Bạc hà (Húng cây): Vị thuốc thanh hương, giải cảm quý trong dân gian

Bạc hà (tên khoa học: Mentha arvensis), hay còn gọi là húng cay, là một loại cây thảo dược quen thuộc trong vườn nhà người Việt. Không chỉ là gia vị làm dậy mùi món ăn, bạc hà từ lâu đã được y học cổ truyền và dân gian tin dùng như một vị thuốc quý với nhiều công dụng trị bệnh.
Bạc hà (Húng cây): Vị thuốc thanh hương, giải cảm quý trong dân gian
Cây bạc hà có thành phần tinh dầu giúp thần kinh được thư giãn

1. Đặc điểm thực vật và phân bố

Bạc hà là cây thân thảo sống lâu năm, cao khoảng 30 – 60cm, thân vuông, có lông mịn. Lá mọc đối, hình trứng hay bầu dục, mép có răng cưa, mặt trên xanh sẫm, mặt dưới nhạt màu hơn, có nhiều lông. Toàn thân cây có mùi thơm mát đặc trưng, khi vò nát tạo cảm giác the mát dễ chịu. Hoa nhỏ, màu tím nhạt, mọc thành vòng ở kẽ lá.

Cây thường mọc hoang hoặc được trồng ở nhiều nơi trên cả nước, từ miền núi đến đồng bằng, nhất là nơi có khí hậu ẩm và mát mẻ.

2. Bộ phận dùng, thu hái và chế biến

Toàn bộ phần trên mặt đất của cây đều có thể sử dụng làm thuốc, gọi là bạc hà toàn thảo. Người ta thường thu hái vào lúc cây đang ra hoa – thời điểm tinh dầu trong cây nhiều nhất. Sau khi thu hái, có thể dùng tươi hoặc phơi khô trong râm mát để dùng dần.

Ngoài ra, tinh dầu bạc hà chiết xuất từ lá và thân cũng là một dược liệu quý, có mặt trong nhiều bài thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe hiện đại.

3. Tính vị – tác dụng theo Đông y

Theo y học cổ truyền, bạc hà có tính mát, vị cay, quy kinh phế và can, có tác dụng tán phong nhiệt, thanh đầu mục, lợi yết hầu, phát hãn, chỉ ngứa.

Những công dụng nổi bật của bạc hà gồm:

Giải cảm, hạ sốt: Bạc hà giúp làm vã mồ hôi, thường được phối hợp trong các bài thuốc cảm mạo phong nhiệt (sốt, nhức đầu, sổ mũi, đau họng).

Thông mũi, thông họng: Vị cay và tính thơm mát của bạc hà giúp làm thông khí phế, giảm nghẹt mũi, ho khan, viêm họng.

Làm dịu đau đầu, chóng mặt: Khi kết hợp với các vị thuốc khác như cúc hoa, cam thảo, bạc hà có thể giúp thanh nhiệt đầu não, cải thiện cảm giác uể oải.

Kích thích tiêu hóa: Dùng bạc hà trong các món ăn hoặc dưới dạng trà giúp giảm đầy hơi, chướng bụng, ăn không tiêu.

Giải độc da, chống ngứa: Nước sắc bạc hà dùng ngoài giúp giảm ngứa do mề đay, dị ứng nhẹ.

4. Một số bài thuốc dân gian từ bạc hà

1. Trị cảm mạo phong nhiệt:

Bạc hà 6g, kinh giới 6g, cúc hoa 10g, cam thảo 4g.

Sắc với 400ml nước, còn 150ml, chia uống 2 lần trong ngày.

Công dụng: Giải cảm, hạ sốt, giảm đau đầu, chảy nước mũi.

2. Trị đau họng, viêm họng:

Bạc hà tươi 10g, lá húng chanh 10g, cam thảo 5g.

Hãm với nước sôi trong 15 phút, uống như trà.

Giúp giảm đau rát họng, khàn tiếng.

3. Trị đầy bụng, khó tiêu:

Bạc hà 5g, trần bì (vỏ quýt khô) 5g, gừng khô 3g.

Sắc uống sau bữa ăn hoặc hãm trà.

Tác dụng: Kích thích tiêu hóa, giảm chướng bụng.

4. Trị mề đay, ngứa ngoài da:

Bạc hà tươi 1 nắm, giã nát đắp ngoài da hoặc nấu nước tắm.

Công dụng: Giảm ngứa, làm mát da.

5. Tinh dầu bạc hà – phương thuốc hiện đại

Tinh dầu bạc hà (Menthol) chứa các hợp chất có tính kháng khuẩn, giảm đau và gây tê nhẹ, rất được ưa chuộng trong các sản phẩm:

Kẹo ngậm trị ho, xịt họng, nước súc miệng

Dầu xoa bóp trị đau đầu, đau cơ, cảm lạnh

Máy xông mũi họng, tinh dầu khuếch tán trong phòng

Tinh dầu bạc hà cũng có tác dụng xua đuổi côn trùng, làm mát và thư giãn tinh thần.

Bạc hà (Húng cây): Vị thuốc thanh hương, giải cảm quý trong dân gian
Tinh dầu bạc hà có thể sát trùng ngoài da

6. Lưu ý khi sử dụng bạc hà

Dù là một dược liệu lành tính, nhưng bạc hà vẫn cần được dùng đúng cách:

Không nên dùng liều cao hoặc kéo dài, nhất là ở trẻ nhỏ, vì có thể gây kích ứng niêm mạc hoặc co thắt thanh quản.

Phụ nữ có thai nên hạn chế dùng bạc hà, đặc biệt là dạng tinh dầu.

Người hay ra mồ hôi trộm, thể hàn (sợ lạnh, tay chân lạnh) nên thận trọng khi dùng bạc hà vì tính mát có thể làm bệnh nặng thêm.

Tránh dùng bạc hà đồng thời với thuốc an thần hoặc thuốc làm mát mạnh nếu không có chỉ định của thầy thuốc.

Bạc hà (húng cây) là một vị thuốc vừa gần gũi vừa quý giá, mang trong mình hương thơm thanh khiết và công năng dược liệu đa dạng. Từ lâu, cây thuốc này đã đóng vai trò quan trọng trong kho tàng y học cổ truyền Việt Nam – từ những chén trà cảm mạo đầu đông đến các bài thuốc dân gian trị ho, tiêu hóa, viêm họng.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả chữa bệnh tốt nhất, người dùng nên kết hợp bạc hà với các vị thuốc khác một cách hợp lý và có hướng dẫn từ thầy thuốc Đông y.

Sông Lô (T/h)

Tin liên quan

Loại thảo mộc giúp tăng cường năng lượng cho buổi chiều

Loại thảo mộc giúp tăng cường năng lượng cho buổi chiều

Vào buổi chiều, nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng và khó tập trung vào công việc. Đây là thời điểm cơ thể cần được bổ sung năng lượng để duy trì hiệu quả làm việc. Theo các chuyên gia sức khỏe, việc sử dụng các loại thảo mộc tự nhiên có thể giúp cải thiện tình trạng này một cách hiệu quả.
Đổi mới y tế từ trải nghiệm bệnh nhân: Hành trình chuyển mình  của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà

Đổi mới y tế từ trải nghiệm bệnh nhân: Hành trình chuyển mình của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà

(SKV) - Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đang chuyển đổi theo hướng tiện nghi hóa, cá nhân hóa và ứng dụng công nghệ, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế (BVĐKQT) Bắc Hà nổi lên như một hình mẫu về đổi mới tịnh tố, vững vàng và lâu bền. Hành trình chuyển mình của BVĐKQT Bắc Hà bắt đầu từ những điều tối giản như cách đón tiếp, thái độ phục vụ, đến việc đầu tư hệ thống Công nghệ hiện đại, bệnh án điện tử, các quy trình chuyên môn và chất lượng chuẩn quốc tế. Tất cả đều hướng đến một mục tiêu duy nhất: nâng tầm trải nghiệm và sự hài lòng của người bệnh
THUỐC NAM ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG BỆNH CÁC BỆNH MỚI MẮC VÀ BỆNH MÃN TÍNH Ở CỘNG ĐỒNG

THUỐC NAM ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG BỆNH CÁC BỆNH MỚI MẮC VÀ BỆNH MÃN TÍNH Ở CỘNG ĐỒNG

Theo Quyết định số 4664/QĐ-BYT, ngày 07 tháng 11 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế, 70 cây thuốc được sử dụng trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền; làm tài liệu hướng dẫn nhận biết cây thuốc trong việc phòng bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền và là tài liệu truyền thông giáo dục chăm sóc sức khỏe cho người dân tại cộng đồng.

Cùng chuyên mục

Bài thuốc chữa bệnh từ quả dừa

Bài thuốc chữa bệnh từ quả dừa

Quả dừa mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe. Theo y học cổ truyền, từ cùi dừa, nước dừa đến vỏ quả dừa đều có tác dụng chữa bệnh. Sử dụng dừa một cách hợp lý sẽ góp phần nâng cao và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

Cây khế là loài cây ăn quả quen thuộc trong đời sống, gắn liền với làng quê và nhiều bài thuốc dân gian. Không chỉ cho quả giàu dưỡng chất, hầu hết các bộ phận của cây khế như lá, quả, hoa, rễ đều được y học cổ truyền sử dụng làm thuốc, góp phần chăm sóc sức khỏe từ bao đời nay.
Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, Tết là thời điểm chuyển giao âm - dương, khí trời lạnh, cơ thể dễ tích hàn, sinh đàm, rối loạn tiêu hóa nếu ăn uống quá mức các món béo, ngọt, cay nóng. Vì vậy, lựa chọn món ăn ngày Tết không chỉ để ngon miệng, mà còn nhằm điều hòa khí huyết, kiện tỳ vị, phòng bệnh đầu xuân.
Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt giai đoạn giao thoa giữa nóng - lạnh hoặc mưa - hanh khô, cơ thể con người thường khó thích nghi kịp thời. Đây cũng là thời điểm các bệnh lý về đường hô hấp, tiêu hóa, xương khớp và suy giảm miễn dịch có xu hướng gia tăng. Bên cạnh các biện pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại, việc sử dụng thảo mộc tự nhiên được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả, an toàn và tiết kiệm. Trong đó, gừng, nghệ và sả được ví như “bộ ba thảo mộc” giúp phòng bệnh khi thời tiết giao mùa.
Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra là một vị thuốc quý trong kho tàng y học cổ truyền, thường được biết đến không chỉ như một loại quả ăn được mà còn là dược liệu đem lại giá trị bồi bổ sức khỏe toàn diện. Từ lâu, nhân dân ta đã sử dụng sơn tra trong các bài thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch và nâng cao thể trạng.
Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái là phần xác lột của ve sầu, được sử dụng khá phổ biến trong y học cổ truyền. Theo Đông y, vị thuốc này có tác dụng giải biểu nhiệt, tuyên phế, tán phong nhiệt, tiêu viêm, thường được dùng trong các chứng sốt cao co giật, đau đầu chóng mặt do phong nhiệt, khàn tiếng – mất tiếng, mày đay, mụn nhọt, ban chẩn và một số bệnh lý da liễu khác.

Các tin khác

Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Trong kho dược liệu Đông y, Huyết kiệt được nhận diện rất đặc trưng: một loại nhựa khô màu đỏ như máu, giòn, dễ vỡ, thường được dùng với mục đích hoạt huyết – tán ứ, sinh tân, giảm đau và hỗ trợ hồi phục da. Từ những vết bầm tím do chấn thương, tụ máu sưng đau, đến các tình trạng xuất huyết ngoài da, mụn nhọt lở loét… Huyết kiệt xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian và y học cổ truyền như một “vị thuốc cầm máu – liền da” quen thuộc.
Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu – còn gọi là cần sa – được nhắc đến trong y học cổ truyền thông qua hạt Hỏa ma nhân với công dụng nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, đây cũng là dược liệu tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng sai cách. Việc hiểu đúng bản chất, công dụng và giới hạn an toàn của gai dầu là điều cần thiết để tránh những hệ lụy khó lường cho sức khỏe.
Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu truyền thống của người Việt, cây bình vôi là một vị thuốc quen thuộc. Bình vôi được y học cổ truyền ghi nhận với nhiều công dụng quý, đặc biệt trong hỗ trợ an thần, cải thiện giấc ngủ và điều hòa khí huyết.
Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Trong đời sống, cây ớt không chỉ được biết đến với quả cay nồng mà lá ớt cũng là một vị thuốc quen thuộc, gắn liền với nhiều bài thuốc dân gian. Theo y học cổ truyền, lá ớt mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách và hợp lý.
Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, có tính bình, vị đắng, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày, trị mụn nhọt, viêm gan mạn tính và một số chứng bệnh do khí huyết ứ trệ. Việc sử dụng hồi đầu thảo đúng cách, đúng liều lượng được cho là mang lại hiệu quả tích cực, đặc biệt với phụ nữ.
Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Bộ Y tế vừa ban hành 16 bài hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Đây là căn cứ để các cơ sở y tế trên toàn quốc xây dựng hướng dẫn chẩn đoán bệnh y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền và hiện đại tại đơn vị.
Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Tóm tắt: Không chỉ là loài côn trùng quen thuộc ở đồng ruộng, dế (dế mèn, dế dũi…) từ lâu còn được ghi nhận trong y học cổ truyền như một dược liệu có tính hàn, vị mặn, thường được dân gian ứng dụng để hỗ trợ bí tiểu, sỏi đường tiết niệu, táo bón và một số trường hợp sinh khó.
Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Trong dòng chảy hiện đại hóa ngày càng mạnh mẽ, giữa bộn bề của cuộc sống đô thị nơi con người ngày càng xa rời với thiên nhiên và cội nguồn vẫn còn đó những con người lặng thầm bền bỉ gìn giữ những giá trị cổ truyền dân tộc – không chỉ bằng tri thức mà bằng cả tâm nguyện và lòng từ bi. Một trong những hình ảnh đáng kính ấy là sư thầy Thích Đàm Thái – một nữ tu người dân tộc Dao, hiện đang trụ trì tại chùa Quang Phúc (Phường Thanh Liệt, Thành phố Hà Nội), tác giả bài thuốc gia truyền “Xịt xoang Triệu Minh”.
Cát sâm – “Sâm nam” mộc mạc và giá trị bền vững trong y học cổ truyền

Cát sâm – “Sâm nam” mộc mạc và giá trị bền vững trong y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu phong phú của y học cổ truyền Việt Nam, cát sâm là một vị thuốc quen thuộc nhưng không phô trương, được dân gian tin dùng từ lâu đời nhờ tính mát, dễ sử dụng và khả năng bồi bổ cơ thể một cách bền bỉ. Dược liệu này thường xuất hiện trong các bài thuốc thanh nhiệt, bổ tỳ phế, trị ho nhiều đờm, nhức đầu, bí tiểu và hỗ trợ phục hồi thể trạng cho người suy nhược.
Cây nắp ấm – Từ loài cây bắt mồi đến vị thuốc Đông y quen thuộc

Cây nắp ấm – Từ loài cây bắt mồi đến vị thuốc Đông y quen thuộc

Không chỉ được biết đến như một loài cây cảnh độc đáo có khả năng bắt côn trùng, cây Nắp ấm (còn gọi là cây Bình nước) từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền như một vị thuốc thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý thường gặp. Trong bối cảnh xu hướng quay trở lại với thảo dược tự nhiên ngày càng rõ nét, Nắp ấm đang dần được nhìn nhận lại dưới góc độ dược liệu có giá trị.
Xem thêm
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Phiên bản di động