Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian

Rau răm (tên khoa học: Persicaria odorata) là loại rau gia vị phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước Đông Nam Á. Rau răm còn có tên gọi khác là thủy liễu, thủy lục. Trong y học cổ truyền, rau răm có vị cay, tính ấm, mùi thơm đặc trưng, tác dụng tán hàn, kiện tỳ, tiêu thực, sát khuẩn.

Ngày nay, các nghiên cứu bước đầu cho thấy rau răm chứa tinh dầu, flavonoid, tanin và một số hợp chất có hoạt tính sinh học, góp phần lý giải những công dụng mà dân gian truyền lại.

Rau răm là loại rau gia vị phổ biến ở Việt Nam. (Ảnh: Internet)

Lợi ích sức khỏe của rau răm

Hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng

Với tính ấm và vị cay nhẹ, rau răm giúp kích thích tiết dịch tiêu hóa, giảm tình trạng chướng bụng, khó tiêu - đặc biệt sau khi ăn nhiều đạm hoặc thực phẩm khó tiêu.

Tanin trong rau răm có tác dụng làm se niêm mạc ruột, vì vậy trong dân gian thường dùng rau răm tươi giã lấy nước uống để hỗ trợ tiêu chảy nhẹ, đi ngoài phân lỏng.

Kháng khuẩn, kháng viêm tự nhiên

Tinh dầu trong rau răm có hoạt tính kháng khuẩn nhất định, có thể ức chế một số vi khuẩn đường ruột và vi khuẩn gây viêm ngoài da. Nhờ đó, rau răm được dùng trong một số bài thuốc dân gian để:

• Sát trùng nhẹ các vết thương nhỏ
• Hỗ trợ giảm viêm da, mụn nhọt (dùng ngoài)

Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị y tế khi có nhiễm trùng nặng.

Giữ ấm cơ thể, giảm cảm lạnh

Theo Đông y, rau răm giúp “tán hàn”, thích hợp dùng khi cơ thể nhiễm lạnh, đau bụng do lạnh hoặc cảm mạo nhẹ. Một số người dân nấu nước rau răm với gừng để xông hoặc uống khi có biểu hiện cảm lạnh nhẹ.

Thực hư quan điểm “rau răm gây yếu sinh lý”

Trong dân gian có quan niệm rằng ăn nhiều rau răm có thể làm giảm ham muốn tình dục, đặc biệt ở nam giới. Một số tài liệu Đông y cho rằng rau răm có thể ảnh hưởng đến tinh khí nếu dùng với lượng lớn và kéo dài.

Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng khẳng định rau răm gây “giảm sinh lý”. Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng nếu sử dụng với lượng vừa phải như một loại rau gia vị thì không đáng lo ngại.

Rau răm kích thích tiết dịch tiêu hóa, giảm tình trạng chướng bụng. (Ảnh: Internet)

Một số bài thuốc dân gian từ rau răm

Chữa đầy bụng: Rau dùng ở dạng tươi. Sau khi được rửa sạch, rau được giã nhỏ và vắt lấy nước uống. Phần bã rau đắp lên bụng, kết hợp với massage nhẹ nhàng. Nên tập trung vào vùng rốn để đạt hiệu quả cao nhất.

Chữa cảm cúm: Dùng kết hợp với gừng. Tỷ lệ là 1 nắm rau và 3 lát gừng. Hai thứ này mang đi giã nhuyễn và vắt lấy nước uống. Một vài người dùng loại rau này kết hợp với các vị thuốc Đông y để sắc uống với tỷ lệ là: rau răm 20g, tía tô 20g, xương bồ 16g, kinh giới 16g, kiện 10g và bạch chỉ 10g.

Chữa vết thương do rắn cắn: Rau được sử dụng ở dạng tươi, đem giã nhuyễn và vắt lấy nước uống. Phần bã đắp lên vết thương, sau đó băng lại. Đây chỉ là phương pháp sơ cứu ban đầu. Sau khi thực hiện phương pháp này, người bị rắn cắn cần nhanh chóng đến cơ sở y tế.

Chữa tiêu chảy do nhiễm lạnh: Dùng 16g rau ở dạng khô, kết hợp với các vị thuốc như: kinh giới 16g, lương khương 12g, bạch truật 12g, quế 10g và gừng nướng 4g. Nấu các vị thuốc này trong 2 bát nước cho đến khi sắc lại thành 1 bát. Mỗi ngày uống 2 lần.

Chữa nước ăn tay chân: Nước cốt rau răm tươi còn được dùng để chữa nước ăn tay chân. Lưu ý là sau khi thoa cần giữ cho vết thương khô ráo.

Chữa mụn nhọt ở giai đoạn đầu: Rau còn tươi đem giã nhỏ với vài hạt muối sau đó đắp vào mụn nhọt để giảm cảm giác sưng nóng do mụn gây ra. Ngoài ra, cách làm này còn có tác dụng chống viêm, tiêu độc và hoạt huyết.

Những lưu ý quan trọng khi sử dụng rau răm

Dù là rau gia vị quen thuộc, rau răm không phải dùng càng nhiều càng tốt. Người dùng nên lưu ý:

Không ăn quá nhiều, đặc biệt trong thời gian dài

Do tính ấm và vị cay, ăn quá nhiều có thể gây nóng trong, táo bón, khô miệng.

Phụ nữ mang thai nên thận trọng

Một số tài liệu Đông y khuyến cáo phụ nữ mang thai không nên ăn nhiều rau răm, đặc biệt trong 3 tháng đầu, vì lo ngại ảnh hưởng đến thai khí. Dù chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng, nhưng để an toàn, thai phụ nên hạn chế dùng thường xuyên.

Người bị viêm loét dạ dày nặng nên cân nhắc

Tính cay và tinh dầu có thể kích thích niêm mạc dạ dày nếu ăn nhiều lúc đói.

Không dùng thay thế thuốc điều trị

Các công dụng kháng khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa chỉ mang tính hỗ trợ. Khi có triệu chứng kéo dài như tiêu chảy nhiều ngày, sốt, đau bụng dữ dội… cần đi khám.

San San (t/h)