Vị thuốc từ lá tía tô – Dược liệu quý trong vườn nhà
![]() |
| Lá tía tô |
Cây tía tô dễ trồng, sinh trưởng tốt quanh năm ở khí hậu nhiệt đới. Không chỉ lá, mà thân, cành, hạt tía tô đều có thể dùng làm thuốc. Đặc biệt, lá tía tô là phần được sử dụng phổ biến nhất trong dân gian để chữa cảm mạo, ho, hen suyễn, các bệnh về da và đường tiêu hóa.
2. Thành phần và tác dụng dược lý
Theo y học cổ truyền
Tính vị: Vị cay, tính ấm.
Quy kinh: Vào phế, tỳ.
Công dụng chính: Giải biểu (làm ra mồ hôi), tán hàn, hành khí, an thai, giải độc.
Chỉ định: Cảm mạo phong hàn, ho hen, đầy bụng, khó tiêu, ngộ độc hải sản, an thai khi có dấu hiệu động thai do khí huyết hư.
Theo y học hiện đại
Phân tích hóa học cho thấy lá tía tô chứa tinh dầu (0,3 – 1%), perillaldehyde, limonene, α-pinene, linalool, cùng các flavonoid, acid rosmarinic và tanin. Những thành phần này:
Kháng viêm, kháng khuẩn: Ức chế vi khuẩn, nấm gây bệnh đường hô hấp và da.
Chống dị ứng, giảm ho: Giảm hoạt động histamin, giúp giảm ho, giảm ngứa.
Chống oxy hóa: Ngăn chặn tổn thương tế bào, hỗ trợ bảo vệ gan.
Hỗ trợ tiêu hóa: Giúp giảm co thắt dạ dày, chống đầy hơi, khó tiêu.
3. Các bài thuốc từ lá tía tô
3.1. Trị cảm mạo phong hàn
Nguyên liệu: 15–20g lá tía tô tươi, 5–10g gừng tươi.
Cách làm: Rửa sạch, thái nhỏ, cho vào ấm cùng 300ml nước, đun sôi, uống khi còn nóng. Uống xong nằm nghỉ để ra mồ hôi.
Công dụng: Giúp giải cảm, giảm sổ mũi, ho, đau đầu.
3.2. Giảm ho, long đờm
Nguyên liệu: Lá tía tô 10g, lá húng chanh 10g, đường phèn 5g.
Cách làm: Giã nát tía tô và húng chanh, trộn với đường phèn, hấp cách thủy 10 phút, chắt lấy nước uống 2–3 lần/ngày.
Công dụng: Giảm ho, tiêu đờm, dịu họng, đặc biệt phù hợp cho trẻ em.
3.3. Trị hen suyễn nhẹ
Nguyên liệu: 20g lá tía tô, 10g hạt tía tô (tô tử).
Cách làm: Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần, liên tục 5–7 ngày.
Công dụng: Giảm khó thở, hỗ trợ cải thiện hen suyễn.
3.4. Giải độc khi ngộ độc hải sản
Nguyên liệu: Một nắm lá tía tô tươi.
Cách làm: Giã nát, vắt lấy nước cốt uống ngay.
Công dụng: Giảm triệu chứng mẩn ngứa, khó thở do dị ứng hải sản.
3.5. An thai khi có dấu hiệu động thai
Nguyên liệu: Lá tía tô 20g, lá gai tươi 20g.
Cách làm: Sắc với 500ml nước, còn 200ml, uống ấm.
Công dụng: An thai, giảm đau bụng, cầm máu nhẹ.
3.6. Hỗ trợ điều trị bệnh ngoài da
Nguyên liệu: Lá tía tô tươi một nắm.
Cách làm: Rửa sạch, giã nát, đắp lên vùng da bị mẩn ngứa, viêm da dị ứng. Có thể kết hợp nấu nước lá tía tô để tắm.
Công dụng: Giảm ngứa, giảm viêm, làm mát da.
4. Cách dùng và liều lượng
Dùng tươi: 10–20g lá tía tô tươi mỗi ngày cho người lớn.
Dùng khô: 5–10g lá tía tô khô mỗi ngày.
Có thể uống dạng sắc, hãm như trà hoặc giã vắt lấy nước.
Để trị cảm, tốt nhất uống ngay khi có triệu chứng đầu tiên như lạnh người, sổ mũi, hắt hơi.
![]() |
5. Lưu ý khi sử dụng
Không dùng liều cao kéo dài vì tính ấm có thể gây hao khí, khô miệng, táo bón.
Người ra mồ hôi nhiều tự nhiên, người âm hư, nóng trong nên hạn chế dùng.
Phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng liều cao hoặc liên tục.
Khi dùng tía tô trị cảm, cần nghỉ ngơi và giữ ấm để tăng hiệu quả.
Lá tía tô là vị thuốc nam đa công dụng vừa làm gia vị, vừa là dược liệu quý trong chữa bệnh. Với tác dụng giải cảm, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa, an thai, giải độc và chữa bệnh ngoài da, tía tô xứng đáng là cây thuốc “đa năng” nên có trong mỗi vườn nhà. Tuy nhiên, người dùng cần nắm rõ liều lượng, đặc điểm thể trạng và bệnh lý để áp dụng an toàn và hiệu quả. Kết hợp giữa y học cổ truyền và những nghiên cứu khoa học hiện đại, tía tô không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn là minh chứng cho giá trị bền vững của dược liệu dân gian Việt Nam.
Tin liên quan
Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên
07:00 | 12/02/2026 Y học cổ truyền
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân
10:42 | 08/01/2026 Y tế 24h
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm
09:16 | 07/01/2026 Y tế 24h
Cùng chuyên mục
Ra mắt sách “Mắt Vui Mắt Khỏe”: Lan tỏa kiến thức chăm sóc thị lực chủ động cho trẻ em
08:53 | 08/06/2026 Sức khỏe
Dùng nước mắm như nào để không hại tim mạch và thận?
07:07 | 08/06/2026 Khỏe - Đẹp
Thực phẩm nhiễm bẩn cướp đi sinh mạng của 1,5 triệu người/năm
15:16 | 07/06/2026 Khỏe - Đẹp
Yoga giúp người bệnh ung thư vượt qua bóng tối mệt mỏi và lo âu
15:15 | 07/06/2026 Khỏe - Đẹp
Không ăn sáng có đáng lo như nhiều người vẫn nghĩ?
07:07 | 07/06/2026 Khỏe - Đẹp
Chuyên gia khuyến nghị các giải pháp để phát triển chiều cao tối ưu ở trẻ
07:07 | 06/06/2026 Khỏe - Đẹp
Các tin khác
Nhổ răng khôn trước khi niềng Invisalign: có thực sự cần thiết?
03:43 | 06/06/2026 Khỏe - Đẹp
Bác sĩ chỉ ra 3 sai lầm dinh dưỡng phổ biến ở người bệnh ung thư
07:07 | 05/06/2026 Khỏe - Đẹp
Ấm áp tình người trong hành trình thiện nguyện: Chi hội Nam Y Thọ Khang Đường khám bệnh và phát thuốc miễn phí tại chùa Khai Nguyên
00:50 | 05/06/2026 Sức khỏe tinh thần
70% người mù lòa do đục thủy tinh thể
17:35 | 03/06/2026 Khỏe - Đẹp
Tha thứ để trái tim sống lâu hơn
04:04 | 03/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Đừng để xương “già” trước tuổi
16:07 | 02/06/2026 Khỏe - Đẹp
Những dấu hiệu nào cho thấy cơ thể đang mất nước nghiêm trọng cần đến cơ sở y tế ngay?
07:07 | 02/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Sự thật đáng sợ về chất bảo quản trong đồ ăn
04:04 | 02/06/2026 Khỏe - Đẹp
Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội: Người giữ lửa hy vọng
21:09 | 01/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Giải mã mối liên hệ giữa cảm xúc và bệnh tật
07:07 | 01/06/2026 Sức khỏe tinh thần
Hội Nam Y Việt Nam: Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức kỳ họp thường kỳ- Kết nạp Hội viên mới và phổ cập tri thức dược liệu kháng khuẩn
23-05-2026 11:06 Hoạt động hội
Nâng cao tay nghề chăm sóc sức khỏe cộng đồng và lan tỏa giá trị nước sạch Hydrogen tại Kon Tum
18-05-2026 07:00 Hoạt động hội
Hội nghị khoa học- Định hướng mới cho sự kết hợp Y học Cổ truyền và Y học hiện đại trong kỷ nguyên số
16-05-2026 19:42 Hoạt động hội
Hợp tác phát triển Nam dược: Hội Nam Y Việt Nam và Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo chung tay chăm sóc sức khỏe Nhân dân
15-05-2026 11:05 Hoạt động hội
Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam lần thứ 14: Kiến tạo nền móng cho nhiệm kỳ mới và nâng tầm vị thế y học dân tộc
11-04-2026 11:01 Hoạt động hội








