Vị thuốc từ lá tía tô – Dược liệu quý trong vườn nhà

Lá tía tô (tên khoa học: Perilla frutescens), còn gọi là é tía, tử tô, là loại cây thảo thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Tía tô có mùi thơm đặc trưng, vị cay, tính ấm, thường được sử dụng như gia vị trong bữa ăn của người Việt. Tuy nhiên, ít ai biết rằng lá tía tô là vị thuốc quý đã được y học cổ truyền ghi nhận từ hàng trăm năm trước, với nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả.
Lá tía tô
Lá tía tô

Cây tía tô dễ trồng, sinh trưởng tốt quanh năm ở khí hậu nhiệt đới. Không chỉ lá, mà thân, cành, hạt tía tô đều có thể dùng làm thuốc. Đặc biệt, lá tía tô là phần được sử dụng phổ biến nhất trong dân gian để chữa cảm mạo, ho, hen suyễn, các bệnh về da và đường tiêu hóa.

2. Thành phần và tác dụng dược lý

Theo y học cổ truyền

Tính vị: Vị cay, tính ấm.

Quy kinh: Vào phế, tỳ.

Công dụng chính: Giải biểu (làm ra mồ hôi), tán hàn, hành khí, an thai, giải độc.

Chỉ định: Cảm mạo phong hàn, ho hen, đầy bụng, khó tiêu, ngộ độc hải sản, an thai khi có dấu hiệu động thai do khí huyết hư.

Theo y học hiện đại

Phân tích hóa học cho thấy lá tía tô chứa tinh dầu (0,3 – 1%), perillaldehyde, limonene, α-pinene, linalool, cùng các flavonoid, acid rosmarinic và tanin. Những thành phần này:

Kháng viêm, kháng khuẩn: Ức chế vi khuẩn, nấm gây bệnh đường hô hấp và da.

Chống dị ứng, giảm ho: Giảm hoạt động histamin, giúp giảm ho, giảm ngứa.

Chống oxy hóa: Ngăn chặn tổn thương tế bào, hỗ trợ bảo vệ gan.

Hỗ trợ tiêu hóa: Giúp giảm co thắt dạ dày, chống đầy hơi, khó tiêu.

3. Các bài thuốc từ lá tía tô

3.1. Trị cảm mạo phong hàn

Nguyên liệu: 15–20g lá tía tô tươi, 5–10g gừng tươi.

Cách làm: Rửa sạch, thái nhỏ, cho vào ấm cùng 300ml nước, đun sôi, uống khi còn nóng. Uống xong nằm nghỉ để ra mồ hôi.

Công dụng: Giúp giải cảm, giảm sổ mũi, ho, đau đầu.

3.2. Giảm ho, long đờm

Nguyên liệu: Lá tía tô 10g, lá húng chanh 10g, đường phèn 5g.

Cách làm: Giã nát tía tô và húng chanh, trộn với đường phèn, hấp cách thủy 10 phút, chắt lấy nước uống 2–3 lần/ngày.

Công dụng: Giảm ho, tiêu đờm, dịu họng, đặc biệt phù hợp cho trẻ em.

3.3. Trị hen suyễn nhẹ

Nguyên liệu: 20g lá tía tô, 10g hạt tía tô (tô tử).

Cách làm: Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần, liên tục 5–7 ngày.

Công dụng: Giảm khó thở, hỗ trợ cải thiện hen suyễn.

3.4. Giải độc khi ngộ độc hải sản

Nguyên liệu: Một nắm lá tía tô tươi.

Cách làm: Giã nát, vắt lấy nước cốt uống ngay.

Công dụng: Giảm triệu chứng mẩn ngứa, khó thở do dị ứng hải sản.

3.5. An thai khi có dấu hiệu động thai

Nguyên liệu: Lá tía tô 20g, lá gai tươi 20g.

Cách làm: Sắc với 500ml nước, còn 200ml, uống ấm.

Công dụng: An thai, giảm đau bụng, cầm máu nhẹ.

3.6. Hỗ trợ điều trị bệnh ngoài da

Nguyên liệu: Lá tía tô tươi một nắm.

Cách làm: Rửa sạch, giã nát, đắp lên vùng da bị mẩn ngứa, viêm da dị ứng. Có thể kết hợp nấu nước lá tía tô để tắm.

Công dụng: Giảm ngứa, giảm viêm, làm mát da.

4. Cách dùng và liều lượng

Dùng tươi: 10–20g lá tía tô tươi mỗi ngày cho người lớn.

Dùng khô: 5–10g lá tía tô khô mỗi ngày.

Có thể uống dạng sắc, hãm như trà hoặc giã vắt lấy nước.

Để trị cảm, tốt nhất uống ngay khi có triệu chứng đầu tiên như lạnh người, sổ mũi, hắt hơi.

Vị thuốc từ lá tía tô – Dược liệu quý trong vườn nhà

5. Lưu ý khi sử dụng

Không dùng liều cao kéo dài vì tính ấm có thể gây hao khí, khô miệng, táo bón.

Người ra mồ hôi nhiều tự nhiên, người âm hư, nóng trong nên hạn chế dùng.

Phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng liều cao hoặc liên tục.

Khi dùng tía tô trị cảm, cần nghỉ ngơi và giữ ấm để tăng hiệu quả.

Lá tía tô là vị thuốc nam đa công dụng vừa làm gia vị, vừa là dược liệu quý trong chữa bệnh. Với tác dụng giải cảm, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa, an thai, giải độc và chữa bệnh ngoài da, tía tô xứng đáng là cây thuốc “đa năng” nên có trong mỗi vườn nhà. Tuy nhiên, người dùng cần nắm rõ liều lượng, đặc điểm thể trạng và bệnh lý để áp dụng an toàn và hiệu quả. Kết hợp giữa y học cổ truyền và những nghiên cứu khoa học hiện đại, tía tô không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn là minh chứng cho giá trị bền vững của dược liệu dân gian Việt Nam.

Sông Thao (T/h)

Tin liên quan

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong gắn liền với hình ảnh những chiếc bánh chưng, bánh tét trong dịp Tết cổ truyền. Không những vậy, lá dong còn là vị thuốc dân gian với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cùng tìm hiểu về tác dụng của lá dong theo y học cổ truyền cùng những bài thuốc hữu ích từ loại lá này.
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Mùa Xuân không chỉ mang đến sắc màu tươi mới của đất trời mà còn là thời điểm nhiều loài hoa khoe nở, ẩn chứa những công dụng chữa bệnh quý giá trong y học dân gian. Bốn loài hoa quen thuộc dưới đây không chỉ đẹp mà còn là những vị thuốc hữu ích, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hiệu quả.
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Trong dân gian, nhiều loại thảo dược quen thuộc như chanh, mật ong, bưởi, ngải cứu, kinh giới, tía tô… được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị cảm cúm. Những phương pháp này có ưu điểm là dễ làm, nguyên liệu sẵn có và mang lại hiệu quả nhất định khi được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng thảo dược cũng có những điều cần đặc biệt lưu ý nhằm đảm bảo an toàn và tránh những tác dụng không mong muốn.

Cùng chuyên mục

7 loại trà thảo mộc giúp giảm đau đầu tự nhiên

7 loại trà thảo mộc giúp giảm đau đầu tự nhiên

Đau đầu là triệu chứng phổ biến mà nhiều người gặp phải - từ đau đầu do căng thẳng, đau nửa đầu cho đến đau đầu kèm buồn nôn. Bên cạnh các biện pháp điều trị y tế, một số loại trà thảo mộc tự nhiên có thể hỗ trợ giảm đau, chống viêm, thư giãn, hoặc làm dịu các triệu chứng đi kèm. Mời bạn đọc cùng tham khảo 7 loại trà thảo mộc nổi bật trong bài viết dưới đây.
Tăng cường chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ xã Sơn Đồng: Sự kết hợp giữa kiến thức và cộng đồng

Tăng cường chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ xã Sơn Đồng: Sự kết hợp giữa kiến thức và cộng đồng

Nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, ngày 4/3/2026, Tạp chí Sức khỏe Việt phối hợp cùng Văn phòng DKT Việt Nam tại Hà Nội, Hội Phụ nữ và Công đoàn xã Sơn Đồng (Hà Nội) đã tổ chức thành công chương trình truyền thông cộng đồng về sức khỏe sinh sản (SKSS) và sức khỏe tình dục (SKTD).
Tác hại của phấn hoa đối với sức khỏe - Mối nguy “vô hình” vào mùa xuân

Tác hại của phấn hoa đối với sức khỏe - Mối nguy “vô hình” vào mùa xuân

Khi mùa xuân đến, thiên nhiên khoác lên mình vẻ đẹp rực rỡ với trăm hoa đua nở. Nhưng đối với hàng triệu người trên thế giới, đây cũng là giai đoạn họ phải đối mặt với những triệu chứng khó chịu do phấn hoa gây ra. Những hạt nhỏ li ti này, dù vô hình với mắt thường, lại có thể khiến sức khỏe của nhiều người bị ảnh hưởng nghiêm trọng - từ khó chịu thông thường đến những biến chứng hô hấp nặng.
Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

(SKV) - Có một sự thật giản dị nhưng không phải ai cũng kịp nhận ra: cơ thể luôn thì thầm trước khi buộc phải “lên tiếng” bằng bệnh tật. Đó có thể là những cơn mệt mỏi thoáng qua, vài đêm ngủ chập chờn, cảm giác căng thẳng kéo dài hay những rối loạn nhẹ trong sinh hoạt thường ngày. Mỗi tín hiệu ấy là một lời nhắc nhở rằng chúng ta đã sống quá nhanh, quá vội mà quên lắng nghe chính mình.
[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên

[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên

Cây quất không chỉ quen thuộc trong dịp Tết mà còn là một loại cây mang lại giá trị sức khỏe đáng chú ý. Từ quả đến vỏ, quất được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực và các bài thuốc dân gian nhờ đặc tính giàu tinh dầu, vitamin và hợp chất sinh học. Dưới góc nhìn của cả y học cổ truyền và y học hiện đại, quất được đánh giá là thực phẩm - dược liệu tự nhiên giúp hỗ trợ hô hấp, tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng, đặc biệt phù hợp trong giai đoạn giao mùa và những thời điểm cơ thể dễ suy giảm miễn dịch.
Phòng bệnh mùa đông xuân: Chủ động bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình

Phòng bệnh mùa đông xuân: Chủ động bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình

Thời điểm tháng 2, tháng 3 hằng năm là giai đoạn giao mùa từ đông sang xuân. Nhiệt độ thay đổi thất thường, độ ẩm không khí tăng cao, mưa phùn và nồm ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus phát triển. Đây cũng là lúc nhiều bệnh truyền nhiễm và bệnh đường hô hấp bùng phát mạnh. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh để hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.

Các tin khác

[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch

[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch

Một số loại trà thảo dược có khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch. Việc kết hợp uống trà thảo dược với chế độ ăn uống lành mạnh, lối sống tích cực sẽ mang lại hiệu quả tối ưu trong việc duy trì và cải thiện sức khỏe tim mạch.
10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

Theo y học cổ truyền, đầy bụng là biểu hiện của tình trạng “thực tích” - thức ăn ứ trệ làm tỳ vị quá tải, khí cơ không thông. Thay vì lạm dụng thuốc hỗ trợ tiêu hóa, nhiều thảo mộc quen thuộc có thể giúp cơ thể tự điều chỉnh một cách an toàn, hiệu quả.
Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã

Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã

Dưa hành, củ kiệu - món ăn giản dị nhưng lại ẩn chứa giá trị sức khỏe đáng kể nhờ quá trình lên men tự nhiên. Vị chua thanh, hăng nhẹ không chỉ giúp kích thích vị giác mà còn góp phần bổ sung lợi khuẩn, giảm cảm giác đầy bụng. Món ăn này được xem như “men tiêu hóa” tự nhiên, hỗ trợ hệ tiêu hóa trong những ngày ăn uống nhiều đạm, béo.
Chấn thương mắt nghiêm trọng do pháo nổ dịp Tết Nguyên đán

Chấn thương mắt nghiêm trọng do pháo nổ dịp Tết Nguyên đán

Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận liên tiếp nhiều trường hợp chấn thương mắt nghiêm trọng do pháo nổ trong những ngày nghỉ Tết vừa qua. Không ít trường hợp đối mặt nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền

Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền

Các loại hạt như hạt hướng dương, hạt dưa, hạt điều… vốn quen thuộc trong mỗi gia đình dịp Tết không chỉ ngon mà còn chứa nhiều dưỡng chất tốt cho cơ thể. Theo y học cổ truyền, việc dùng đúng và vừa phải các loại hạt có thể hỗ trợ cân bằng nội sinh, bồi bổ khí huyết và duy trì sức khỏe tổng thể.
Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc

Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc

Tết cổ truyền của dân tộc Việt không thể thiếu chiếc bánh chưng - món ăn kết tinh từ hạt gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn và lá dong. Đây không chỉ là món ăn mang ý nghĩa biểu trưng cho đất trời, mà còn là một “bài thuốc thực dưỡng” dưới góc nhìn của y học cổ truyền, được phối hợp hài hòa giữa các vị có tính - vị - quy kinh khác nhau, bổ trợ lẫn nhau để bảo vệ sức khỏe trong những ngày đầu xuân.
Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý

Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý

Trong nhịp sống hiện đại, ăn chay không còn giới hạn trong tôn giáo hay tín ngưỡng mà dần trở thành một xu hướng sống lành mạnh. Đặc biệt trong những ngày Tết - khi mâm cỗ thường dư thừa đạm, béo và rượu bia - việc ăn chay xen kẽ được nhiều chuyên gia đánh giá là lựa chọn hợp lý, giúp cơ thể “nghỉ ngơi” và tái cân bằng.
Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền

Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền

Trong khay mứt ngày Tết, mỗi loại mứt không chỉ mang ý nghĩa sum vầy, ngọt ngào đầu năm mà còn ẩn chứa những giá trị dưỡng sinh nhất định theo y học cổ truyền. Nếu dùng đúng cách, mứt Tết có thể hỗ trợ tiêu hóa, làm ấm cơ thể, điều hòa khí huyết trong những ngày đầu xuân.
Mâm ngũ quả ngày Tết: Lợi ích sức khỏe nhìn từ y học cổ truyền và hiện đại

Mâm ngũ quả ngày Tết: Lợi ích sức khỏe nhìn từ y học cổ truyền và hiện đại

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, mâm ngũ quả ngày Tết còn phản ánh triết lý dưỡng sinh của cha ông ta: dùng thực phẩm tự nhiên để điều hòa cơ thể, phòng bệnh và bồi bổ sức khỏe. Dưới góc nhìn kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, mỗi loại trái cây trên mâm ngũ quả đều có những giá trị riêng.
Chọn thực phẩm chế biến sẵn an toàn: Giữ trọn vị Xuân ngày Tết

Chọn thực phẩm chế biến sẵn an toàn: Giữ trọn vị Xuân ngày Tết

Sự tiện lợi, nhanh gọn của giò, chả, xúc xích, nem chua… giúp nhiều gia đình tiết kiệm thời gian, nhưng cũng kéo theo nỗi lo về an toàn thực phẩm giữa thị trường cuối năm vốn tiềm ẩn nguy cơ hàng kém chất lượng trà trộn.
Xem thêm
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

[Ba Vì, ngày 28/02/2026] – Trong tiết trời xuân ấm áp và linh thiêng của vùng đất Ba Vì, một sự kiện gặp gỡ đầy ý nghĩa đã diễn ra, đánh dấu sự gắn kết bền chặt giữa các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và doanh nghiệp vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Buổi lễ Khai xuân và Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 – 27/02/2026). Đây là dịp để các thế hệ thầy thuốc nhìn lại chặng đường vẻ vang, đồng thời thắp sáng tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) và khai Xuân năm Bính Ngọ, Chi hội Nam y Thái Nguyên đã long trọng tổ chức buổi gặp mặt đầu Xuân dành cho các hội viên là thầy thuốc, y sĩ, lương y và những người làm công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tại Văn phòng Chi hội.
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Phiên bản di động