Hỗ trợ điều trị mất ngủ, suy nhược thần kinh từ cây Đinh lăng

Trong kho tàng y học cổ truyền Việt Nam, cây đinh lăng từ lâu đã được biết đến như một “nhân sâm của người nghèo”. Không chỉ được trồng làm cảnh, làm rau ăn sống, cây đinh lăng còn là một vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe. Với đặc điểm dễ trồng, dễ chăm sóc, đinh lăng ngày càng được người dân tin dùng và ứng dụng rộng rãi trong đời sống hằng ngày.
Lá đinh lăng dạng lá xẻ lông chim, viền có răng cưa và mọc so le
Lá đinh lăng dạng lá xẻ lông chim, viền có răng cưa và mọc so le

1. Đặc điểm của cây đinh lăng

Cây đinh lăng (tên khoa học là Polyscias fruticosa), thuộc họ Ngũ gia bì, là loại cây bụi nhỏ, cao từ 0,8 đến 2 mét. Lá kép, hình lông chim, có mùi thơm đặc trưng và thường được dùng làm rau sống. Rễ cây có mùi thơm, vỏ rễ màu vàng nâu nhạt, phần lõi trắng đục.

Cây đinh lăng thường được trồng quanh nhà làm cây cảnh, đồng thời sử dụng như một vị thuốc dân gian. Trong số các loại đinh lăng, đinh lăng lá nhỏ là loại được sử dụng phổ biến nhất trong y học cổ truyền vì có hoạt chất cao và ít độc tính hơn.

2. Thành phần hóa học

Các bộ phận của cây đinh lăng đều chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Theo các nghiên cứu hiện đại, rễ đinh lăng chứa nhiều saponin triterpen – hoạt chất có tác dụng tương tự như nhân sâm. Ngoài ra còn có các acid amin thiết yếu như lysin, cystein, methionin; cùng với các vitamin nhóm B, vitamin C, alkaloid, flavonoid và tinh dầu.

Lá đinh lăng chứa nhiều chất chống oxy hóa và có tính kháng khuẩn. Thân và rễ còn có lượng đường, acid hữu cơ, tanin, nhựa.

3. Công dụng của đinh lăng trong y học cổ truyền

Y học cổ truyền xem đinh lăng là vị thuốc có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, đi vào kinh phế, tỳ và can. Cây có tác dụng bổ khí huyết, tăng cường sức khỏe, lợi tiểu, tiêu viêm, giải độc và hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh khác nhau. Cụ thể:

3.1. Bồi bổ cơ thể, tăng sức đề kháng

Rễ đinh lăng được ví như “nhân sâm bình dân”, thường dùng để ngâm rượu hoặc sắc nước uống, giúp người mới ốm dậy nhanh hồi phục, chống mệt mỏi, tăng sức bền và tăng sức đề kháng tự nhiên.

3.2. Hỗ trợ điều trị mất ngủ, suy nhược thần kinh

Đinh lăng giúp an thần, giảm căng thẳng, lo âu. Người thường xuyên mất ngủ hoặc thần kinh yếu có thể dùng lá đinh lăng khô sắc nước uống hằng ngày, hoặc dùng gối lá đinh lăng để cải thiện giấc ngủ.

3.3. Chữa ho, cảm cúm

Lá đinh lăng tươi có thể nấu cùng gừng và vỏ quýt để xông hoặc uống giúp giải cảm. Nước sắc lá cũng có thể dùng làm thuốc chữa ho nhẹ, long đờm, hạ sốt tự nhiên.

3.4. Tăng tiết sữa cho phụ nữ sau sinh

Trong dân gian, lá đinh lăng được dùng nấu canh hoặc sắc nước uống cho phụ nữ sau sinh nhằm gọi sữa về, thông tia sữa, đồng thời giảm đau tức ngực và hỗ trợ tử cung co hồi.

3.5. Lợi tiểu, giải độc

Đinh lăng có tác dụng lợi tiểu tự nhiên, giúp thanh lọc cơ thể, giải độc gan, làm mát máu, giảm các triệu chứng nổi mẩn, mề đay do nóng gan.

3.6. Giảm đau, chữa nhức mỏi

Người cao tuổi, người làm việc nặng có thể dùng rễ đinh lăng ngâm rượu để xoa bóp hoặc uống hỗ trợ điều trị đau lưng, đau khớp, nhức mỏi tay chân do phong thấp.

4. Một số bài thuốc dân gian từ đinh lăng

Chữa mệt mỏi, suy nhược cơ thể: Rễ đinh lăng (30g), nhân sâm (10g), ngũ vị tử (6g). Sắc uống ngày 1 thang.

Tăng cường sữa cho phụ nữ sau sinh: Lá đinh lăng tươi (100g) nấu canh với thịt nạc hoặc giò heo, ăn nóng trong tuần đầu sau sinh.

Chữa mất ngủ, mệt mỏi: Lá đinh lăng phơi khô (20-30g), sắc với 500ml nước còn 200ml, uống buổi tối. Trị cảm cúm, sốt: Lá đinh lăng, vỏ bưởi, tía tô, kinh giới mỗi vị 10g, sắc nước xông hoặc uống ấm.

Rễ củ của cây đinh lăng chứa nhiều saponin và có công dụng tương tự như nhân sâm
Rễ củ của cây đinh lăng chứa nhiều saponin và có công dụng tương tự như nhân sâm

5. Lưu ý khi sử dụng đinh lăng

Mặc dù là dược liệu lành tính, nhưng dùng đinh lăng không đúng cách hoặc quá liều có thể gây tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, tim đập nhanh. Những lưu ý quan trọng:

Không nên dùng rễ đinh lăng tươi liều cao vì chứa nhiều saponin, có thể gây nôn, tiêu chảy.

Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ dưới 2 tuổi cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.

Người có bệnh lý gan, thận nên dùng ở liều thấp và theo dõi phản ứng cơ thể.

Cây đinh lăng là một vị thuốc nam quý, dễ kiếm, nhiều công dụng, phù hợp với điều kiện sống và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân Việt Nam. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả và an toàn, cần sử dụng đúng cách, đúng liều và có hiểu biết nhất định về dược tính của từng bộ phận cây. Việc trồng một vài bụi đinh lăng trong vườn nhà không chỉ làm đẹp không gian sống mà còn như một “tủ thuốc sống”, phục vụ sức khỏe cho cả gia đình – một truyền thống quý báu đáng được lưu giữ và phát huy trong thời đại hiện nay.

Sông Lô (T/h)

Cùng chuyên mục

Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, Tết là thời điểm chuyển giao âm - dương, khí trời lạnh, cơ thể dễ tích hàn, sinh đàm, rối loạn tiêu hóa nếu ăn uống quá mức các món béo, ngọt, cay nóng. Vì vậy, lựa chọn món ăn ngày Tết không chỉ để ngon miệng, mà còn nhằm điều hòa khí huyết, kiện tỳ vị, phòng bệnh đầu xuân.
Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt giai đoạn giao thoa giữa nóng - lạnh hoặc mưa - hanh khô, cơ thể con người thường khó thích nghi kịp thời. Đây cũng là thời điểm các bệnh lý về đường hô hấp, tiêu hóa, xương khớp và suy giảm miễn dịch có xu hướng gia tăng. Bên cạnh các biện pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại, việc sử dụng thảo mộc tự nhiên được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả, an toàn và tiết kiệm. Trong đó, gừng, nghệ và sả được ví như “bộ ba thảo mộc” giúp phòng bệnh khi thời tiết giao mùa.
Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra là một vị thuốc quý trong kho tàng y học cổ truyền, thường được biết đến không chỉ như một loại quả ăn được mà còn là dược liệu đem lại giá trị bồi bổ sức khỏe toàn diện. Từ lâu, nhân dân ta đã sử dụng sơn tra trong các bài thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch và nâng cao thể trạng.
Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái là phần xác lột của ve sầu, được sử dụng khá phổ biến trong y học cổ truyền. Theo Đông y, vị thuốc này có tác dụng giải biểu nhiệt, tuyên phế, tán phong nhiệt, tiêu viêm, thường được dùng trong các chứng sốt cao co giật, đau đầu chóng mặt do phong nhiệt, khàn tiếng – mất tiếng, mày đay, mụn nhọt, ban chẩn và một số bệnh lý da liễu khác.
Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Trong kho dược liệu Đông y, Huyết kiệt được nhận diện rất đặc trưng: một loại nhựa khô màu đỏ như máu, giòn, dễ vỡ, thường được dùng với mục đích hoạt huyết – tán ứ, sinh tân, giảm đau và hỗ trợ hồi phục da. Từ những vết bầm tím do chấn thương, tụ máu sưng đau, đến các tình trạng xuất huyết ngoài da, mụn nhọt lở loét… Huyết kiệt xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian và y học cổ truyền như một “vị thuốc cầm máu – liền da” quen thuộc.
Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu – còn gọi là cần sa – được nhắc đến trong y học cổ truyền thông qua hạt Hỏa ma nhân với công dụng nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, đây cũng là dược liệu tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng sai cách. Việc hiểu đúng bản chất, công dụng và giới hạn an toàn của gai dầu là điều cần thiết để tránh những hệ lụy khó lường cho sức khỏe.

Các tin khác

Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu truyền thống của người Việt, cây bình vôi là một vị thuốc quen thuộc. Bình vôi được y học cổ truyền ghi nhận với nhiều công dụng quý, đặc biệt trong hỗ trợ an thần, cải thiện giấc ngủ và điều hòa khí huyết.
Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Trong đời sống, cây ớt không chỉ được biết đến với quả cay nồng mà lá ớt cũng là một vị thuốc quen thuộc, gắn liền với nhiều bài thuốc dân gian. Theo y học cổ truyền, lá ớt mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách và hợp lý.
Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, có tính bình, vị đắng, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày, trị mụn nhọt, viêm gan mạn tính và một số chứng bệnh do khí huyết ứ trệ. Việc sử dụng hồi đầu thảo đúng cách, đúng liều lượng được cho là mang lại hiệu quả tích cực, đặc biệt với phụ nữ.
Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Bộ Y tế vừa ban hành 16 bài hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Đây là căn cứ để các cơ sở y tế trên toàn quốc xây dựng hướng dẫn chẩn đoán bệnh y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền và hiện đại tại đơn vị.
Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Tóm tắt: Không chỉ là loài côn trùng quen thuộc ở đồng ruộng, dế (dế mèn, dế dũi…) từ lâu còn được ghi nhận trong y học cổ truyền như một dược liệu có tính hàn, vị mặn, thường được dân gian ứng dụng để hỗ trợ bí tiểu, sỏi đường tiết niệu, táo bón và một số trường hợp sinh khó.
Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Trong dòng chảy hiện đại hóa ngày càng mạnh mẽ, giữa bộn bề của cuộc sống đô thị nơi con người ngày càng xa rời với thiên nhiên và cội nguồn vẫn còn đó những con người lặng thầm bền bỉ gìn giữ những giá trị cổ truyền dân tộc – không chỉ bằng tri thức mà bằng cả tâm nguyện và lòng từ bi. Một trong những hình ảnh đáng kính ấy là sư thầy Thích Đàm Thái – một nữ tu người dân tộc Dao, hiện đang trụ trì tại chùa Quang Phúc (Phường Thanh Liệt, Thành phố Hà Nội), tác giả bài thuốc gia truyền “Xịt xoang Triệu Minh”.
Cát sâm – “Sâm nam” mộc mạc và giá trị bền vững trong y học cổ truyền

Cát sâm – “Sâm nam” mộc mạc và giá trị bền vững trong y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu phong phú của y học cổ truyền Việt Nam, cát sâm là một vị thuốc quen thuộc nhưng không phô trương, được dân gian tin dùng từ lâu đời nhờ tính mát, dễ sử dụng và khả năng bồi bổ cơ thể một cách bền bỉ. Dược liệu này thường xuất hiện trong các bài thuốc thanh nhiệt, bổ tỳ phế, trị ho nhiều đờm, nhức đầu, bí tiểu và hỗ trợ phục hồi thể trạng cho người suy nhược.
Cây nắp ấm – Từ loài cây bắt mồi đến vị thuốc Đông y quen thuộc

Cây nắp ấm – Từ loài cây bắt mồi đến vị thuốc Đông y quen thuộc

Không chỉ được biết đến như một loài cây cảnh độc đáo có khả năng bắt côn trùng, cây Nắp ấm (còn gọi là cây Bình nước) từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền như một vị thuốc thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý thường gặp. Trong bối cảnh xu hướng quay trở lại với thảo dược tự nhiên ngày càng rõ nét, Nắp ấm đang dần được nhìn nhận lại dưới góc độ dược liệu có giá trị.
Cây đuôi công – Dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều trị đau nhức, bong gân

Cây đuôi công – Dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều trị đau nhức, bong gân

Từ lâu trong dân gian và y học cổ truyền, cây đuôi công đã được biết đến như một loại dược liệu có thể hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý như đau nhức xương khớp, bong gân, phong thấp, mát gan, giảm đau dạ dày. Với hình dáng đẹp, màu hoa nổi bật, cây đuôi công vừa được trồng làm cảnh, vừa được khai thác làm thuốc. Tuy nhiên, đây là vị thuốc có độc tính, đòi hỏi người sử dụng phải hiểu rõ đặc điểm, công dụng và những lưu ý quan trọng trước khi áp dụng.
Cao ban long – Dược liệu quý cổ truyền, dùng đúng cách để phát huy giá trị bồi bổ

Cao ban long – Dược liệu quý cổ truyền, dùng đúng cách để phát huy giá trị bồi bổ

Trong kho tàng y học cổ truyền, cao ban long được xếp vào nhóm dược liệu quý, thường xuất hiện trong các bài thuốc bồi bổ cơ thể, hỗ trợ xương khớp, sinh tinh và nâng cao thể trạng. Tuy nhiên, cũng như nhiều vị thuốc bổ khác, cao ban long không phải ai dùng cũng phù hợp, việc sử dụng cần đúng liều, đúng đối tượng và có hiểu biết đầy đủ để đảm bảo an toàn, hiệu quả.
Xem thêm
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Phiên bản di động