Tác hại của thuốc tránh thai khẩn cấp và những lưu ý đặc biệt khi sử dụng

Ảnh minh họa/ Nguồn: Internet/https://suckhoeviet.org.vn/

Thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là một loại hình ngừa thai có thể được sử dụng bởi những phụ nữ có quan hệ tình dục không an toàn hoặc sử dụng phương pháp tránh ngừa thai bị thất bại. Việc trị liệu thường được dành riêng cho các tình huống cụ thể và không phải là một phương pháp ngừa thai thông thường. Trường hợp sử dụng khẩn cấp bao gồm như bị hãm hiếp, bị rách hoặc trượt bao cao su khi quan hệ tình dục, hoặc thiếu hai hoặc nhiều viên thuốc tránh thai hàng ngày trong chu kỳ tránh thai một tháng.

Trong thuốc tránh thai khẩn cấp có chứa loại hormone gọi là levonorgestrel. Đây là loại thuốc sử dụng tránh thai khẩn cấp được đóng gói đặc biệt. Nó luôn sẵn cho ở các hiệu thuốc và có thể sử dụng cho bất cứ ai mà không cần kê đơn.

Một loại thuốc tránh thai khẩn cấp khác có tên gọi là ulipristal (ella, ellaOne). Đây là loại thuốc tránh thai khẩn cấp không có nội tiết tố. Nó chứa ulipristal có tác dụng ngăn chặn các hormon chính có vai trò trong việc thụ thai. Tuy nhiên, đây là loại thuốc được sử dụng theo kê đơn của bác sĩ chuyên khoa.

Sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp khi nào?

Viên thuốc tránh thai khẩn cấp là một biện pháp tránh thai cho phụ nữ sau khi quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc sử dụng biện pháp tránh thai thất bại như: sử dụng bao cao su nhưng bị thủng hay bị rách hoặc phụ nữ đang sử dụng thuốc uống tránh thai mà quên uống từ 2 ngày trở lên; đang sử dụng thuốc tiêm tránh thai mà thời gian tiêm bị chậm kỳ quy định, tính sai thời điểm rụng trứng. Ngoài ra, viên thuốc tránh thai khẩn cấp cũng được dùng khi đối tượng nữ bị hiếp dâm hoặc cưỡng bức quan hệ tình dục.

Ảnh minh họa/ Nguồn: Internet/https://suckhoeviet.org.vn/

Cơ chế hoạt động của thuốc tránh thai khẩn cấp

Khi được đưa vào cơ thể, các thành phần nội tiết có trong thuốc ngừa thai khẩn cấp sẽ gây tác động, làm cản trở quá trình rụng trứng tự nhiên ở phụ nữ, nhờ đó ngăn cản sự gặp gỡ và diễn ra thụ tinh giữa trứng và tinh trùng.

Trong trường hợp trứng đã thụ tinh, thuốc sẽ ngăn không cho nội mạc tử cung hình thành cửa sổ làm tổ, ngăn cản việc làm tổ của phôi thai trong lòng tử cung. Nếu quá trình làm tổ đã diễn ra, thuốc tránh thai khẩn cấp không làm gián đoạn quá trình mang thai.

Theo ThS.BS Trần Thị Thanh Thảo, Bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cần phân biệt rõ ràng thuốc tránh thai khẩn cấp và thuốc phá thai. Thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là thuốc phá thai. Cơ chế hoạt động của thuốc ngừa thai cấp tốc chính là ngăn cản không cho tinh trùng gặp trứng bằng cách ngăn cản quá trình rụng trứng. Nghĩa là thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ ngăn cản việc thụ thai, không phải kết thúc quá trình mang thai.

Ảnh minh họa/ Nguồn: Internet/https://suckhoeviet.org.vn/

Tác hại khi sử dụng thuốc tránh thai

Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt: Đây là tác hại của thuốc tránh thai mà hầu hết chị em nào cũng gặp phải. Nguyên nhân gây ra tình trạng này là trong thuốc có chứa có thành phần có tác dụng gây ức chế hormone sinh dục, làm chậm quá trình rụng trứng, ngăn cản quá trình làm tổ của trứng (nếu trứng được thụ tinh),...Tùy theo cơ địa của mỗi người, quá trình rối loạn có thể là chậm hơn hoặc sớm hơn so với chu kỳ bình thường.

Ra máu âm đạo: Theo các chuyên gia, trong một vài trường hợp sử dụng thuốc tránh thai, âm đạo có thể ra máu bất thường. Thông thường, tình trạng này chỉ kéo dài trong 2 – 3 ngày. Tuy nhiên nếu vấn đề này kéo dài, nữ giới cần nhanh chóng tới gặp bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Sức khỏe sinh sản bị ảnh hưởng: Hàm lượng estrogen cao có trong thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây ức chế khả năng bài tiết estrogen của buồng trứng. Từ đó, dễ gây ra hiện tượng cơ thể kháng estrogen và gây suy buồng trứng hoặc thúc đẩy quá trình tiền mãn kinh xảy ra nhanh chóng hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo, chỉ được phép uống tối đa 2 viên thuốc tránh thai trong vòng 1 tháng và không nên sử dụng liên tục. Khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp trong thời gian hoặc quá liều dùng sẽ là tăng nguy cơ làm teo niêm mạc tử cung, sảy thai, vô sinh,...

Do đó, chị em chỉ nên sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp trong trường hợp “bất khả kháng” và không lạm dụng như một phương pháp tránh thai an toàn.

Ảnh hưởng hệ tiêu hóa: Một tác hại khác của thuốc tránh thai khẩn cấp đối với sức khỏe có thể kể đến như nôn mửa, khó chịu, hệ tiêu hóa bị kích thích. Giải thích cho vấn đề này là do thuốc tránh thai gây ra tăng đột ngột nồng độ estrogen trong cơ thể.

Khi nữ giới có dấu hiệu nôn ói trong vòng 1 tiếng đồng hồ sau uống thuốc cần phải bổ sung một viên thuốc tránh thai khác. Bởi thuốc tránh thai được dùng trước đó có khả năng ra khỏi cơ thể khi nôn, gây nguy cơ có thai ngoài ý muốn cao.

Có nguy cơ mắc ung thư: Hàm lượng estrogen có trong thuốc tránh thai khẩn cấp cao gấp 4 lần so với các loại thuốc tránh thai thông thường. Do đó, việc sử dụng thường xuyên làm tăng ức chế chức năng buồng trứng, tăng sản nội mạc tử cung, tăng sản vú,... Đây đều là những yếu tố khiến tăng nguy cơ gây ra các bệnh ung thư liên quan đến tử cung, buồng trứng, ung thư vú với nữ giới,...

Bên cạnh các tác động nói trên, nữ giới sử dụng thuốc tránh thai cũng có thể gặp các tác dụng phụ khác như: Rối loạn về hô hấp, tăng cân, mang thai (có thể thai trong buồng tử cung hoặc thai ngoài tử cung), mất cân bằng nội tiết tố, rối loạn huyết áp...

Ảnh minh họa/ Nguồn: Internet/https://suckhoeviet.org.vn/

Những đối tượng không nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp

Phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai; phụ nữ xuất hiện tình trạng xuất huyết âm đạo bất thường mà không rõ nguyên nhân; phụ nữ có tiền sử bệnh viêm tắc tĩnh mạch hoặc bệnh huyết khối.

Đối với những trường hợp cần thận trọng khi uống thuốc tránh thai, tốt nhất nên thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn kỹ càng, gồm: Phụ nữ mắc bệnh đái tháo đường có biến chứng; phụ nữ có tiền sử rối loạn tuần hoàn máu não; phụ nữ mắc bệnh tim mạch, bệnh động kinh…

Những lưu ý cần biết khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp

Hiện nay, chị em rất dễ mua thuốc tránh thai khẩn cấp vì được bán ở nhà thuốc tây mà không cần bác sĩ kê đơn. Theo Bác sĩ Trần Thị Thanh Thảo, để tránh được những tác hại của thuốc ngừa thai khẩn cấp, chị em cần tìm hiểu rõ về thuốc, các khuyến cáo cũng như chống chỉ định (đặc biệt là trẻ vị thành niên). Cần thận trọng chỉ nên sử dụng tối đa 2 viên/tháng để tránh những tác hại nghiêm trọng.

Nếu dùng quá liều lượng khuyến cáo, chị em cần chú ý những dấu hiệu khác lạ trong cơ thể để thăm khám sớm, có can thiệp xử trí kịp thời để ngăn chặn các nguy hiểm xảy ra.

Cần lưu ý, thuốc chỉ phát huy hiệu quả ngừa thai trong khoảng thời gian quy định. Ví dụ, loại thuốc 72 giờ chỉ cho hiệu quả bảo vệ trong vòng 72 giờ sau khi uống.

Đặc biệt, uống thuốc tránh thai không giúp chị em loại trừ nguy cơ mắc các bệnh lý lây nhiễm qua đường tình dục (STDs). Do đó, để chủ động ngừa thai và ngăn ngừa STDs, chị em hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn biện pháp ngừa thai phù hợp và hiệu quả hơn, cũng như không ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản.

Cách tốt nhất chị em nên tìm hiểu và tham khảo nhiều hơn, đồng thời bổ sung kiến thức cho mình để có những biện pháp tránh thai an toàn hiệu quả.

https://suckhoeviet.org.vn/