Vị thuốc từ lá tía tô – Dược liệu quý trong vườn nhà
![]() |
| Lá tía tô |
Cây tía tô dễ trồng, sinh trưởng tốt quanh năm ở khí hậu nhiệt đới. Không chỉ lá, mà thân, cành, hạt tía tô đều có thể dùng làm thuốc. Đặc biệt, lá tía tô là phần được sử dụng phổ biến nhất trong dân gian để chữa cảm mạo, ho, hen suyễn, các bệnh về da và đường tiêu hóa.
2. Thành phần và tác dụng dược lý
Theo y học cổ truyền
Tính vị: Vị cay, tính ấm.
Quy kinh: Vào phế, tỳ.
Công dụng chính: Giải biểu (làm ra mồ hôi), tán hàn, hành khí, an thai, giải độc.
Chỉ định: Cảm mạo phong hàn, ho hen, đầy bụng, khó tiêu, ngộ độc hải sản, an thai khi có dấu hiệu động thai do khí huyết hư.
Theo y học hiện đại
Phân tích hóa học cho thấy lá tía tô chứa tinh dầu (0,3 – 1%), perillaldehyde, limonene, α-pinene, linalool, cùng các flavonoid, acid rosmarinic và tanin. Những thành phần này:
Kháng viêm, kháng khuẩn: Ức chế vi khuẩn, nấm gây bệnh đường hô hấp và da.
Chống dị ứng, giảm ho: Giảm hoạt động histamin, giúp giảm ho, giảm ngứa.
Chống oxy hóa: Ngăn chặn tổn thương tế bào, hỗ trợ bảo vệ gan.
Hỗ trợ tiêu hóa: Giúp giảm co thắt dạ dày, chống đầy hơi, khó tiêu.
3. Các bài thuốc từ lá tía tô
3.1. Trị cảm mạo phong hàn
Nguyên liệu: 15–20g lá tía tô tươi, 5–10g gừng tươi.
Cách làm: Rửa sạch, thái nhỏ, cho vào ấm cùng 300ml nước, đun sôi, uống khi còn nóng. Uống xong nằm nghỉ để ra mồ hôi.
Công dụng: Giúp giải cảm, giảm sổ mũi, ho, đau đầu.
3.2. Giảm ho, long đờm
Nguyên liệu: Lá tía tô 10g, lá húng chanh 10g, đường phèn 5g.
Cách làm: Giã nát tía tô và húng chanh, trộn với đường phèn, hấp cách thủy 10 phút, chắt lấy nước uống 2–3 lần/ngày.
Công dụng: Giảm ho, tiêu đờm, dịu họng, đặc biệt phù hợp cho trẻ em.
3.3. Trị hen suyễn nhẹ
Nguyên liệu: 20g lá tía tô, 10g hạt tía tô (tô tử).
Cách làm: Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần, liên tục 5–7 ngày.
Công dụng: Giảm khó thở, hỗ trợ cải thiện hen suyễn.
3.4. Giải độc khi ngộ độc hải sản
Nguyên liệu: Một nắm lá tía tô tươi.
Cách làm: Giã nát, vắt lấy nước cốt uống ngay.
Công dụng: Giảm triệu chứng mẩn ngứa, khó thở do dị ứng hải sản.
3.5. An thai khi có dấu hiệu động thai
Nguyên liệu: Lá tía tô 20g, lá gai tươi 20g.
Cách làm: Sắc với 500ml nước, còn 200ml, uống ấm.
Công dụng: An thai, giảm đau bụng, cầm máu nhẹ.
3.6. Hỗ trợ điều trị bệnh ngoài da
Nguyên liệu: Lá tía tô tươi một nắm.
Cách làm: Rửa sạch, giã nát, đắp lên vùng da bị mẩn ngứa, viêm da dị ứng. Có thể kết hợp nấu nước lá tía tô để tắm.
Công dụng: Giảm ngứa, giảm viêm, làm mát da.
4. Cách dùng và liều lượng
Dùng tươi: 10–20g lá tía tô tươi mỗi ngày cho người lớn.
Dùng khô: 5–10g lá tía tô khô mỗi ngày.
Có thể uống dạng sắc, hãm như trà hoặc giã vắt lấy nước.
Để trị cảm, tốt nhất uống ngay khi có triệu chứng đầu tiên như lạnh người, sổ mũi, hắt hơi.
![]() |
5. Lưu ý khi sử dụng
Không dùng liều cao kéo dài vì tính ấm có thể gây hao khí, khô miệng, táo bón.
Người ra mồ hôi nhiều tự nhiên, người âm hư, nóng trong nên hạn chế dùng.
Phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng liều cao hoặc liên tục.
Khi dùng tía tô trị cảm, cần nghỉ ngơi và giữ ấm để tăng hiệu quả.
Lá tía tô là vị thuốc nam đa công dụng vừa làm gia vị, vừa là dược liệu quý trong chữa bệnh. Với tác dụng giải cảm, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa, an thai, giải độc và chữa bệnh ngoài da, tía tô xứng đáng là cây thuốc “đa năng” nên có trong mỗi vườn nhà. Tuy nhiên, người dùng cần nắm rõ liều lượng, đặc điểm thể trạng và bệnh lý để áp dụng an toàn và hiệu quả. Kết hợp giữa y học cổ truyền và những nghiên cứu khoa học hiện đại, tía tô không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn là minh chứng cho giá trị bền vững của dược liệu dân gian Việt Nam.
Tin liên quan
Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên
07:00 | 12/02/2026 Y học cổ truyền
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân
10:42 | 08/01/2026 Y tế 24h
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm
09:16 | 07/01/2026 Y tế 24h
Cùng chuyên mục
Tiêm vắc-xin HPV từ sớm giúp gần như xóa bỏ nguy cơ tử vong vì ung thư cổ tử cung
16:16 | 26/06/2026 Khỏe - Đẹp
Bệnh viện Tâm Anh trở thành trung tâm quốc tế xuất sắc về thay khớp bằng robot AI
08:00 | 26/06/2026 Sức khỏe
Trời nóng, tập luyện thế nào để tránh sốc nhiệt?
04:04 | 26/06/2026 Khỏe - Đẹp
Một số lợi ích sức khỏe khi ăn chuối vào buổi tối
06:05 | 25/06/2026 Khỏe - Đẹp
Lợi ích bất ngờ khi bật máy lọc không khí lúc ngủ
04:04 | 25/06/2026 Khỏe - Đẹp
Chơi pickleball thế nào để an toàn cho tim mạch?
16:16 | 24/06/2026 Khỏe - Đẹp
Các tin khác
Cẩm nang chăm sóc sức khỏe toàn diện dành cho nam giới
04:04 | 24/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Obagi Medical đột phá trong da liễu thẩm mỹ và trao học bổng hỗ trợ bác sĩ trẻ
21:17 | 23/06/2026 Khỏe - Đẹp
Bánh mì có thực sự tốt cho sức khỏe?
15:16 | 23/06/2026 Khỏe - Đẹp
Cô đơn tuổi già: Mối nguy âm thầm đối với sức khỏe tinh thần người cao tuổi
07:07 | 22/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Người cao tuổi và ung thư đường tiêu hóa
04:04 | 22/06/2026 Khỏe - Đẹp
Duy trì tập 20 phút mỗi ngày giúp hỗ trợ giảm huyết áp, bảo vệ sức khỏe tim mạch
18:07 | 21/06/2026 Khỏe - Đẹp
Một số món ăn bồi bổ khí huyết, tăng cường thể trạng
18:01 | 21/06/2026 Khỏe - Đẹp
Bài thuốc Đông y hỗ trợ tăng cường sức khỏe, góp phần kéo dài tuổi thọ
17:51 | 21/06/2026 Khỏe - Đẹp
Cặp đôi trái cây giúp cải thiện sức khỏe tim mạch
04:04 | 21/06/2026 Khỏe - Đẹp
Giúp người trẻ tìm cho mình một hình thức vận động phù hợp
10:39 | 20/06/2026 Sức khỏe
Ban Thiện nguyện phía Nam (Hội Nam y Việt Nam) tổ chức khám chữa bệnh y học cổ truyền và tặng quà cho 150 người dân tại xã Tân Tập
13-06-2026 23:36 Hoạt động hội
Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Chùa Nam Thạnh Tự khám và cấp thuốc miễn phí cho nhân dân
10-06-2026 22:17 Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam: Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức kỳ họp thường kỳ- Kết nạp Hội viên mới và phổ cập tri thức dược liệu kháng khuẩn
23-05-2026 11:06 Hoạt động hội
Nâng cao tay nghề chăm sóc sức khỏe cộng đồng và lan tỏa giá trị nước sạch Hydrogen tại Kon Tum
18-05-2026 07:00 Hoạt động hội
Hội nghị khoa học- Định hướng mới cho sự kết hợp Y học Cổ truyền và Y học hiện đại trong kỷ nguyên số
16-05-2026 19:42 Hoạt động hội








