Bài thuốc chữa bệnh từ cây bầu đất

Cây bầu đất

Tên thường gọi: Bầu đất, Kim thất, rau lúi, rau bầu đất, Khảm khom, Thiên hắc địa hồng, Dây chua lè

Tên Hán Việt: Xà tiếp cốt, thụ tam thất, kiến thũng tiêu, ô phong thất, bình ngoại thổ tam thất

Tên khoa học: Gynura procumbens (Lour) Merr. (G. sarmentosa DC).

Họ khoa học: Thuộc họ Cúc – Asteraceae.

Cây bầu đất mọc bò và có xu hướng hơi leo, chiều cao trung bình khoảng 1 mét. Cây mọng nước và có thể phân thành nhiều cành. Lá của bầu đất khá dày, mọc so le nhau. Trong khi mặt dưới lá có màu xanh nhợt thì mặt trên có phần hơi tía. Cây thường ra hoa và kết quả vào mùa xuân và hè.

Rau bầu đất phân bố nhiều tại các quốc gia châu Á như Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Thái Lan. Tại Việt Nam, cây mọc hoang hay được trồng với mục đích làm thực phẩm hay dược liệu hỗ trợ điều trị nhiều loại bệnh lý khác nhau. Vào thời điểm mùa hạ đến, cây bầu đất sẽ được thu hoạch các bộ phận. Sau đó để bảo quản một cách tốt nhất, chúng sẽ được đem đi phơi khô.

Cây bầu đất sở hữu rất nhiều thành phần dinh dưỡng giá trị. Chúng bao gồm nước, protein, chất xơ, caroten, gluxit và vitamin C.

Cây bầu đất là một cây thuốc nam quý.

Thành phần hóa học của cây bầu đất

Cây bầu đất có chứa hàm lượng nước khá cao chiếm khoảng 95,7g, còn lại 1,3g protein, 1,6g gluxit, 3,6g carotene, 0,8g chất xơ, 0,6g tro, 36g vitamin C, vitamin A, axit caffeoylquinic, glyceroglycolipid, glucoside phytosteryl,…

Các tác dụng dược lý của bầu đất

Thành phần flavonoid trong dược liệu mang lại tác dụng chống viêm. Nghiên cứu gần đây cho thấy, chiết xuất của nó có hiệu quả trong điều trị viêm da do virus Herpes, giúp nhanh lành, giảm đau, giảm ngứa.

Các nghiên cứu cho thấy, dịch chiết xuất từ lá bầu đất có khả năng ức chế vi khuẩn phát triển do các loài như E. Coli, S. aureus và Candida Albicans. Ngoài ra, dịch chiết xuất lá bầu đất có hoạt tính ức chế glucosidase. Tác dụng này tương tự một thuốc trị đái tháo đường đang được sử dụng là Acarbose. Từ đó cho thấy tiềm năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường của dược liệu này.

Ngoài ra, bầu đất còn có tác dụng điều trị viêm, nhiễm trùng da, đau mắt đỏ, viêm đường tiết niệu nhờ tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, cũng như tiềm năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường của cây thuốc này.

Cây bầu đất có vị cay, ngọt, thơm, hơi đắng, tính bình.

Bài thuốc chữa bệnh từ cây bầu đất

Người dân thường sử dụng cây bầu đất như một loại rau, cành lá, ngọn non được chần qua nước sôi, xào hoặc nấu canh cua, trộn dầu giấm. Trong trị bệnh, thân và lá của cây bầu đất được dùng dưới dạng thuốc sắc với hàm lượng khoảng 30-40g. Thường dùng phối hợp nhiều vị thuốc khác để trị sốt, kinh nguyệt không đều, thiếu máu, các bệnh tiết niệu, đau mắt đỏ.

Các bài thuốc chữa bệnh dùng cây bầu đất gồm:

Ðái són, đái buốt, trẻ em đái dầm: Bầu đất tươi 80g, sắc nước uống. Nên ăn vào buổi trưa. Các buổi tối nên hạn chế ăn canh, uống nhiều nước.

Chữa phụ nữ viêm bàng quang, khí hư, bạch đới: Bầu đất sắc nước uống với bột Thổ tam thất và ý dĩ sao với liều bằng nhau. Mỗi lần 10-15g ngày uống 2 lần.

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: Nhai nuốt mỗi lần 7 – 9 lá Rau bầu đất, ngày 2 lần sáng, chiều có tác dụng điều hòa lượng đường trong máu rất rõ rệt. Không gây phản ứng phụ. Có thể kết hợp với các vị thuốc trị đái tháo đường khác.

Trị viêm họng, ho gió, ho khan hoặc có đờm: Nhai vài lá rau bầu đất, ngậm nước nuốt dần.

Trị viêm phế quản mạn: Nấu canh rau bầu đất với thịt lợn nạc hoặc tôm tươi ăn với cơm trong nhiều ngày. Chữa vết thương chảy máu: Dùng rau bầu đất rửa sạch đắp, buộc rịt vào vết thương giúp cầm máu và bớt viêm sưng, đau nhức.

Chữa va đập bầm tím: Giã nát một nắm rau bầu đất và vài hạt hồ tiêu rồi đắp vào vết thương, sau 3 giờ lại đắp tiếp miếng khác. Dùng trong 3 ngày.

Trị đái dắt, đái buốt: Dùng bầu đất 80g, rửa sạch, cho 700ml nước sắc nhỏ lửa còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày. Dùng liền 10 – 15 ngày. Hoặc có thể dùng bài thuốc sau: Bầu đất 30g, mã đề 20g, râu ngô 20g. Sắc uống ngày một thang, chia 2 lần uống trong ngày, 10 ngày một liệu trình.

Trị khí hư, bạch đới: Rau bầu đất 20g, rễ củ gai sao vàng 15g, cỏ xước 15g, kim ngân hoa 12g, cam thảo đất 16g, sắc uống ngày 1 thang, chia 2 – 3 lần.

Trị đái dầm ở trẻ: Nấu canh rau bầu đất cho trẻ ăn hằng ngày vào buổi trưa.

Chữa táo bón, kiết lỵ: Giã một nắm rau bầu đất rồi hòa với 100ml nước sôi để nguội, chia làm 2 phần uống vào buổi sáng và chiều trong 5 – 6 ngày.

Trị mất ngủ: Thường xuyên ăn tươi rau bầu đất hoặc xào hay nấu canh ăn, sẽ có tác dụng an thần, điều hòa máu huyết, tạo điều kiện thuận lợi để có giấc ngủ tốt.

Dùng cành lá, ngọn non chần qua nước sôi, xào hoặc nấu canh cua. Canh bầu đất được xem như là bổ, mát.

Lưu ý khi sử dụng cây bầu đất

Dưới đây là một số lưu ý bạn nên biết khi sử dụng cây bầu đất trong điều trị bệnh:

- Đối tượng là phụ nữ đang mang thai cần thận trọng khi sử dụng bầu đất.

- Tham khảo tư vấn của bác sĩ trước khi dùng để chữa bệnh để đảm bảo an toàn, tránh các tác dụng phụ không mong muốn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

- Việc áp dụng bài thuốc có sử dụng bầu đất trong điều trị bệnh cần đảm bảo đúng liều lượng, đúng cách.

- Khi gặp phải các dấu hiệu bất thường trong quá trình dùng cây bầu đất làm thuốc thì cần ngưng sử dụng và thông báo cho bác sĩ được biết để xử lý kịp thời.

Mong rằng những thông tin được chia sẻ đã giúp bạn biết thêm về cây bầu đất. Trước khi dùng loại dược liệu này trong điều trị bệnh lý, bạn nên liên hệ với bác sĩ để xin ý kiến và những lời khuyên hữu ích cần thiết./.