Cỏ may - Vị thuốc tự nhiên có tác dụng giải nhiệt, lợi tiểu

Cỏ may

Cỏ may là một loại cỏ sống lâu năm, thân rễ cứng mọc bò. Thân bò lan trên mặt đất, mọc đến đâu bén rễ đến đó: những thân mọc thẳng lên cao 20 - 50 cm, có nhi u đốt, đốt phía gốc ngắn hơn phía trên.

Lá mọc so le, lá phía dưới mọc mau, lá phía trên mọc thưa hơn. Phiến lá hẹp dài 2 - 10cm, rộng 3 - 5mm, đầu nhọn, phía cuống tròn, nhẵn. Cụm hoa mọc thành chuỳ dài 5 - 10cm, màu tím than, có những nhánh mọc vòng mang hoa mọc thành bông dài 8mm. Quả chín có thể móc vào quần áo khi người ta đi qua do đó có tên Cỏ may. Và cũng do hình thức này, cây lan từ vùng này sang vùng khác.

Cỏ may mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta. Còn mọc ở các nước khác vùng châu Á như Ấn Độ, Thái Lan, Miến Điện, Nam Trung Quốc.

Cỏ may không chỉ là loại thực vật mọc hoang mà còn là dược liệu thường được sử dụng để điều trị bệnh trong Đông y.

Bộ phận dùng

Toàn cây mà điển hình nhất là thân rễ thường được sử dụng để làm vị thuốc.

Phân bố

Dược liệu được tìm thấy ở rất nhiều nước thuộc khu vực châu Á như Thái Lan, Ấn Độ, Nam Trung Quốc… Ở nước ta, loại cỏ này mọc hoang dại ở khắp mọi nơi.

Thu hái và sơ chế

Dược liệu có thể được thu hái vào bất cứ thời điểm nào trong năm với cách sơ chế rất đơn giản. Chỉ cần rửa sạch, thái nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô và bảo quản dùng dần.

Bảo quản

Dược liệu đã qua sơ chế cần bảo quản trong túi kín ở những nơi khô thoáng, tránh ẩm mốc, mối mọt.

Thành phần hóa học

Sự hiện diện của nhiều loại hóa chất thực vật khác nhau trong chiết xuất ethanol của C. aciculatus bao gồm đường khử, tannin, flavonoid, saponin, gôm, steroid, ankaloid, glycosid… đã được khảo sát bằng quy trình tiêu chuẩn.

Cỏ may là dược liệu có vị đắng và tính mát.

Công dụng của cỏ may

Theo y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, Cỏ may có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, có tác dụng:

Giải nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu.

Hỗ trợ tiêu trừ giun sán, giun chui ống mật, giun đũa.

Giảm đau nhức xương

Trong nhân dân, cây được dùng để bệnh da vàng, mắt vàng, bệnh về gan.

Hồi phục vết thương trên da, vết thương lở loét.

Theo y học hiện đại

Trong Y học hiện đại dùng Cỏ may để giảm đau: chiết xuất C. aciculatus có tác dụng giảm đau bằng cách tăng thời gian phản ứng ở chuột thử nghiệm.

Liều dùng & cách dùng

Trong đời sống, cây được dùng để chữa bệnh da vàng, mắt vàng, bệnh về gan như sau: Toàn cây Cỏ may cả rễ rửa sạch, thái nhỏ sao vàng, 300g, nước rửa nửa lít, sắc còn 250ml, chia làm nhiều lần uống trong ngày thay nước uống. Thường sau 4 - 5 ngày thấy có kết quả rõ rệt.

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùng dược liệu với nhiều cách khác nhau. Vị thuốc Cỏ may thường dùng tươi hoặc sắc thuốc thang.

Liều lượng khuyến cáo là khoảng 20 – 60g/ngày. Có thể điều chỉnh cho phù hợp với từng bài thuốc và mục đích sử dụng.

Cần cẩn trọng tham khảo ý kiến thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cỏ may để chữa bệnh.

Bài thuốc từ cây cỏ may

Hỗ trợ chữa da vàng, mắt vàng, bệnh về gan: Dùng 300g rễ cỏ may thái nhỏ, sao vàng, sắc với 1/2 lít nước còn 250ml, chia 2 lần uống thay nước trà trong ngày. Uống liền trong 4- 5 ngày.

Chữa phù thũng, da căng, táo bón, khát nước: Cỏ may (cả rễ) 30g, đậu đỏ 30g, cà gai leo 30g, dây bòng bong 30g, cắt nhỏ các vị thuốc, sao qua, đổ ngập nước, sắc lấy 250ml, chia 2-3 lần uống trong ngày.

Hỗ trợ trị giun đũa, giun chui ống mật: Dùng 18-20 hạt cỏ may sao vàng, đun sôi với 1/2 lít nước, cô lại còn 150ml, uống tất cả nước sắc này 1 lần sau bữa ăn.

Chữa sốt, cảm mạo, tiểu tiện khó khăn: Cỏ may 15g, đạm trúc diệp 15g, hồ lô trà 9g. Sắc nước uống làm ba lần trong ngày.

Lưu ý

Phụ nữ có thai và cho con bú cần thận trọng khi dùng

Người bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào của dược liệu không nên dùng.

Cỏ may không chỉ là loài cỏ mọc hoang dại mà còn là một vị thuốc cổ truyền được sử dụng từ rất lâu trong dân gian. Nhờ có nhiều tác dụng quý mà dược liệu này được dùng nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh cũng như cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, để có thể phát huy hết công dụng của vị thuốc đối với sức khỏe, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để kiểm soát rủi ro và những tác dụng không mong muốn.