Mới nhất Đọc nhiều

Công dụng chữa bệnh tuyệt vời và bài thuốc từ cây mạch môn

Mạch môn là cây thân thảo với phần rễ củ có nhiều lợi ích đối với sức khỏe, thậm chí được cho là trị bệnh hiệu quả. Củ mạch môn được Y học cổ truyền dùng trong một số bài thuốc chữa táo bón, ho ra máu, ho lâu ngày hoặc có đờm.
Công dụng chữa bệnh và bài thuốc từ cây bạch phụ tử Công dụng chữa bệnh và bài thuốc từ cây bạch phụ tử
Cỏ vắp thơm (bạc hà núi) dược liệu trị cảm thần kỳ Cỏ vắp thơm (bạc hà núi) dược liệu trị cảm thần kỳ

Cây mạch môn

Mạch môn còn có nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ như lan tiên, mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan... Tên khoa học của mạch môn là Convallaria japonica Linnaeus f. hoặc Ophiopogon japonicus, thuộc họ Tóc tiên (Ruscaceae). Loại cây này có nguồn gốc từ Nhật Bản, nhưng hiện nay đã được trồng làm cảnh hoặc dược liệu ở nhiều nơi. Mạch môn dược liệu tự mọc hoang và cũng được trồng tại nhiều vùng thuộc phía Bắc nước ta như Hà Nam, Hưng Yên, Bắc Giang, Nghệ An...

Đây là một loại cây thân thảo, cao từ 10 - 40cm, thường có màu xanh và sống lâu năm. Lá mạch môn thẳng, màu xanh lục, bề mặt dài khoảng 20 - 40cm và hẹp chỉ từ 1 - 4mm, mọc từ gốc vươn lên. Cuống lá mạch môn có bẹ, mép lá răng cưa. Rễ cây mạch môn dạng chùm. Màu sắc của hoa biến đổi từ trắng đến tím nhạt. Hoa mạch môn mọc thành từng cành trên thân cây, dài khoảng 5 - 10cm. Mạch môn cho quả mọng, màu xanh lam, đường kính chỉ khoảng 5 - 6mm. Trong mỗi quả có chứa từ 1 – 2 hạt.

Đặc biệt, phần củ mạch môn (phát triển từ rễ) là bộ phận thường được sử dụng. Loại củ này to bằng đầu đũa, có 2 đầu dẹt, thân mập tròn, mềm, vỏ màu trắng vàng, thịt ngọt. Vào độ tháng 9 - 12 trong năm, người ta có thể chọn thu hái phần củ mạch môn từ những cây đã sống được 2 năm tuổi. Sau khi thu hoạch, cần sơ chế phần củ mạch môn như sau:

Cắt bỏ đi toàn bộ rễ con, rửa sạch đất cát;

Củ nhỏ để nguyên, lớn thì chẻ đôi;

Phơi khô, sấy nhẹ hay dùng tươi đều được.

Cần bảo quản vị thuốc mạch môn ở nơi khô ráo, thoáng mát và sạch sẽ, đặc biệt là phải tránh ẩm thấp. Củ không mốc, không bị teo là tốt. Những củ cứng, vị đắng thì không nên dùng.

Công dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây mạch môn
Mạch môn đông/ Ảnh: Internet/ https://suckhoeviet.org.vn/

Tác dụng của cây mạch môn với sức khỏe

Theo Y học cổ truyền: Củ mạch môn có vị ngọt, hơi đắng và mang tính hàn. Tác dụng dược lý và chủ trị củ mạch môn đối với cơ thể như: An thần, nhuận phế, thanh nhiệt, giải độc, thanh tâm, lợi tiểu, ích tinh, cường âm, tăng cân, an ngũ tạng. Nhờ những tác dụng trên, mạch môn có khả năng điều trị các chứng bệnh: Điều trị ho và ho ra máu, điều trị khô miệng, điều trị táo bón, điều trị ho có đờm.

Theo y học hiện đại

Các thành phần chính của mạch môn đông như saponin steroid, homoisoflavonoid và polysacarid, thể hiện các hoạt động dược lý khác nhau. Đó là bảo vệ tim mạch, chống viêm, chống ung thư, chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch, chống ho, chống vi trùng.

Sử dụng mạch môn đông đường uống mang lại hiệu quả bảo vệ tim mạch đáng kể chống lại thiệt hại do isoproterenol gây ra. Thông qua việc tăng cường các chất chống oxy hóa nội sinh. Cụ thể là:

Giảm đáng kể độ cao của đoạn ST.

Làm suy giảm đáng kể nồng độ enzyme đánh dấu cơ tim.

Làm tăng đáng kể huyết thanh và hoạt động của enzyme chống oxy hóa cơ tim.

Tác dụng bảo vệ tim mạch đối với chấn thương tái tưới máu do thiếu máu cục bộ.

Saponin steroid từ rễ mạch môn đông phát huy tác dụng bảo vệ tim, chống lại suy tim mạn tính do doxorubicin gây ra thông qua việc ức chế quá trình viêm và oxy hóa. Những kết quả này cung cấp bằng chứng rằng saponin steroid từ rễ mạch môn đông có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả cho suy tim mạn tính.

Và nhiều các nghiên cứu khác cho thấy tác dụng bảo vệ tim mạch của mạch môn đông.

Công dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây mạch môn
Củ mạch môn/ Ảnh: Internet/ https://suckhoeviet.org.vn/

Bài thuốc sử dụng cây mạch môn chữa bệnh

Thang thang táo cứu phế

Thành phần:

  • Mạch môn 4,8g
  • Thạch cao 10g
  • Tang diệp 12g
  • Cam thảo 4g
  • Hồ ma nhân 4g
  • A giao 3,2g
  • Hạnh nhân 2,8g
  • Đảng sâm 2,8g
  • Tỳ bà diệp 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc.

Công dụng: Thuốc nhuận phế dịu ho, dùng trị chứng phế hư, phổi bị tổn thương, ho khan, miệng khô, họng rát, đờm quánh.

Liều dùng: Sắc uống.

Thang mạch môn đông

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Bán hạ 6g
  • Đảng sâm 12g
  • Cam thảo 4g
  • Gạo tẻ 20g
  • Đại táo 4 quả

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị chứng phế bị tổn thương phần âm, họng khô, miệng khát, lưỡi đỏ, phổi yếu,...

Liều sắc: Sắc uống (có thể dùng gạo nếp).

Thang tăng dịch

Thành phần:

  • Mạch môn đông 20g
  • Sinh địa 20g
  • Huyền sâm 12g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Thuốc nhuận phế thông tiện, dùng khi âm hư, ruột khô, đại tiện táo bón.

Liều dùng: Sắc uống.

Thang thanh dịch

Thành phần:

  • Mạch đông 12g
  • Huyền sâm 20g
  • Tê giác 4g
  • Sinh địa 24g
  • Trúc diệp tâm 12g
  • Đơn sâm 16g
  • Kim ngân hoa 16g
  • Liên kiều 16g
  • Hoàng liên 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc.

Công dụng: Trị bệnh nhiệt làm tổn thương âm, tim hồi hộp, miệng khát (có thể có tác dụng trị ung thư máu, tinh hồng nhiệt độc do đơn gây phát ban, sởi, hay tim hồi hộp mê man)

Liều dùng: Sắc uống.

Mạch môn đông thang

Thành phần:

  • Mạch môn 8g
  • Bán hạ 4g
  • Cát cánh 4g
  • Sinh địa 4g
  • Chích thảo 2g
  • Ngũ vị tử 10 hạt
  • Tang bạch bì 4g
  • Địa cốt bì 4g
  • Sinh khương 1 lát
  • Tử uyển 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị ho ra máu mủ, ngực đầy chướng, ngũ tâm phiền nhiệt, khát, tiểu tiện bí.

Mạch môn đông thang (bài 2)

Thành phần:

  • Mạch môn 400g
  • Bách bộ 50g
  • Hoàng kỳ 50g
  • Quế 50g
  • Bạch truật 50g
  • Tế tân 48g
  • Cam thảo 40g
  • Nhân sâm 50g
  • Thục tiêu 40g
  • Can khương 40g
  • Phụ tử 48g
  • Viễn chí 48g
  • Hạnh nhân 20g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị phế lao nhiệt sinh trùng, ho nghịch, hen suyễn.

Liều dùng: Sắc uống

Công dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây mạch môn
Mạch môn sử dụng điều trị bệnh cần dùng đúng hàm lượng/ Ảnh: Internet/ https://suckhoeviet.org.vn/

Mạch môn đông lý trung thang

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Bạch truật 20g
  • Nhân sâm 12g
  • Thuần tâm 12g
  • Chích thảo 8g
  • Phục linh 8g
  • Trần mễ 50g
  • Lô căn 12g
  • Quất bì 12g
  • Trúc nhự 26g
  • Sinh khương 16g

Bào chế: Dạng sắc uống

Công dụng: Trị chứng lậu khí, bụng đầy trướng, ăn uống không tiêu, nôn mửa, ỉa chảy, thông tiện, bỉ muộn.

Liều dùng: Sắc uống.

Mạch môn đông hoàn (bài 1)

Thành phần:

  • Mạch môn 40g
  • Chích thảo 0,4g
  • Sinh địa 20g
  • Chu sa 20g
  • Mễ sương 20g
  • Hoàng liên 20g
  • Ngưu hoàng 0,4g
  • Tử cầm 20g
  • Long não 0,2g
  • Ô nhã tiêm 20g
  • Xích linh 20g

Bào chế: Dạng thuốc hoàn. Tán bột, trộn đều, luyện với tá dược thích hợp, làm hoàn.

Công dụng: Trị trẻ nhỏ nhiệt ở tâm và phế bị tắc, phiền khát.

Liều dùng:Ngày uống 4-6g thuốc hoàn.

Mạch môn đông hoàn (bài 2)

Thành phần:

  • Mạch môn 40g
  • Chỉ xác 20g
  • Hoàng liên 20g
  • Sài hồ 1,2g
  • Địa cốt bì 20g
  • Tang bạch bì 20g
  • Hoàng kỳ 20g
  • Nhân sâm 20g
  • Thanh hao tử 20g

Bào chế: Dạng thuốc hoàn. Tán bột, trộn đều, luyện với tá dược thích hợp, làm hoàn.

Công dụng: Trị bệnh trẻ nhỏ da thịt gầy yếu, nóng trong xương, nước tiểu đỏ, vàng.

Liều dùng: Ngày uống từ 4-6g thuốc hoàn

Mạch môn đông tán

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Đại lý thạch 20g
  • Thạch chung nhũ 20g
  • Thông thảo 20g

Bào chế: Dạng thuốc tán. Các vị thuốc có lượng bằng nhau.

Công dụng: Trị bệnh phụ nữ bị hàn nhiệt nghịch trở, sữa không thông.

Liều dùng: Ngày uống từ 12-16g thuốc tán

Tóm lại, củ mạch môn có nhiều tác dụng đối với sức khỏe con người và nhiều công dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh. Theo Y học cổ truyền, mạch môn được ứng dụng trong những bài thuốc chữa táo bón, ho, ho đờm, ho ra máu… Tuy nhiên, trước khi áp dụng điều trị bằng các bài thuốc từ mạch môn, người bệnh cần hỏi ý kiến của bác sĩ.

Công dụng chữa bệnh tuyệt vời của cây mạch môn
Cây mạch môn có công dụng tuyệt vời cho người huyết áp thấp, suy tim, viêm phế quản/ Ảnh: Internet/ https://suckhoeviet.org.vn/

Một số lưu ý khi dùng vị thuốc mạch môn

Bên cạnh việc biết mạch môn có tác dụng gì thì việc biết được những lưu ý khi sử dụng mạch môn cũng vô cùng quan trọng. Khi sử dụng mạch môn và các bài thuốc có nguyên liệu mạch môn, người bệnh cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước nếu có nhu cầu sử dụng các bài thuốc từ củ mạch môn để chữa bệnh;

Không được dùng vị thuốc mạch môn khi đang bị tiêu chảy, tỳ vị hư hàn

Không nên dùng mạch môn dược liệu nếu bị nhiệt phế và vị;

Cần kiên trì theo đúng liệu trình đã được bác sĩ kê đơn vì những bài thuốc từ mạch môn nói riêng hoặc Y học cổ truyền nói chung thường có tác dụng chậm;

Vị thuốc mạch môn có thể không phát huy hiệu quả hoặc xuất hiện tác dụng phụ tùy vào cơ địa của bệnh nhân. Nếu phát hiện những triệu chứng lạ, cần tạm ngưng dùng thuốc và báo ngay với bác sĩ.

Củ mạch môn dược liệu có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe con người, điều trị được nhiều bệnh như táo bón, ho các loại,... Tuy nhiên, người bệnh cần hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên viên Y học cổ truyền trước khi tiến hành điều trị bằng các bài thuốc Y học cổ truyền nói chung, tránh tự ý sắc thuốc kết hợp nhiều loại dược liệu bừa bãi.

https://suckhoeviet.org.vn/

Thúy Hà

Cùng chuyên mục

Bài thuốc Đông y trị gan nhiễm mỡ hiệu quả

Bài thuốc Đông y trị gan nhiễm mỡ hiệu quả

SKV - Theo Đông y, gan nhiễm mỡ chủ yếu do thấp nhiệt đàm ẩm ứ đọng, khí huyết dưới mạn sườn trở trệ, rượu chè quá mức, tinh thần không thoải mái khiến can khí uất kết...có các bài thuốc Đông y trị gan nhiễm mỡ ra đời chữa trị và đạt được nhiều hiệu quả nhất định.
Vườn quốc gia Cúc Phương bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên dược liệu dưới tán rừng

Vườn quốc gia Cúc Phương bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên dược liệu dưới tán rừng

Thời gian tới, vườn quốc gia Cúc Phương sẽ hợp tác nghiên cứu gắn với chuyển giao kỹ thuật, xây dựng các mô hình bảo tồn, mô hình kinh tế, chú trọng khai thác phát triển dược liệu dưới tán rừng; xây dựng các sản phẩm mới kết hợp giữa bảo tồn và phát triển bền vững.
Công dụng của nước mía theo Đông y

Công dụng của nước mía theo Đông y

Nước mía là loại nước giải khát quen thuộc trong những ngày hè nóng nực. Không những thế, nước mía còn là một vị thuốc quý, có tác dụng tốt với sức khỏe.
Vì sao bạn nên thử uống nước hoa hồi?

Vì sao bạn nên thử uống nước hoa hồi?

Hoa hồi hay còn gọi là hoa đại hồi là một loại cây có nguồn gốc từ Trung Quốc và đông bắc Việt Nam. Không chỉ là nguyên liệu phổ biến trong nhà bếp, dùng nước hoa hồi còn đem lại nhiều lợi ích sức khoẻ.
Công dụng và bài thuốc hay từ rau diếp cá

Công dụng và bài thuốc hay từ rau diếp cá

Rau diếp cá được biết đến với nhiều công dụng hữu ích cho sức khỏe. Đây là một loại rau gia vị, một vị thuốc quen thuộc và dễ tìm kiếm.
Thận trọng khi sử dụng thuốc giảm đau nhức xương khớp

Thận trọng khi sử dụng thuốc giảm đau nhức xương khớp

Đau nhức xương khớp là căn bệnh chủ yếu gặp ở người trung niên, cao tuổi, người lao động nặng, hoạt động quá mức. Để cải thiện tình trạng đau nhức, nhiều người thường có thói quen sử dụng các loại thuốc giảm đau vì cho hiệu quả nhanh. Tuy nhiên, nếu lạm dụng nó có thể gây ra nhiều tác dụng phụ có hại cho sức khỏe.

Các tin khác

5 loại nước uống giải khát không thể thiếu trong mùa hè

5 loại nước uống giải khát không thể thiếu trong mùa hè

Mùa hè tiết trời nóng nực dễ dẫn đến các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt. Đông y có nhiều loại thảo dược, trong đó một số nước uống giải khát có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân dịch giúp hạ nhiệt và giải quyết tình trạng này.
Công dụng chữa bệnh của cây lá lốt

Công dụng chữa bệnh của cây lá lốt

SKV - Cây lá lốt được trồng ở nhiều nơi dùng làm thuốc, gia vị và chế biến món ăn. Theo y học cổ truyền, lá lốt có tính nóng, vị nồng, hơi cay, có công dụng làm ấm bụng, trừ lạnh, giảm đau… Lá lốt được mọi người sử dụng để chữa các triệu chứng như đau nhức xương khớp, mụn nhọt, chứng ra nhiều mồ hôi ở chân tay, viêm xoang...
Khám phá những vị thuốc "độc, lạ" trong Đông y

Khám phá những vị thuốc "độc, lạ" trong Đông y

Không ít lần thương lái lùng mua đỉa, giun, xác ve sầu hay một loại lá cây, rễ cây tưởng chừng vô dụng nhưng kỳ thực những mặt hàng ấy dưới góc nhìn Đông y đều là các vị thuốc.
Lạm dụng thuốc giảm đau - Sai lầm trong điều trị bệnh xương khớp

Lạm dụng thuốc giảm đau - Sai lầm trong điều trị bệnh xương khớp

Bệnh xương khớp là nhóm bệnh lý khá phổ biến ở những người cao tuổi. Tuy nhiên, lạm dụng thuốc giảm đau là một trong những sai lầm khiến bệnh khó được chữa trị tận gốc.
Cây lược vàng giúp ức chế tế bào ung thư, chữa gan nhiễm mỡ

Cây lược vàng giúp ức chế tế bào ung thư, chữa gan nhiễm mỡ

Không chỉ đẩy lui một số bệnh thường gặp, nghiên cứu đã công bố cho biết, các hoạt chất trong cây lược vàng giúp tăng cường miễn dịch, ức chế tế bào ung thư.
Những vị thuốc làm đẹp da, chống lão hóa trong y học cổ truyền

Những vị thuốc làm đẹp da, chống lão hóa trong y học cổ truyền

Một số vị thuốc đông y có công dụng làm đẹp da, giảm nếp nhăn, chống lão hóa nếu bạn kiên trì áp dụng lâu dài...
Chữa ngứa da theo đông y

Chữa ngứa da theo đông y

Ngứa da mùa xuân có nguyên nhân chủ yếu là do huyết nhiệt trong cơ thể kết hợp với tà khí bên ngoài xâm nhập vào cơ thể lưu lại ở bì phu mà gây nên bệnh.
Những cây thuốc nam có công dụng chữa bệnh tim đập nhanh

Những cây thuốc nam có công dụng chữa bệnh tim đập nhanh

Với sự phát triển vượt bậc của đông y thì các bệnh về tim mạch cũng có thể được điều trị bằng các bài thuốc nam, thuốc đông y.
Giảm mẩn ngứa, rôm sảy từ cây lá trong vườn nhà

Giảm mẩn ngứa, rôm sảy từ cây lá trong vườn nhà

Vào mùa Hè, mẩn ngứa và rôm sảy là tình trạng phổ biến mà nhiều người gặp phải, nhất là trẻ em. Do thời tiết nóng nực, các loại vi khuẩn trú ngoài da và bài tiết chất nhờn khiến cho các tuyến mồ hôi của cơ thể bít tắc và gây ra các vấn đề về da như phát ban, mẩn ngứa, rôm...
Xây dựng danh mục bài thuốc cổ truyền miễn thử lâm sàng

Xây dựng danh mục bài thuốc cổ truyền miễn thử lâm sàng

Tại Hà Nội, Cục Quản lý Y Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa phối hợp với Học viện Y Dược cổ truyền Việt Nam tổ chức hội thảo “Góp ý danh mục bài thuốc cổ truyền miễn thử lâm sàng”.
Xem thêm
Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ngày 20/5, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam, nhiệm kỳ 2022-2027 tổ chức Hội nghị lần thứ 5 để kiểm điểm đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động của Hội...
Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

SKV - Ngày 18/5, Chi hội Nam y An Giang đã phối hợp với UBND xã Quới Điền (huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre) cùng các mạnh thường quân tặng nước uống miễn phí cho các hộ nghèo, hộ khó khăn trên địa bàn xã Quới Điền.
Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Chiều 15/5/2024, tại Đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân ( Thuộc Đền Nội Bình Đà, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội). Dự án: “Đường vào Vương quốc Vua trên không gian thực tế ảo “ đã tổ chức Lễ ra mắt “Trung tâm Nghiên cứu Văn hoá cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương
Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Đoàn công tác của Chi hội Nam y An Giang (thuộc Hội Nam y Việt Nam) mới đây đã tổ chức cấp phát nước miễn phí cho người dân đang thiếu nước sinh hoạt và nước uống tại xã Thới Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Sáng 8/5/2024, huyện Cẩm Giàng tỉnh Hải Dương đã tổ chức Lễ hội truyền thống đền Bia và Dâng hương tưởng niệm Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh.
Phiên bản di động