Bài thuốc từ bí đao chữa bệnh tiểu đường

Bí đao là gì?

Tên Tiếng Việt: Bí đao.

Tên khác: Bí đá, Bí gối, Bù rợ, Đông qua nhân (hạt bí đao); Đông qua bì (vỏ bí đao); Bí phấn; Bí xanh.

Tên khoa học: Benincasa hispida (Thunb.) Cogn. Họ: Bầu Bí (Cucurbitaceae).

Bí đao là loài dây leo, quấn lên giá đỡ hoặc trườn bò bằng tua, có lông mịn ở thân, lá, hoa, quả.

Lá mọc so le, cuống lá dài, phiến lá xẻ thùy hình chân vịt, mép lá có răng cưa, hai mặt đều có lông cứng. Hoa đơn tính, tràng hoa màu vàng.

Quả bí đao có hình dạng thuôn dài, màu xanh nhạt. Quả non có lông cứng bao phủ, quả già có màu xanh sẫm bên ngoài phủ lớp sáp trắng. Hạt Bí đao dẹt, thuôn nhọn hai đầu, có màu trắng hoặc vàng nhạt.

Mùa hoa quả vào tháng 3 – 7.

Phân bố, thu hái, chế biến

Bí đao có nguồn gốc ở Ấn Độ, sau phân bố rộng khắp ở khu vực nhiệt đới và miền Ðông của châu Ðại Dương.

Ở Việt Nam, bí đao được trồng chủ yếu lấy quả. Có 2 loại bí đao: Bí đá và bí gối.

Bí đá có quả dài, kích thước nhỏ, khi già vỏ xanh xám và cứng hơn khi quả non, có rất ít hoặc không có phấn trắng bên ngoài. Bí đá có cùi dày, ít ruột, năng suất thấp.

Bí gối quả to hơn, quả già có phủ lớp sáp trắng bên ngoài, cùi dày hơn quả bí đá nhưng ruột nhiều nên năng suất cao hơn.

Bí đao dễ bảo quản; nếu để nơi mát, khô ráo cho thoáng, đừng xếp chồng lên nhau thì có thể để dành bí trong nhiều tháng.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận dùng của bí đao là vỏ quả – Exocarpium Benincasae (còn gọi là Đông qua bì). Ngoài ra, hạt cũng được sử dụng.

Thành phần hoá học

Bí đao tươi có thành phần chủ yếu là protein; lipid; cellulose; khoáng toàn phần 0,1% như calcium, phosphor, sắt, vitamin, carotene, vitamin B1, vitamin B2, vitamin PP và vitamin C. Hạt chứa ureaza.

Bài thuốc từ bí đao chữa bệnh tiểu đường

Công dụng của bí đao

Theo y học cổ truyền

Tính vị: Vị ngọt, tính lạnh; không độc. Vào kinh tỳ, vị, đại tràng.

Công năng: Mát gan, giải độc, thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm, tiêu độc, trừ giun.

Theo y học hiện đại

Bí đao được dùng như thực phẩm hàng ngày, có thể chế biến nhiều món như luộc, nấu canh. Ngoài ra, bí đao còn được dùng làm mứt, trà thanh nhiệt. Hạt để rang ăn.

Lợi tiểu, thanh nhiệt, tiêu độc:

Bí đao có tác dụng trợ tiểu (giúp đi tiểu dễ dàng, thông tiểu), giải phù, chữa đái dắt do bàng quang nhiệt hoặc đái đục ra chất nhầy.

Ngoài ra, trà bí đao còn giúp lợi gan, thanh nhiệt cơ thể.

Chữa ho, chữa rắn cắn, sưng viêm:

Hạt bí đao dùng chữa ho và chữa rắn cắn.

Lá bí đao chữa sưng viêm (như ngón tay bị chín mé). Có thể dùng lá bí đao giã nát cùng với giấm rịt đắp lên các đầu ngón tay sưng đau giúp giảm đau.

Liều dùng & cách dùng

Bí đao có thể dùng tươi hoặc phơi khô. Có thể dùng lá bí đao tươi giã nát hoặc hạt rang để ăn.

Công dụng của bí đao

Bài thuốc từ bí đao

Tiêu khát do nhiệt tích từ lâu dùng bí đao gọt vỏ, ăn 2-3 lạng một ngày, dùng 5-7 ngày. Nếu tiêu khát không ngừng, bí đao gọt vỏ cho vào hũ đậy kín, chôn nơi đất ẩm khoảng một tháng lấy lên dùng nước trong vắt, uống hàng ngày hoặc đem đốt chín ép lấy nước uống.

Nếu tiêu khát kèm theo cốt chưng (nóng trong xương) dùng bí đao bỏ ruột, lấy bột hoàng liên cho vào đầy đem đồ lên như đồ xôi, khi chín nhừ, nghiền mịn, hoàn viên bằng hạt ngô, mỗi lần uống 30-40 viên với nước sắc bí đao.

Trường hợp tiêu khát, đi tiểu nhiều dùng hạt bí đao 12g, hoàng liên 12g, mạch môn đông 12g, sắc uống.

Nếu tiêu khát mới mắc bệnh ở mức độ nhẹ dùng Lá bí đao 30-40 g sắc uống.

Chữa bệnh thương hàn, đi lỵ khát nước dùng bí đao bọc đất dày 10cm nướng cho chín rồi ép lấy nước uống

Làm lợi thủy, thanh thấp nhiệt chữa các chứng bì phu thủy thũng, sưng đỏ, dùng vỏ quả bí đao 15-20 g, sắc uống.

Trị mụn nhọt, sang lở:

Chữa nhọt lớn ở lưng, cắt bí đao thành lát dày 1-2 cm, úp lên chỗ sưng, khi lát bí đó hỏng thì thay lát khác, nhọt sẽ nhanh tiêu.

Nếu ung nhọt ở trong, dùng hạt bí đao phơi khô sắc uống ngày 2-3 lần, mỗi lần 20g, tác dụng bài nùng, thúc mủ, làm tiêu ung nhọt, chữa tràng vị ủng tắc.

Trường hợp mụn nhọt sang lở ngoài da lâu ngày, dùng lá bí đao giã nát đắp vào mỗi ngày 1 lần trong vài ngày sẽ khỏi. Nếu lở ngứa, lòi dom dùng dây bí đao sắc đặc thấm rửa, ngâm hàng ngày.

Trị phong ngứa, ban chẩn ở mặt: Dùng hạt bí đao, đào nhân đồng lượng nghiền thật mịn, thêm mật ong xoa mặt, ngày 3-4 lần sẽ khỏi. Nếu có vết sạm đen trên mặt dùng dây bí đao sắc đặc rửa nhiều lần trong ngày.

Làm trơn nhuận da cơ, giữ nhan sắc:

Muốn da trắng, đẹp, trẻ mãi không già, dùng hạt bí đao bỏ vỏ tán bột, hoàn viên bằng hạt ngô với mật ong, mỗi lần uống 30- 40 viên, ngày hai lần, vào lúc đói.

Để da mặt luôn tươi nhuận, đẹp dung nhan, dùng hạt bí đao bỏ vỏ 5 phần, đào hoa 4 phần, quất hồng bì 2 phần, nghiền nhỏ, trộn đều, uống một thìa cà phê sau bữa ăn, ngày 3 lần. Nếu muốn trắng hơn gia thêm hạt bí đao, muốn hồng hơn gia thêm đào hoa.

Lưu ý khi sử dụng bí đao

Lưu ý khi sử dụng bí đao

Không thay thế hoàn toàn thuốc điều trị: bí đao là thực phẩm hỗ trợ, không phải thuốc thay thế cho các loại thuốc điều trị bệnh tiểu đường.

Tham khảo ý kiến bác sĩ: trước khi áp dụng các bài thuốc từ bí đao, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Bí đao không chỉ là món ăn ngon mà còn là bài thuốc tự nhiên hữu ích trong việc hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường. Với những tác dụng tuyệt vời như giảm đường huyết, thanh nhiệt và tăng cường miễn dịch, bí đao xứng đáng có mặt trong thực đơn hàng ngày của những người mắc bệnh tiểu đường. Hãy thử áp dụng những bài thuốc từ bí đao để chăm sóc sức khỏe của bạn một cách tự nhiên và hiệu quả!

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)