Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh

Đặc điểm của cây mần ri

Cây mần ri còn có các tên khác như mần ri tím, màng ghi hoa tím, mần ri tía, mùng ri hay cây hoa trắng. Nó có tên khoa học là Cleome chelidonii (mần ri hoa tím) và Cleome gynandra (mần ri hoa trắng), thuộc họ Màn Màn.

Cây mần ri được biết đến là loài thực vật thân thảo sống lâu năm với chiều cao khoảng 1m. Lá của nó có màu xanh lá, dài hẹp cùng với thân cây mềm và được bao phủ bởi những sợi lông nhỏ màu trắng.Từ một cuống ở thân sẽ phát triển thêm khoảng từ 3-5 lá chét.

Hoa mần ri nở quanh năm với hai màu trắng hoặc tím. Quả có đặc điểm là dài và bên trong chứa nhiều hạt có hình thận. Rễ mần ri có dạng hình trụ dài và phát triển thành chùm to.

Hai loại mần ri tím và trắng đều có tính ấm, không gây độc. Do đó có tác dụng điều trị bệnh cảm cúm, rắn cắn và nhức đầu.

Cây mần ri thường mọc hoang ở đồng bằng cũng như khu vực đất thấp. Trên thế giới, loài cây này phân bố nhiều ở các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia, Trung Quốc,... Tại Việt Nam, cây phát triển dọc các tỉnh thành từ Bắc đến Nam. Nó trở nên phổ biến hơn khi được người dân trồng trong vườn nhà để làm thuốc chữa bệnh.

Với đặc điểm như trên, cây mần ri được thu hái quanh năm, sau khi đem về sẽ được rửa sạch và dùng tươi hoặc phơi khô rồi cho vào túi nilon và cột kín để sử dụng lâu hơn. Trong thời gian đó, cần chú ý bảo quản ở nơi khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát để không bị hư hỏng hoặc bị mốc.

Tất cả các bộ phận của cây bao gồm rễ, thân, lá và hạt đều được sử dụng triệt để trong làm dược liệu chữa bệnh.

Thành phần hóa học

Trong cây mần ri chứa nhiều hoạt chất các nhau bao gồm alucocleomin, glycoside và glucocapparin. Ngoài ra, trong hạt còn có chứa 0,04% viscosin và 0,1% axit viscosic. Bên cạnh đó, protein, chất béo, vitamin A và đường khử cũng chứa trong vị thuốc này.

Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh

Công dụng của cây mần ri trong y học cổ truyền

Theo Đông y, mần ri là thảo mộc tính ấm, vị đắng, có tác dụng tiêu đờm, thanh nhiệt, hoạt huyết, bổ khí. Theo phân tích của y học hiện đại, thảo mộc này chứa nhiều hoạt chất có dược tính mạnh như: Glucocapparin, alucocleomin, glycoside. Hạt của quả mần ri chứa 0,04% viscosin và 0,1% axit viscosic. Ngoài ra, mần ri còn chứa vitamin A, protein, chất béo và đường khử.

Mần ri chủ yếu được sử dụng để làm thuốc vì nó có nhiều công dụng đối với sức khỏe. Dưới đây là một số lợi ích nổi bật nhất của mần ri.

Điều trị đau nhức xương khớp

Glucocapparin, alucocleomin và glycoside có trong mần ri là những chất chống viêm, giảm đau rất hiệu quả. Chúng giảm bớt hiện tượng nhức mỏi, đau đớn ở các khớp xương do bệnh thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, phong tê thấp hoặc chấn thương. Tính năng hoạt huyết của mần ri cũng giúp tăng cường tuần hoàn máu đến các cơ, từ đó phòng ngừa và giảm đau nhức.

Cải thiện các vấn đề ở gan

Đặc tính thanh nhiệt, bổ khí và thải độc của mần ri đặc biệt tốt cho sức khỏe của gan. Sử dụng mần ri có tác dụng làm giảm tình trạng nóng trong người, thúc đẩy chức năng của gan để loại bỏ độc tố, điều hòa và chuyển hóa các chất. Chiết xuất mần ri hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ hoặc tổn thương gan do dùng nhiều rượu bia, ăn uống thiếu khoa học.

Chữa cảm cúm, sốt, đau đầu

Các chất chống viêm trong mần ri cũng giúp tăng khả năng miễn dịch của cơ thể. Mần ri hoa trắng được sử dụng làm phương thuốc hạ sốt, giải cảm, chữa cúm, ho, viêm xoang, đau đầu… Sử dụng mần ri theo liều lượng hợp lý hiếm khi gây tác dụng phụ. Trong khi các thuốc kháng sinh chữa cảm cúm có thể gây ra tác dụng ngoài ý muốn.

Theo Đông y, mần ri còn có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ điều trị viêm cầu thận mãn tính. Thành phần vitamin A và protein tự nhiên của mần ri cũng là những dưỡng chất quan trọng đối với hệ miễn dịch, duy trì cấu trúc bên trong cơ thể.

Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh

Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh

Hỗ trợ điều trị viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ

Đầu tiên, cần chuẩn bị: 50 gram mần ri, 6 gram mật nhân và 50 gram diệp hạ châu.Cách thực hiện như sau:

Rửa sạch 3 loại thảo dược để loại bỏ hết bụi bẩn và vi khuẩn.

Cho các dược liệu vào ấm với 1500ml nước lọc. Đun sôi cho đến khi lại còn 1000ml thì tắt bếp.

Lọc lấy nước thuốc và bỏ đi phần bã. Sau đó chia làm 2 phần bằng nhau để uống vào 2 buổi trong ngày.

Thực hiện đều đặn và liên tục mỗi ngày thì chỉ sau vài tuần, bệnh sẽ có thuyên giảm rõ rệt.

Hỗ trợ tăng cường chức năng gan

Chuẩn bị 50 gram mần ri hoa trắng khô và thực hiện như sau:

Rửa sạch dược liệu, vớt ra và để ráo nước.

Cho vào ấm để hãm cùng nước nóng.

Sau khi ra hết hoạt chất từ dược liệu thì rót lấy nước uống.

Thực hiện đều đặn mỗi ngày để đạt kết quả tốt nhất.

Hỗ trợ điều trị lao hạch

Chuẩn bị: 50 gram mần ri, 15 gram cam thảo và 50 gram hạ khô thảo

Sau đó thực hiện như sau:

Rửa sạch các dược liệu sau đó vớt ra để ráo nước rồi cho vào ấm nấu với 1 lít nước lọc.

Đun sôi cho đến khi hỗn hợp đổi màu và sắc lại thì ngưng nấu. Lọc lấy nước thuốc và.chia làm 2 lần để uống trong ngày.

Duy trì đều đặn và không ngắt quãng để đạt kết quả điều trị cao nhất.

Hỗ trợ điều trị đi tiểu khó, thận yếu

Chuẩn bị: 50 gram mần ri và 50 gram bán chi liên

Cách thực hiện như sau:

Rửa sạch các dược liệu với nước muối pha loãng để diệt khuẩn.

Sau đó cho tất cả vào ấm nấu với 500ml nước cho đến khi hỗn hợp sắc lại.

Lọc lấy nước thuốc uống vào mỗi buổi sáng trong ngày.

Hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp

Chuẩn bị 50 gram mần ri khô, và tiếp tục thực hiện như sau:

Rửa sạch sau đó cho vào ấm nấu với lượng nước vừa đủ.

Đun sôi và chờ đến khi sắc lại còn khoảng 1/2.

Lọc lấy nước thuốc, chia thành nhiều phần nhỏ để uống trong ngày.

Hỗ trợ chữa bệnh đau đầu, cảm sốt

Bài thuốc 1

Chuẩn bị 20 gram mần ri và thực hiện như sau

Rửa sạch, ngâm trong nước muối pha loãng để diệt khuẩn và sát trùng.

Cho vào cối giã nát sau đó đắp lên vùng thái dương và trán để trị bệnh.

Bài thuốc 2

Chuẩn bị 700 gram mần ri bao gồm thân, lá và rễ.

Cách thực hiện như sau:

Đem rửa sạch dược liệu để không còn bụi bẩn và vi khuẩn.

Cho vào nồi nấu với với 5 lít nước, sau đó đem xông hơi trong khoảng 20 phút.

Dùng khăn mềm lau khô mồ hôi sau khi xông sẽ thấy cải thiện triệu chứng.

Điều trị sưng hạch ở cổ, cạnh tai

Chuẩn bị lá mần ri tươi với một lượng vừa đủ.

Cách thực hiện như sau:

Rửa sạch dược liệu sau đó đem ngâm trong nước pha loãng 10 phút để diệt khuẩn.

Cho vào cối giã nát hoặc cho vào máy xay sinh tố xay nhuyễn rồi đắp lên vùng bị sưng hạch.

Thực hiện đều đặn trong vài ngày đến vài tuần sẽ thấy bệnh thuyên giảm và khỏi hẳn.

Hỗ trợ chữa viêm cầu thận mãn tính, ho hen

Chuẩn bị 40 gram mần ri hoa tím khô.

Cách thực hiện như sau:

Đem hoa tím khô đi rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn.

Cho vào ấm hãm cùng nước nóng để uống.

Chờ cho đến khi hoạt chất ra hết thì lọc lấy nước uống, nên chia thành nhiều trong ngày và không để qua đêm.

Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh

Lưu ý khi sử dụng cây mần ri

Để đạt được kết quả điều trị cao nhất, đảm bảo an toàn đồng thời tránh các tác dụng không mong muốn thì khi sử dụng cây mần ri cần lưu ý một số điều sau đây:

Không dùng cây mần ri để điều trị cho phụ nữ có thai, đang cho con bú và trẻ sơ sinh, bởi vì một số thành phần trong thảo dược này có thể gây ra các tác dụng phụ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Phải tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn của thầy thuốc. Người bệnh không nên dùng hàm lượng quá nhiều trong ngày vì không đem lại kết quả tốt mà ngược lại còn gây phản tác dụng.

Cần áp dụng các bài thuốc chữa bệnh một cách liên tục và đều đặn để đạt hiệu quả tốt nhất, vì khi dùng ngắt quãng sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dược liệu của cơ thể và khiến cho bệnh tình thuyên giảm chậm.

Nếu phát hiện cơ thể có các dấu hiệu bất thường như nổi mẩn ngứa, khó chịu, buồn nôn, mệt mỏi,... trong quá trình sử dụng thì cần ngưng ngay và đến các cơ sở khám chữa bệnh để có phương pháp điều trị thích hợp hơn.

Mặc dù cây mần ri mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi sử dụng cây mần ri cho mục đích điều trị, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt nếu bạn đang sử dụng thuốc khác.

Kiểm tra dị ứng: Một số người có thể bị dị ứng với các thành phần trong cây mần ri. Hãy thử nghiệm trên một vùng da nhỏ trước khi sử dụng rộng rãi.

Không lạm dụng: Sử dụng cây mần ri với liều lượng hợp lý để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)

Cây mần ri không chỉ là một loại thảo dược quen thuộc mà còn là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền với nhiều công dụng nổi bật. Từ việc chữa bệnh viêm nhiễm, hỗ trợ tiêu hóa đến giải độc và thanh lọc cơ thể, cây mần ri xứng đáng được biết đến và áp dụng trong cuộc sống hàng ngày. Hãy tìm hiểu và sử dụng cây mần ri một cách hợp lý để tận dụng tối đa những lợi ích mà nó mang lại cho sức khỏe của bạn.