ đều sẽ gây hại đến việc này, dù cho có triệu chứng biểu hiện ra ngoài hay không nhưng chắc chắn có sự biến đổi bên trong. Tuy nhiên, tỳ làm chủ việc tiêu hóa, mà ngoài ra nó còn làm chủ việc tư duy nên đọc báo, xem tivi, suy nghĩ khi ăn… sẽ khiến việc tiêu hóa bị trở ngại.

Nhiều lúc có tâm trạng vui vẻ thoải mái bạn ăn đồ ăn không sạch hay ôi thiu nhưng không có biểu hiện xấu gì. Do nếu thân thể của bạn vốn khỏe mạnh, lại có tâm tư bình hòa thì sẽ có đề kháng tốt chống lại tác nhân gây bệnh, cho dù bên trong có chịu tác động nhưng sẽ mau chóng khôi phục về trạng thái cân bằng. Ngược lại nếu thức ăn có đảm bảo mà tâm tư không tốt thì bữa ăn sẽ mất ngon, có thể có biểu hiện ra ngay như chán ăn, đầy tức, ợ hơi…

Không ăn theo thói quen, sở thích

Mặc dù cơ thể luôn đưa ra những biểu hiện để cho chúng ta biết điều chúng đang cần, như khi thiếu nước chúng sẽ báo hiệu bằng cơn khát, khi thèm nước lạnh là chúng ta đang nóng,… Tuy nhiên, thói quen và sở thích lại là những tín hiệu cơ thể đánh lừa chúng ta; thói quen và sở thích có thể hình thành từ việc bắt chước, từ ham muốn dẫn đến việc chúng ta rời xa ẩm thực dưỡng sinh.

Phụ nữ mang thai có người thèm chua, lại có người thèm ngọt… đó là cơ thể đang cần những chất đó. Khi thai cần hình thành can thì cơ thể sẽ đòi vị chua vào, làm tâm sẽ đòi vị đắng, làm tỳ sẽ đòi vị ngọt… Bình thường cơ thể chúng ta khát là để báo hiệu cần uống nước, đói là cần ăn. Nếu thèm uống nước lạnh là cơ thể đang nóng, nước ấm là đang bị lạnh, thèm vị gì thì thiếu vị đó… thông qua đó thầy thuốc có thể xem xét tình trạng bệnh.

Tuy nhiên, sở thích hay thói quen có thể bắt đầu từ tín hiệu của cơ thể nhưng nhiều khi là vì bắt chước người xung quanh, do tình cảm ham muốn mà ra, đã đánh lừa tín hiệu thực của cơ thể.

Ẩm thực đỉnh cao chính là dưỡng sinh
Chế độ dinh dưỡng khoa học có thể giúp cơ thể khỏe mạnh và tránh được bệnh tật. Ảnh internet https://suckhoeviet.org.vn/

Mùa nào thức ấy trong ẩm thực dưỡng sinh

Dân gian có câu: “Mùa nào thức ấy”. Nếu ăn thực phẩm theo mùa sẽ mang lại sự an toàn trong mùa đó và phòng bệnh cho mùa tới. Bởi vì con người, thực và động vật đều bẩm thụ khí hậu của trời đất mà sinh ra và lớn lên.

Ăn đúng cách đòi hỏi sự hiểu biết về thức ăn cũng như nhu cầu ẩm thực của cơ thể trong từng giai đoạn khác nhau của đời người. Khi nào ăn, ăn như thế nào, đó là hai điều cơ bản nhất để hình thành thói quen thực dưỡng, và chúng bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố bao gồm lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, tín ngưỡng, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế,…

Mục đích của thực dưỡng chính là mang lại sự hài hòa về thể xác và tinh thần qua năng lượng mà ẩm thực mang lại, thay vì thỏa mãn nhu cầu về mùi vị, nhưng cũng không được quá nhàm chán. Vì vậy, ẩm thực dưỡng sinh rất chú ý đến ba điều, đó là vừa phải, cân bằng, đa dạng.

Từ ngày xưa, con người đã rất chú ý đến việc ăn thức ăn đúng mùa, mùa nào thức đó mới có thể phát huy tốt những tác dụng của thực phẩm, cũng như giúp cho cơ thể khỏe mạnh hơn. Ngoài việc ăn hợp thời, nghệ thuật thực dưỡng còn chú ý đến cảm giác khi ăn. Trong không gian phù hợp, thoải mái cho việc thưởng thức ẩm thực, cùng trạng thái tinh thần nhẹ nhàng mới mang lại hiệu quả cao trong thực dưỡng.

https://suckhoeviet.org.vn/

Thúy Hà (t/h)

Tin liên quan

Bạn có biết lợi ích sức khỏe của cây muối?

Bạn có biết lợi ích sức khỏe của cây muối?

Cây muối hay còn gọi là diêm phu mộc, là nguồn tài nguyên dược liệu quý trong y học cổ truyền. Không chỉ sử dụng lá, rễ, thân và vỏ cây, mà còn có nhiều cách dùng khác nhau.
Hắc kỷ tử - Dược liệu của sắc đẹp và trường thọ

Hắc kỷ tử - Dược liệu của sắc đẹp và trường thọ

So với kỷ tử đỏ, hắc kỷ tử có vẻ "lạ lẫm" với nhiều người nhưng nó là một thực phẩm giàu dinh dưỡng, một loại dược liệu có nhiều tác dụng chữa bệnh và làm đẹp.
Kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong khám, chữa bệnh

Kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong khám, chữa bệnh

Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh Vĩnh Phúc đã bước đầu áp dụng thành công các kỹ thuật hiện đại đi đôi với kiến thức y dược học cổ truyền trong khám, chữa bệnh.

Cùng chuyên mục

[E-Magazine] Mướp đắng - “Thần dược xanh” ngăn ngừa ung thư

[E-Magazine] Mướp đắng - “Thần dược xanh” ngăn ngừa ung thư

Mướp đắng (hay còn gọi là khổ qua), là loài cây leo rất dễ trồng và hợp với khí hậu Việt Nam. Quả mướp đắng có rất nhiều lợi ích với sức khỏe như làm giảm glucose máu, tăng cường chức năng miễn dịch, ngăn ngừa ung thư.
Việt Nam có loại cây mọc dại nhưng lại là "thần dược"

Việt Nam có loại cây mọc dại nhưng lại là "thần dược"

Rau má là loại cây mọc dại nhưng lại có rất nhiều lợi ích với sức khỏe và tác dụng chữa bệnh. Rau má được coi là "rau trường thọ" hay "thuốc bổ não" tự nhiên, lành tính.
Các loại thảo dược giúp "quét sạch" mỡ máu

Các loại thảo dược giúp "quét sạch" mỡ máu

Từ xa xưa, việc sử dụng các loại thảo dược có sẵn trong tự nhiên đã được áp dụng trong điều trị giảm mỡ máu, mỡ gan. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, nhiều loại thảo dược có tác dụng hỗ trợ điều trị tăng lipid máu hiệu quả.
[E-Magazine] Kỷ tử - “Kim cương đỏ” trong Đông y

[E-Magazine] Kỷ tử - “Kim cương đỏ” trong Đông y

Kỷ tử là một dược liệu quen thuộc trong Đông y. Kỷ tử là vị thuốc bổ nguồn gốc thiên nhiên, giúp chống lão hóa, tăng cường sinh lý.
Diệp hạ châu - Vị thuốc chữa viêm gan, tốt cho bệnh nhân tiểu đường

Diệp hạ châu - Vị thuốc chữa viêm gan, tốt cho bệnh nhân tiểu đường

Diệp hạ châu là một thảo dược có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả.
Trinh nữ hoàng cung có tác dụng gì?

Trinh nữ hoàng cung có tác dụng gì?

Trinh nữ hoàng cung là một loại dược liệu thường được sử dụng trong các bài thuốc y học cổ truyền với tác dụng ức chế sự phát triển của các khối u. Cùng tìm hiểu về loại thảo dược quý này.

Các tin khác

Bạn có biết tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của rau mồng tơi?

Bạn có biết tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của rau mồng tơi?

Mồng tơi là loại rau quen thuộc trong bữa ăn của các gia đình. Bên cạnh công dụng giải nhiệt, rau mồng tơi còn có rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe.
Một số cây thuốc nam giúp điều trị thiếu máu cơ tim thể nhẹ

Một số cây thuốc nam giúp điều trị thiếu máu cơ tim thể nhẹ

Một số cây thuốc nam có tác dụng trị thiếu máu cơ tim hiệu quả. Ưu điểm của những loại dược liệu này là dễ tìm, an toàn, lành tính, ít tác dụng phụ và tiết kiệm chi phí, phù hợp với những tình trạng bệnh nhẹ.
Bài thuốc dân gian từ lá húng chanh

Bài thuốc dân gian từ lá húng chanh

Húng chanh được biết đến với công dụng trị ho. Ngoài ra, húng chanh còn có nhiều tác dụng khác. Cùng tham khảo một số bài thuốc chữa bệnh từ húng chanh.
Công dụng chữa bệnh của hoàng liên ô rô

Công dụng chữa bệnh của hoàng liên ô rô

Hoàng liên ô rô thuộc danh mục loài, chủng loại dược liệu quý, hiếm và đặc hữu phải kiểm soát theo Thông tư số 16/2022/TT-BYT ngày 30/12/2022 của Bộ Y tế. Đây là một loại thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả trong Đông y.
Bồ công anh: Dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh: Dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh là dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Theo Y học cổ truyền bồ công anh là dược liệu có vị đắng, tính mát, quy vào các kinh can, thận, tâm và có công dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm và hóa thấp. Y học cổ truyền sử dụng cây bồ anh để chữa chứng chán ăn, khó chịu dạ dày, đầy hơi, sỏi mật, đau khớp, đau nhức cơ bắp, bệnh chàm, mẩn ngứa, bầm tím, viêm vú, thông tắc tia sữa...
Mật mông hoa - Dược liệu có tác dụng nhuận gan, sáng mắt

Mật mông hoa - Dược liệu có tác dụng nhuận gan, sáng mắt

Mật mông hoa còn có những tên gọi khác như lão mông hoa, tiểu cẩm hoa, kê cốt đầu hoa... Theo Y học cổ truyền mật mông hoa có vị ngọt nhạt, tính bình hơi hàn, có hiệu quả kháng viêm, hỗ trợ điều trị các bệnh mạch máu, viêm kết mạc, đau đầu, đột quỵ hoặc tăng cường chức năng gan...
Điểm danh các loại thảo dược hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp

Điểm danh các loại thảo dược hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp

Các loại cây chữa bệnh xương khớp theo Đông y là phương pháp được nhiều người lựa chọn. Ưu điểm của phương pháp trị bệnh này là nguyên liệu thiên nhiên lành tính, rẻ tiền, dễ tìm kiếm, có thể thực hiện ngay tại nhà mà vẫn mang đến hiệu quả tốt.
Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu năm 2024 – 2025

Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu năm 2024 – 2025

UBND thành phố Hà Nội vừa có công văn số 170/KH-UBND ngày 4/6/2024 ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024 – 2025.
[E-Magazine] Đinh lăng - "Nhân sâm của người nghèo"

[E-Magazine] Đinh lăng - "Nhân sâm của người nghèo"

Cây đinh lăng là loại cây có từ lâu đời và phổ biến để làm cảnh và làm thuốc. Cây đinh lăng không chỉ được sử dụng làm rau sống mà còn là vị thuốc có tác dụng bồi bổ sức khỏe, chữa được nhiều chứng bệnh…
Các vị thuốc dân gian điều trị chứng mất ngủ

Các vị thuốc dân gian điều trị chứng mất ngủ

Mất ngủ kéo dài là nguyên nhân khiến bạn luôn cảm thấy mệt mỏi, da dẻ xuất hiện nếp nhăn, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần, sức khỏe cũng như cuộc sống. Dưới đây là một số vị thuốc dân gian giúp cải thiện tình trạng mất ngủ.
Xem thêm
Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ngày 20/5, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam, nhiệm kỳ 2022-2027 tổ chức Hội nghị lần thứ 5 để kiểm điểm đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động của Hội...
Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

SKV - Ngày 18/5, Chi hội Nam y An Giang đã phối hợp với UBND xã Quới Điền (huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre) cùng các mạnh thường quân tặng nước uống miễn phí cho các hộ nghèo, hộ khó khăn trên địa bàn xã Quới Điền.
Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Chiều 15/5/2024, tại Đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân ( Thuộc Đền Nội Bình Đà, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội). Dự án: “Đường vào Vương quốc Vua trên không gian thực tế ảo “ đã tổ chức Lễ ra mắt “Trung tâm Nghiên cứu Văn hoá cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương
Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Đoàn công tác của Chi hội Nam y An Giang (thuộc Hội Nam y Việt Nam) mới đây đã tổ chức cấp phát nước miễn phí cho người dân đang thiếu nước sinh hoạt và nước uống tại xã Thới Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Sáng 8/5/2024, huyện Cẩm Giàng tỉnh Hải Dương đã tổ chức Lễ hội truyền thống đền Bia và Dâng hương tưởng niệm Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh.
Phiên bản di động