Bạc hà (Húng cây): Vị thuốc thanh hương, giải cảm quý trong dân gian
![]() |
| Cây bạc hà có thành phần tinh dầu giúp thần kinh được thư giãn |
1. Đặc điểm thực vật và phân bố
Bạc hà là cây thân thảo sống lâu năm, cao khoảng 30 – 60cm, thân vuông, có lông mịn. Lá mọc đối, hình trứng hay bầu dục, mép có răng cưa, mặt trên xanh sẫm, mặt dưới nhạt màu hơn, có nhiều lông. Toàn thân cây có mùi thơm mát đặc trưng, khi vò nát tạo cảm giác the mát dễ chịu. Hoa nhỏ, màu tím nhạt, mọc thành vòng ở kẽ lá.
Cây thường mọc hoang hoặc được trồng ở nhiều nơi trên cả nước, từ miền núi đến đồng bằng, nhất là nơi có khí hậu ẩm và mát mẻ.
2. Bộ phận dùng, thu hái và chế biến
Toàn bộ phần trên mặt đất của cây đều có thể sử dụng làm thuốc, gọi là bạc hà toàn thảo. Người ta thường thu hái vào lúc cây đang ra hoa – thời điểm tinh dầu trong cây nhiều nhất. Sau khi thu hái, có thể dùng tươi hoặc phơi khô trong râm mát để dùng dần.
Ngoài ra, tinh dầu bạc hà chiết xuất từ lá và thân cũng là một dược liệu quý, có mặt trong nhiều bài thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe hiện đại.
3. Tính vị – tác dụng theo Đông y
Theo y học cổ truyền, bạc hà có tính mát, vị cay, quy kinh phế và can, có tác dụng tán phong nhiệt, thanh đầu mục, lợi yết hầu, phát hãn, chỉ ngứa.
Những công dụng nổi bật của bạc hà gồm:
Giải cảm, hạ sốt: Bạc hà giúp làm vã mồ hôi, thường được phối hợp trong các bài thuốc cảm mạo phong nhiệt (sốt, nhức đầu, sổ mũi, đau họng).
Thông mũi, thông họng: Vị cay và tính thơm mát của bạc hà giúp làm thông khí phế, giảm nghẹt mũi, ho khan, viêm họng.
Làm dịu đau đầu, chóng mặt: Khi kết hợp với các vị thuốc khác như cúc hoa, cam thảo, bạc hà có thể giúp thanh nhiệt đầu não, cải thiện cảm giác uể oải.
Kích thích tiêu hóa: Dùng bạc hà trong các món ăn hoặc dưới dạng trà giúp giảm đầy hơi, chướng bụng, ăn không tiêu.
Giải độc da, chống ngứa: Nước sắc bạc hà dùng ngoài giúp giảm ngứa do mề đay, dị ứng nhẹ.
4. Một số bài thuốc dân gian từ bạc hà
1. Trị cảm mạo phong nhiệt:
Bạc hà 6g, kinh giới 6g, cúc hoa 10g, cam thảo 4g.
Sắc với 400ml nước, còn 150ml, chia uống 2 lần trong ngày.
Công dụng: Giải cảm, hạ sốt, giảm đau đầu, chảy nước mũi.
2. Trị đau họng, viêm họng:
Bạc hà tươi 10g, lá húng chanh 10g, cam thảo 5g.
Hãm với nước sôi trong 15 phút, uống như trà.
Giúp giảm đau rát họng, khàn tiếng.
3. Trị đầy bụng, khó tiêu:
Bạc hà 5g, trần bì (vỏ quýt khô) 5g, gừng khô 3g.
Sắc uống sau bữa ăn hoặc hãm trà.
Tác dụng: Kích thích tiêu hóa, giảm chướng bụng.
4. Trị mề đay, ngứa ngoài da:
Bạc hà tươi 1 nắm, giã nát đắp ngoài da hoặc nấu nước tắm.
Công dụng: Giảm ngứa, làm mát da.
5. Tinh dầu bạc hà – phương thuốc hiện đại
Tinh dầu bạc hà (Menthol) chứa các hợp chất có tính kháng khuẩn, giảm đau và gây tê nhẹ, rất được ưa chuộng trong các sản phẩm:
Kẹo ngậm trị ho, xịt họng, nước súc miệng
Dầu xoa bóp trị đau đầu, đau cơ, cảm lạnh
Máy xông mũi họng, tinh dầu khuếch tán trong phòng
Tinh dầu bạc hà cũng có tác dụng xua đuổi côn trùng, làm mát và thư giãn tinh thần.
![]() |
| Tinh dầu bạc hà có thể sát trùng ngoài da |
6. Lưu ý khi sử dụng bạc hà
Dù là một dược liệu lành tính, nhưng bạc hà vẫn cần được dùng đúng cách:
Không nên dùng liều cao hoặc kéo dài, nhất là ở trẻ nhỏ, vì có thể gây kích ứng niêm mạc hoặc co thắt thanh quản.
Phụ nữ có thai nên hạn chế dùng bạc hà, đặc biệt là dạng tinh dầu.
Người hay ra mồ hôi trộm, thể hàn (sợ lạnh, tay chân lạnh) nên thận trọng khi dùng bạc hà vì tính mát có thể làm bệnh nặng thêm.
Tránh dùng bạc hà đồng thời với thuốc an thần hoặc thuốc làm mát mạnh nếu không có chỉ định của thầy thuốc.
Bạc hà (húng cây) là một vị thuốc vừa gần gũi vừa quý giá, mang trong mình hương thơm thanh khiết và công năng dược liệu đa dạng. Từ lâu, cây thuốc này đã đóng vai trò quan trọng trong kho tàng y học cổ truyền Việt Nam – từ những chén trà cảm mạo đầu đông đến các bài thuốc dân gian trị ho, tiêu hóa, viêm họng.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả chữa bệnh tốt nhất, người dùng nên kết hợp bạc hà với các vị thuốc khác một cách hợp lý và có hướng dẫn từ thầy thuốc Đông y.
Tin liên quan
Loại thảo mộc giúp tăng cường năng lượng cho buổi chiều
15:09 | 30/11/2025 Khỏe - Đẹp
Đổi mới y tế từ trải nghiệm bệnh nhân: Hành trình chuyển mình của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà
12:00 | 30/06/2025 Doanh nghiệp
THUỐC NAM ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG BỆNH CÁC BỆNH MỚI MẮC VÀ BỆNH MÃN TÍNH Ở CỘNG ĐỒNG
08:15 | 20/05/2025 Thông tin đa chiều
Cùng chuyên mục
Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian
07:35 | 07/03/2026 Y học cổ truyền
Thuốc nam trong hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp ở người cao tuổi
07:30 | 06/03/2026 Y học cổ truyền
Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông 2026: Lan tỏa giá trị y đức, phát huy tinh hoa y học cổ truyền
18:53 | 02/03/2026 Thông tin đa chiều
Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng
16:58 | 02/03/2026 Tư vấn
[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên
07:00 | 01/03/2026 Y học cổ truyền
Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền
22:52 | 26/02/2026 Thông tin đa chiều
Các tin khác
Huyền hồ - Dược liệu hỗ trợ giảm đau và hoạt huyết
10:00 | 25/02/2026 Y học cổ truyền
[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch
07:10 | 23/02/2026 Khỏe - Đẹp
10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng
07:20 | 22/02/2026 Y học cổ truyền
Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã
07:20 | 21/02/2026 Y học cổ truyền
Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền
07:30 | 20/02/2026 Y học cổ truyền
Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc
07:15 | 19/02/2026 Y học cổ truyền
Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý
07:15 | 18/02/2026 Khỏe - Đẹp
Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền
07:30 | 17/02/2026 Y học cổ truyền
Mâm ngũ quả ngày Tết: Lợi ích sức khỏe nhìn từ y học cổ truyền và hiện đại
08:00 | 16/02/2026 Khỏe - Đẹp
Bánh chưng, bánh tét: Giá trị dinh dưỡng và cách ăn không lo tăng cân ngày Tết
09:00 | 15/02/2026 Khỏe - Đẹp
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn
6 ngày trước Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)
7 ngày trước Hoạt động hội
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam
26-02-2026 20:06 Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa
03-02-2026 19:00 Hoạt động hội
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt
25-01-2026 13:07 Hoạt động hội




