Bệnh thần kinh tiểu đường và những điều cần biết

Bệnh thần kinh tiểu đường là tổn thương dây thần kinh xảy ra do glucose huyết tăng cao trong máu. Glucose huyết tăng cao có thể làm tổn thương các dây thần kinh trên toàn cơ thể, tuy nhiên, ảnh hưởng thường rõ rệt nhất ở các dây thần kinh chi trên và chi dưới. Bệnh thần kinh đái tháo đường thường được chia thành hai nhóm chính: bệnh lý thần kinh ngoại biên gây ảnh hưởng đến các dây thần kinh ở ngoại biên cơ thể như thần kinh ở tay, chân, thần kinh sọ não và bệnh lý thần kinh tự chủ là thần kinh điều khiển hoạt động của các cơ quan như dạ dày, ruột, tim mạch, hệ tiết niệu.

Bệnh thần kinh tiểu đường phổ biến ở những người có bệnh sử tiểu đường. Ảnh: Internet. https://suckhoeviet.org.vn/

Nguyên nhân gây bệnh thần kinh tiểu đường

Bệnh thần kinh tiểu đường do nhiều nguyên nhân, trong đó, lượng đường huyết trong cơ thể tăng cao, không được kiểm soát trong thời gian dài khiến các dây thần kinh bị tổn thương được cho là nguyên nhân chính. Cụ thể, khi lượng đường trong máu cao thì các thành mao mạch (mạch máu nhỏ) bị suy yếu, quá trình cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho các dây thần kinh bị cản trở và thuyên giảm, gây ra tổn thương nặng nề cho những dây thần kinh này. Ngoài lượng đường huyết cao, còn một số yếu tố khác dưới đây cũng là nguyên nhân gây ra loại bệnh này.

Di truyền: Theo nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ, những thay đổi trao đổi chất lâu dài của bệnh tiểu đường có liên quan đến một số gen. Với những thay đổi này, một số protein cần thiết để duy trì các dây thần kinh khỏe mạnh không còn được sản xuất nữa, dẫn đến bệnh thần kinh do tiểu đường;

Sử dụng bia, rượu, thuốc lá hay các chất kích thích khác chính là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm, không loại trừ bệnh thần kinh tiểu đường;

Bệnh thần kinh tiểu đường do nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó có việc sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá. Ảnh: Internet. https://suckhoeviet.org.vn/

Tim mạch: Bệnh tiểu đường gây ra những thay đổi trong các mạch máu nhỏ khắp cơ thể, làm giảm lượng máu cung cấp cho các cấu trúc như dây thần kinh, mắt và thận. Nguồn cung cấp máu thấp khiến các mô không nhận được oxy và chất dinh dưỡng cần thiết, dẫn đến thoái hóa tế bào và mô, thoái hóa dây thần kinh góp phần gây ra bệnh thần kinh. Ngoài ra, hệ thống tim mạch bị ảnh hưởng bởi bệnh thần kinh tiểu đường tự chủ, có thể dẫn đến sự bất thường trong việc điều hòa huyết áp và nhịp tim, làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim và đột quỵ;

Những người bị thừa cân, béo phì hoặc mắc các bệnh về thận cũng là nguyên nhân gây bệnh. Bởi khi thận tổn thương thì các chất độc sẽ không được đào thải ra khỏi cơ thể mà nhiễm ngược vào máu, ảnh hưởng nặng nề đến các dây thần kinh;

Thời gian bị bệnh đái tháo đường: bị bệnh càng lâu càng tăng nguy cơ bị bệnh thần kinh. Bệnh thần kinh ngoại vi thường gặp nhất ở các bệnh nhân đái tháo đường đã bị bệnh từ 25 năm trở lên.

Triệu chứng bệnh thần kinh tiểu đường

Bệnh thần kinh tiểu đường thường có 4 loại, mỗi loại sẽ gây tổn thương ở vị trí nhất định và có các triệu chứng khác nhau bao gồm: Bệnh thần kinh ngoại biên, bệnh thần kinh tự chủ, bệnh đơn dây thần kinh và bệnh đám rối – rễ thần kinh.

Bệnh thần kinh ngoại biên: Thường ảnh hưởng đến dây thần kinh bàn chân và cẳng chân, và thỉnh thoảng có thể ảnh hưởng đến thần kinh ở bàn tay và cẳng tay. Các triệu chứng khi bị thần kinh ngoại vi bao gồm: Ngứa ran, tê, cảm giác châm chích, kiến bò, đau bàn chân, mất cảm giác bàn chân, đi rớt dép không biết… Khoảng ⅓ đến ½ bệnh nhân tiểu đường có biến chứng thần kinh ngoại biên và đây là dạng bệnh thần kinh thường gặp nhất ở bệnh nhân đái tháo đường.

Bệnh thần kinh tự chủ: Bệnh gây ảnh hưởng đến thần kinh tự chủ của hệ tiêu hóa, tim mạch, hệ tiết niệu và cơ quan sinh dục, tuyến mồ hôi, mắt, mất khả năng nhận biết các dấu hiệu hạ đường huyết

Bệnh thần kinh tự chủ ở hệ tiêu hóa có thể tác động lên bất cứ phần nào của hệ tiêu hóa như rối loạn vận động thực quản gây khó nuốt, bệnh nhân sẽ có các triệu chứng liệt dạ dày như chướng bụng, đầy hơi, ăn không tiêu, buồn nôn, nôn, táo bón hoặc tiêu lỏng, đi tiểu không tự chủ;

Bệnh thần kinh tự chủ hệ tim mạch sẽ có các triệu chứng như: Chóng mặt khi thay đổi tư thế, nhịp tim nhanh khi nghỉ, hạ huyết áp tư thế…

Tổn thương dây thần kinh tự chủ ở hệ sinh dục sẽ có các triệu chứng như rối loạn cương dương, xuất tinh ngược dòng ở nam giới. Ở nữ giới xuất hiện các triệu chứng như giảm ham muốn, giảm tiết dịch nhờn, khô âm đạo, đau tăng trong khi giao hợp;

Tổn thương dây thần kinh tự chủ ở hệ tiết niệu gây bệnh bàng quang thần kinh do đái tháo đường, người bệnh có các triệu chứng như tiểu không kiểm soát, tiểu đêm nhiều, tiểu lắt nhắt, tiểu gấp hoặc bí tiểu, dòng nước tiểu yếu;

Bệnh tăng tiết hoặc giảm tiết mồ hôi bất thường;

Biến chứng nguy hiểm là người bệnh mất khả năng nhận biết các dấu hiệu và triệu chứng của hạ đường huyết, dẫn đến hôn mê hạ đường huyết.

Bệnh đơn dây thần kinh: Là tình trạng tổn thương các dây thần kinh đơn lẻ, có thể gặp tổn thương thần kinh ở tay, đầu, thân mình hoặc chân. Thường gặp nhất là các tổn thương chèn ép dây thần kinh như hội chứng ống cổ tay gây đau, tê, teo cơ bàn tay…Các dạng tổn thương thần kinh khu trú khác ít gặp. Các bệnh lý thần kinh sọ não biểu hiện cấp tính và hiếm gặp, chủ yếu liên quan đến các dây sọ III, IV, VI và VII, thường tự khỏi trong vài tháng.

Bệnh đám rối – rễ thần kinh: Teo cơ do đái tháo đường hoặc bệnh đa dây thần kinh thường liên quan đến đám rối thắt lưng cùng. Bệnh thường biểu hiện đau một bên đùi và sụt cân, sau đó là yếu vận động. Các rối loạn này thường tự giới hạn và cải thiện dần theo thời gian với điều trị và vật lý trị liệu.

Biến chứng của bệnh thần kinh tiểu đường

Tổn thương khớp: Song song với tê chân, bạn sẽ cảm thấy chân bị mất cảm giác và sưng lên hoặc bị biến dạng. Lúc này rất có thể những dây thần kinh đã bị tổn thương nặng nề và gây ra bệnh khớp Charcot ở các khớp nhỏ của bàn chân. Để ngăn ngừa các khớp bị tổn thương nặng hơn, cần được khám và điều trị kịp thời.

Bệnh thần kinh tiểu đường gây tổn thương khớp nặng nề. Ảnh: Internet. https://suckhoeviet.org.vn/

Mất ngón chân, bàn chân hoặc chân: Đây là một trong những biến chứng phổ biến của bệnh thần kinh tiểu đường. Theo đó, các dây thần kinh bị tổn thương sẽ gây mất cảm giác ở chân, vì thế mà những vết hở, vết cắt hay vết lở dù rất nhỏ cũng sẽ không gây đau đớn. Và vô tình điều này khiến bạn bỏ qua những vết thương này, “tạo điều kiện” để chúng nhiễm trùng và lở loét. Nếu không được chữa lành, những vết loét sẽ nhiễm trùng nặng, lan đến xương, làm chết mô. Và hậu quả là phải cắt bỏ ngón chân, bàn chân hay nghiêm trọng hơn là phần chân dưới.

Tăng hoặc giảm mồ hôi: Khi các dây thần kinh bị tổn thương thì các tuyến mồ hôi cũng sẽ bị ảnh hưởng với các dấu hiệu như toát mồ hôi quá nhiều (nhất là vào ban đêm hoặc khi đang ăn) hay thuyên giảm hoạt động tiết mồ hôi. Dù là tình trạng nào thì cũng gây khó chịu cho người bệnh, thậm chí là nguy hiểm bởi cơ thể không thể kiểm soát được nhiệt độ.

Hạ đường huyết, tụt huyết áp: Các biểu hiện cho thấy cơ thể đang bị tụt đường huyết là đổ mồ hôi, tim mạch nhanh, run... Tuy nhiên, bệnh thần kinh tiểu đường có thể làm mất các dấu hiệu này, khiến bạn không thể nhận ra. Lúc này, huyết áp giảm mạnh, nếu không được can thiệp y tế sẽ rất nguy hiểm (ngất xỉu, hôn mê…).

Nhiễm trùng đường tiết niệu: Trường hợp các dây thần kinh kiểm soát bàng quang bị tổn thương sẽ ảnh hưởng nặng nề đến hệ tiết niệu. Người bệnh sẽ cảm thấy đau tức bụng hoặc rát buốt mỗi khi đi tiểu. Đó là do vi khuẩn và chất độc không được bàng quang đào thải ra ngoài mà tích tụ lại, gây nhiễm trùng đường tiết niệu. Bên cạnh đó, dây thần kinh tổn thương còn khiến các cơ giải phóng nước tiểu bị mất kiểm soát, dẫn đến hiện tượng rò rỉ nước tiểu, đi tiểu không tự chủ, gây mất vệ sinh cũng như bất tiện cho người bệnh.

Điều trị bệnh lý thần kinh đái tháo đường

Điều trị bệnh thần kinh do đái tháo đường tập trung vào các vấn đề:

Làm chậm diễn tiến bệnh: để làm chậm diễn tiến bệnh cần kiểm soát tốt mức đường huyết, duy trì mức đường huyết ở mức trung bình có thể làm giảm nguy cơ diễn tiến bệnh khoảng 60%. Mục tiêu đường huyết cần đạt được bao gồm: Đường huyết khi đói hoặc trước ăn từ 70 – 130 mg/dL; đường huyết sau 2 giờ ăn nhỏ hơn 180 mg/Dl; kiểm soát huyết áp; ăn uống điều độ đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ; tập luyện thể dục thường xuyên; duy trì cân nặng ở mức vừa phải; không hút thuốc lá; không uống rượu bia;

Dùng các thuốc giảm triệu chứng theo toa bác sĩ;

Điều trị các biến chứng và phục hồi chức năng cho các bệnh nhân có bệnh bàng quang thần kinh, đoạn chi…

https://suckhoeviet.org.vn/