Việt Nam - Ấn Độ và cơ hội định hình chuỗi giá trị y học cổ truyền toàn cầu

Hội nghị Thượng đỉnh toàn cầu lần thứ hai của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về y học cổ truyền diễn ra từ 17-19/12/2025 tại New Delhi với chủ đề "Khôi phục thế cân bằng: Khoa học và Thực hành sức khỏe và an sinh" sẽ cung cấp một nền tảng quan trọng để cả hai quốc gia tái khẳng định cam kết chung nhằm thúc đẩy lĩnh vực chăm sóc sức khỏe dựa trên bằng chứng khoa học và toàn diện cho thế giới.

Được đồng tổ chức bởi Trung tâm Y học cổ truyền toàn cầu của WHO (WHO-GTMC) và Bộ Ayush (Y học cổ truyền), Chính phủ Ấn Độ, Hội nghị Thượng đỉnh sẽ khám phá cách các hệ thống kiến thức truyền thống có thể đóng góp như thế nào vào các giải pháp sức khỏe dựa trên bằng chứng khoa học, toàn diện và bền vững.

Hợp tác Việt Nam - Ấn Độ đã được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các hội thảo chuyên biệt và các cuộc tiếp xúc cấp cao, phản ánh cam kết chung của cả hai nước trong việc tăng cường chăm sóc sức khỏe tích hợp.

Ông Prataprao Jadhav, Quốc vụ khanh phụ trách Bộ Ayush (Y học cổ truyền), đồng thời là Quốc vụ khanh Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình, Chính phủ Ấn Độ, cho biết: "Ấn Độ và Việt Nam là đối tác tự nhiên trong việc thúc đẩy phong trào toàn cầu về y học cổ truyền dựa trên nghiên cứu khoa học. Khi chủ trì Hội nghị Thượng đỉnh toàn cầu của WHO tại New Delhi, kết quả hợp tác chung của hai nước đã phản ánh một tầm nhìn chung - kết hợp các hệ thống kiến thức truyền thống với sự đổi mới hiện đại để cung cấp các giải pháp chăm sóc sức khỏe toàn diện, dễ tiếp cận và bền vững cho thế giới".

(Ảnh minh họa: Internet)

Ông Vaidya Rajesh Kotecha, Thứ trưởng Ayush, nhấn mạnh: "Quan hệ hợp tác của hai nước thể hiện việc y học cổ truyền dựa trên các bằng chứng khoa học có thể củng cố hơn nữa hệ sinh thái nghiên cứu và y tế công cộng. Cùng nhau, Ấn Độ và Việt Nam đã và đang xây dựng các mô hình chăm sóc sức khỏe tích hợp phù hợp với Chiến lược y học cổ truyền của WHO cho giai đoạn 2025-2034".

Việt Nam và Ấn Độ có sự tương đồng và bổ trợ tự nhiên trong việc thúc đẩy phong trào y học cổ truyền dựa trên nền tảng nghiên cứu khoa học.

Cả hai quốc gia đều sở hữu nền y học cổ truyền lâu đời, với hệ thống lý luận, phương pháp thực hành và nguồn dược liệu phong phú. Trong bối cảnh thế giới ngày càng quan tâm đến chăm sóc sức khỏe toàn diện, phòng bệnh từ sớm, từ xa và phát triển bền vững, hợp tác song phương trong lĩnh vực y học cổ truyền được đánh giá có dư địa phát triển lớn, không chỉ ở khu vực mà cả trên phạm vi toàn cầu.

Ấn Độ có lợi thế nổi trội với các hệ thống Ayurveda, Yoga, Unani, Siddha và Homeopathy (AYUSH), được tổ chức bài bản, chuẩn hóa ở cấp quốc gia, cùng mạng lưới đào tạo và nghiên cứu quốc tế rộng khắp. Trong khi đó, Việt Nam có thế mạnh về y học cổ truyền dân tộc gắn với hệ sinh thái dược liệu nhiệt đới, đồng thời có kinh nghiệm kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong hệ thống y tế cơ sở. Những lợi thế mang tính bổ trợ này mở ra khả năng trao đổi phương pháp điều trị, chuẩn hóa phác đồ và phát triển các mô hình chăm sóc sức khỏe tích hợp.

Việt Nam và Ấn Độ đều nằm trong nhóm quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao, sở hữu hàng nghìn loài cây thuốc bản địa. Riêng tại Việt Nam, theo điều tra nguồn gene dược liệu, hiện ghi nhận 5.117 loài, trong đó có nhiều dược liệu quý hiếm, cùng kho tàng tri thức y học cổ truyền dân tộc phong phú, được tích lũy qua nhiều thế hệ. Đến nay, 25 tỉnh, thành phố đã xây dựng quy hoạch vùng trồng cây thuốc; mạng lưới nuôi trồng, thu mua và chế biến dược liệu trong nước ngày càng được mở rộng.

Trên cơ sở đó, hợp tác nghiên cứu, bảo tồn và khai thác bền vững dược liệu; phát triển thuốc cổ truyền và thực phẩm chức năng; cũng như ứng dụng công nghệ sinh học và chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc dược liệu được xác định là hướng đi chiến lược, phù hợp với xu thế kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Theo các báo cáo thị trường, tổng giá trị thị trường dược liệu tại Việt Nam hiện ước đạt hơn 400 triệu USD mỗi năm và dự báo tăng lên khoảng 569,1 triệu USD vào năm 2030, cho thấy tiềm năng kinh tế đáng kể của lĩnh vực này. Việc phát triển dược liệu không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững, xóa đói giảm nghèo cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bên cạnh nghiên cứu và phát triển dược liệu, hai nước còn có nhiều dư địa trong hợp tác đào tạo và nâng cao năng lực. Ấn Độ sở hữu hệ thống đại học và viện nghiên cứu y học cổ truyền quy mô lớn, trong khi Việt Nam đang đẩy mạnh chuẩn hóa đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y học cổ truyền. Các chương trình trao đổi giảng viên, sinh viên; học bổng chuyên ngành; đào tạo ngắn hạn về quản lý, tiêu chuẩn hóa và thử nghiệm lâm sàng được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng hội nhập quốc tế.

Việt Nam và Ấn Độ đang đứng trước cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị y học cổ truyền toàn cầu. Trong bối cảnh WHO ngày càng tăng cường thúc đẩy y học cổ truyền dựa trên bằng chứng khoa học, hai nước có thể phối hợp xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn thực hành tốt, đóng góp dữ liệu nghiên cứu cho các khuyến nghị toàn cầu và tham gia các mạng lưới chính sách - khoa học quốc tế, qua đó nâng cao vị thế của cả hai quốc gia trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Trong bối cảnh Việt Nam và Ấn Độ tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong nghiên cứu về cây dược liệu, nâng cao năng lực, chia sẻ kiến thức và hợp tác quản lý, mối quan hệ đối tác của hai quốc gia là một thí dụ điển hình về cách y học cổ truyền có thể truyền cảm hứng cho những đổi mới y tế khu vực và toàn cầu.