Lệch chuẩn dinh dưỡng: “Căn bệnh” của cuộc sống hiện đại

“Gánh nặng kép” dinh dưỡng

Tại hội nghị, các chuyên gia cảnh báo rằng Việt Nam đang đối mặt với “gánh nặng kép” dinh dưỡng: vừa còn tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi ở vùng khó khăn, vừa gia tăng thừa cân, béo phì, và các bệnh mãn tính không lây liên quan đến chế độ ăn không cân đối.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng) chia sẻ một thực tế đáng báo động: nhiều người Việt hiện “sợ cơm”, chỉ ăn khoảng 1/2 đến 2/3 bát mỗi bữa, nhưng lại tiêu thụ quá nhiều thịt, chất đạm, các hạt dầu, hoa quả.

(Ảnh minh họa: Internet)

Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư Nguyễn Trọng Hưng, hiểu lầm về cơm là nguyên nhân gây thừa cân là sai lầm: ngay cả người bị tiểu đường chưa biến chứng vẫn nên duy trì tinh bột ở mức tối thiểu, vì tinh bột vẫn nên chiếm khoảng 50% năng lượng khẩu phần.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thanh Dương - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng - nhấn mạnh: trong bối cảnh hiện nay, người Việt cần “vừa ăn no để giảm suy dinh dưỡng, vừa ăn ngon để đảm bảo dinh dưỡng hợp lý” .

Tháp dinh dưỡng và vấn đề tuổi thọ

Để ứng phó với thực trạng này, Viện Dinh dưỡng đã công bố 7 tháp dinh dưỡng riêng biệt cho từng nhóm tuổi và đối tượng. Mỗi tháp quy định tỉ lệ các nhóm thực phẩm cần dùng mỗi ngày, được minh hoạ bằng thìa, bát, lát bánh, cốc… giúp người dân dễ hình dung khẩu phần hợp lý.

Theo ông Dương, việc xây dựng tháp dinh dưỡng là một phần triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường chăm sóc sức khỏe nhân dân, trong đó đặc biệt nhấn mạnh “dinh dưỡng phòng bệnh phải được thực hiện xuyên suốt suốt vòng đời, theo lứa tuổi, điều kiện kinh tế, văn hoá của người Việt”.

Hiện tuổi thọ trung bình của người Việt là 74,7 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh còn thấp. Mỗi người cao tuổi thường mắc khoảng ba bệnh mạn tính, chủ yếu liên quan đến dinh dưỡng không hợp lý. Trong đó, thói quen ăn quá nhiều đường, muối và thực phẩm kém lành mạnh làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh thận…

Mất cân đối trong bữa ăn của người trưởng thành

Bên cạnh đó, theo báo cáo, bữa ăn người trưởng thành Việt Nam đang “mất cân đối trầm trọng”. Nhiều người trưởng thành và đặc biệt tại đô thị có tâm lý kiêng tinh bột: họ bỏ cơm, thay vào đó ăn nhiều thịt, đạm, hoa quả hoặc các loại hạt dầu.

Phó Giáo sư Nguyễn Trọng Hưng tái khẳng định rằng cơm vẫn rất cần thiết, vì nếu bỏ hoàn toàn, người ta dễ rơi vào tình trạng thừa đạm, thiếu năng lượng tinh bột. Viện Dinh dưỡng khuyến nghị mỗi người trưởng thành cần khoảng 1.600-2.000 kcal mỗi ngày, và ít nhất 1 đến 1,5 bát cơm cho mỗi bữa để đảm bảo năng lượng cần thiết.

Để giải quyết các vấn đề này, việc truyền thông, giáo dục dinh dưỡng, cũng như xây dựng chính sách dinh dưỡng quốc gia phù hợp từng vùng miền được đề xuất.

Các chuyên gia dinh dưỡng cũng cảnh báo rằng thói quen “ăn để thích” - chọn các món bắt mắt, ngon miệng - đã khiến khẩu phần ăn lệch lạc, không phù hợp với nhu cầu thực tế. Đồng thời, việc thiếu kiến thức và nhận thức về dinh dưỡng hợp lý vẫn là rào cản lớn, nhất là ở các nhóm dân cư đô thị và thế hệ trẻ.