Những điều thú vị xoay quanh vị thuốc từ cây hoàng bá

Cây hoàng bá

Tìm hiểu đôi chút về nguồn gốc, xuất xứ:

Được biết, nguồn gốc, xuất xứ của cây hoàng bá là ở Trung Quốc. Cạnh đó, loài cây này cũng mọc khá nhiều ở vùng Siberia của Nga hay các quốc gia châu Á khác. Tại Việt Nam, hoàng bá mọc hoang và được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc như: Lào Cai, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Lai Châu…

Mặt khác, vỏ thân cây hoàng bá được thu hoạch và sử dụng để làm thuốc. Thời điểm thu hoạch là cuối hè đầu thu. Lúc này, những cây trên 10 năm tuổi sẽ được cạo lớp vỏ ngoài, chừa lại lớp trong dày khoảng 1cm. Lớp vỏ ngoài thu hoạch về có màu vàng tươi, vị đắng, được rửa sạch với nước để loại bỏ tạp chất, sau đó cắt thành miếng kích thước 9 x 6cm và mang đi phơi khô hoặc sấy. Ngoài cách chế biến này thì người ta cũng có thể tẩm muối, tẩm rượu hoặc sao vàng, thán, phiến,… vỏ thân cây hoàng bá, tùy vào mục đích sử dụng.

Các hoạt chất có trong vỏ thân cây hoàng bá bao gồm 1,5% berberin C20H19O5N, một ít palmatin C21H23O5N, các chất có tinh thể, không chứa nitơ như Obakunon C26H30O7 và obaku lacton C26H30O8 cùng các chất béo và hợp chất sterolic.

Một số bài thuốc trị bệnh có hoàng bá

Trị lị cấp tính, viêm ruột cấp tính: hoàng bá 9g, bồ công anh 15g. Sắc uống ngày 1 thang, 3 lần trước bữa ăn. Uống liền 2 tuần.

Trị thương hàn: hoàng bá, địa du, bạch cập, đồng lượng. Tất cả tán bột mịn, ngày dùng 3 lần trước bữa ăn, mỗi lần 9g, chiêu với nước ấm. Uống nhiều ngày.

Trị di tinh, tiểu đục: hoàng bá (tán bột mịn), vỏ hến (hoặc vỏ hàu) nung thành bột. Cả hai lượng bằng nhau, trộn đều, ngày uống 2 - 3 lần, mỗi lần 5 - 9g với nước sôi để nguội. Khi uống thuốc này, kiêng ăn uống các thức ăn cay, nóng.

Trị viêm gan cấp tính, bụng trướng, tiểu đỏ, đau vùng gan: hoàng bá 12g; mộc thông, chi tử, chỉ xác, đại hoàng, nọc sởi mỗi vị 10g. Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần, trước bữa ăn 1 giờ. Uống liền 3 - 4 tuần.

Trị đái tháo đường kèm chứng âm hư hỏa vượng, đau đầu, hoa mắt: hoàng bá, quy bản, đỗ trọng, tri mẫu, trắc bách diệp, kỷ tử, mỗi vị 12g; cam thảo, ngũ vị tử, mỗi vị 6g. Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần, trước bữa ăn. Uống liền 2 - 3 tuần.

Trị viêm da, ngứa lở, các nốt chảy nước vàng: hoàng bá, thạch cao mỗi vị 30g, nghiền bột mịn, rắc vào chỗ bị thương, dùng vải gạc sạch băng lại.

Trị viêm tai giữa ở trẻ em: trước hết rửa sạch tai bằng nước ôxy già, sau đó dùng dịch chiết hoàng bá (hoàng bá khô cắt miếng nhỏ khoảng 3g, cho vào chén nhỏ, thêm nước sôi hấp lên mặt nồi cơm), gạn lấy dịch trong, để nguội, nhỏ vào tai bị viêm 3 - 4 giọt, nằm nghiêng 10 - 15 phút. Làm ngày 2 lần.

Trị chứng viêm lưỡi, lưỡi sưng đau ở trẻ nhỏ: lấy 5g vỏ tươi hoàng bá, cạo bỏ lớp bần bên ngoài, thái nhỏ, giã nát, vắt lấy dịch (nếu dùng vỏ khô thì cách làm giống trường hợp viêm tai giữa ở trên). Lấy búp tre non, hơ nóng, vắt lấy dịch (trúc lịch). Trộn đều đồng lượng hai thứ dịch, lấy tăm bông chấm dịch, bôi nhẹ lên chỗ đau ở lưỡi của bé. Làm nhiều lần trong ngày. Trường hợp viêm niêm mạc miệng, kể cả ở người lớn, lấy vỏ tươi hoàng bá, cắt nhỏ, nhai ngậm. Nếu có vỏ khô thì sắc lấy nước, ngậm, súc miệng nhiều lần trong ngày.