Bố chính sâm - “Nhân sâm” của người Việt

Bố chính sâm

Bố chính sâm là cây gì?

Bố chính sâm (tên khoa học: Abelmoschus sagittifolius), còn gọi là thổ sâm, sâm báo, sâm bố chính, là một loài cây thân thảo, mọc nhiều ở các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên như Quảng Bình, Quảng Nam, Thừa Thiên – Huế, Đắk Lắk… Cây cao khoảng 0,5 – 1m, lá hình tim, hoa màu hồng nhạt, giống hoa dâm bụt.

Phần rễ củ của cây được dùng làm thuốc, có hình dáng giống củ sâm Hàn Quốc, chứa nhiều tinh bột, đường, chất nhầy, axit amin và các vi chất có lợi cho sức khỏe.

Công dụng của Bố chính sâm

Theo Đông y, Bố chính sâm có vị ngọt, tính mát, quy vào các kinh Tỳ, Phế, có tác dụng:

Bổ khí, dưỡng huyết

Tăng cường sức đề kháng, hồi phục sức khỏe sau ốm

Làm dịu thần kinh, chữa suy nhược cơ thể

Giúp ăn ngon, ngủ tốt, tiêu hóa tốt

Giảm ho, nhuận phế

Y học hiện đại cũng đã phân tích thấy rễ cây chứa các hợp chất chống oxy hóa, hỗ trợ tăng miễn dịch, bảo vệ gan, và giảm stress.

Một số cách dùng Bố chính sâm

1. Ngâm rượu bồi bổ cơ thể

Dùng 1kg củ tươi rửa sạch, thái lát mỏng, ngâm với 4–5 lít rượu trắng, sau 1 tháng là dùng được.

Mỗi ngày uống 1–2 ly nhỏ giúp tăng cường thể lực, bổ huyết, chống mệt mỏi.

2. Sắc nước uống tăng sức đề kháng

Dùng 15–20g củ khô, sắc nước uống 2 lần/ngày. Có thể phối hợp với táo tàu, đảng sâm, hoài sơn.

Thích hợp cho người mới ốm dậy, người cao tuổi, người ăn ngủ kém.

3. Chưng với mật ong

Hấp cách thủy củ Bố chính sâm tươi với mật ong nguyên chất.

Dùng mỗi sáng giúp dưỡng phế, bổ tỳ, tăng cường hệ miễn dịch.

Sâm bố chính hoa vàng là loại sâm không có củ.

Lưu ý khi sử dụng

Không dùng cho người bị tiêu chảy do hàn tỳ vị yếu (tức là dễ lạnh bụng).

Dùng đúng liều, không nên lạm dụng vì dù là thuốc bổ, dùng quá nhiều cũng có thể gây đầy bụng, khó tiêu.

Phụ nữ mang thai cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.

Bố chính sâm là một trong những niềm tự hào của dược liệu Việt Nam – không chỉ dễ trồng, thích nghi với khí hậu nhiệt đới, mà còn mang lại giá trị sức khỏe cao, đặc biệt cho người cao tuổi, người suy nhược, và người cần phục hồi thể lực. Việc phát triển và sử dụng đúng cách vị thuốc quý này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, mà còn góp phần gìn giữ và phát huy tri thức y học cổ truyền dân tộc.