Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây bạch hoa xà thiệt thảo

Đặc điểm cây bạch hoa xà thiệt thảo

Cây bạch hoa xà thiệt thảo hay còn gọi là an điền bò, có tên khoa học là Hedyotis diffusa Willd, thuộc họ Rubiaceae (Cà phê), có những đặc điểm như sau:

Cây thảo mọc bò, dài 20 – 25cm, thân vuông màu nâu nhạt, cành lá sum sê. Lá cây mọc đối, hình mác thuôn, dài 1 – 3,5cm, rộng 1 – 3cm, gốc và đầu lá nhọn, mặt trên nhẵn hoặc hơi nháp, mặt dưới có màu xám nhạt, gân giữa nổi rõ, các lá kèm có răng nhỏ ở đầu.

Hoa màu trắng, ít khi có màu hồng, có cuống, mọc đơn độc hoặc theo đôi một ở kẽ lá. Lá đài hình mác, ống tràng dài 1,5mm, bầu có hai ô đựng nhiều noãn, đầu nhụy chia đôi.

Quả khô, đầu bằng, bao bọc bởi những lá đài, nhiều hạt màu nâu nhạt.

Cây bạch hoa xà thiệt thảo dễ nhầm lẫn với các cây lưỡi rắn – Vương thái tô, cây xương cá, cây an điền (Oldenlandia corymbosa L., Hedyotis corymbosa (L.) Lamk.) cùng họ.

Bộ phận dùng: Toàn cây, thu hái vào mùa hè, thu, rửa sạch rồi phơi hoặc sấy khô.

Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây bạch hoa xà thiệt thảo

Khu vực phân bố:

• Chi Hedyotis L. gồm hầu hết là cây thân thảo, sống một năm hay lâu năm. Chỉ một số ít loài là cây bụi nhỏ, cành cây vươn dài, mọc bò hay dựa vào giá thể leo. Chúng phân bố rộng khắp các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nơi tập trung nhiều loài nhất của chi này có lẽ là vùng nhiệt đới châu Á. Riêng vùng Đông Nam Á, đã có tới hơn 10 loài cây được sử dụng làm thuốc.
• Ở Việt Nam, có khoảng 60 loài chi Hedyotis L., trong đó bạch hoa xà thiệt thảo là loài phân bố phổ biến. Tuy nhiên, ở các tỉnh trung du Bắc Bộ và ven biển miền Trung thường gặp nhiều hơn các tỉnh khác.
• Cây còn phân bố ở nhiều nước khác như Srilanka, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia và vùng phía nam Trung Quốc. Bạch hoa xà thiệt thảo là cây ưa sáng, ưa ẩm, thường mọc rải rác hoặc thành từng đám ở ven đường, vườn, nhất là ở các gò đất cao và ruộng trồng màu ở vùng trung du. Hàng năm, cây con mọc lên từ hạt, sinh trưởng và phát triển nhanh vào mùa hè. Sau khi ra hoa quả, toàn cây lụi tàn vào giữa mùa thu.
• Hạt cây bạch hoa xà thiệt thảo tồn tại 5 - 6 tháng qua mùa đông và phải gần hết mùa xuân năm sau mới nảy mầm.
• Bạch hoa xà thiệt thảo mọc trong tự nhiên khá phong phú. Tuy nhiên muốn chủ động nguồn nguyên liệu làm thuốc thì vẫn phải trồng. Cây trồng bằng hạt vào mùa xuân hoặc đầu hè và có thể thu hoạch sau 3 - 4 tháng.
• Cây bạch hoa xà thiệt thảo có thành phần hóa học là các osid như scandosid methyl ester, asperulosid, methyl ester, 6.0.p coumaroyl scandosid, 6.0. feruscandosid methyl ester, 6.0. p.coumaroylscarđosid methyl ester, các acid asperulosidic, oleanolic, deacetyl – asperulosidic, p.coumaric, p. sitosterol, stigmasterol và sitosterol – o – glucose.

Tác dụng của cây bạch hoa xà thiệt thảo

Tác dụng dược lý:

Theo y học hiện đại, bạch hoa xà thiệt thảo có tác dụng ức chế tế bào ung thư lympho, bạch cầu hạt, bạch cầu đơn nhân và ức chế hiện tượng gây đột biến do aflatoxin B1 tạo ra khi dùng chủng vi khuẩn Salmonella typhymurium TA 100 làm thí nghiệm. Ngoài ra cây còn có khả năng điều hòa miễn dịch và chống viêm do khả năng thực bào của hệ thống lưới – nội mô của tế bào bạch cầu.

Theo Y học cổ truyền:

Bạch hoa xà thiệt thảo có vị ngọt, đắng, tính hàn, quy vào kinh vị, đại trường, tiểu trường, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp, tán ứ và chống u. Từ đó cây có các công dụng sau:

• Ở nước ta từ thời Tuệ Tĩnh cây còn được dùng để chữa rắn cắn, sởi đậu.
• Ở Trung Quốc, bạch hoa xà thiệt thảo được dùng làm thuốc chống viêm, chữa hen suyễn, phế nhiệt, viêm amydal, viêm họng, viêm đường tiết niệu và viêm vùng chậu. Thuốc dùng ngoài, giã nát đắp tại chỗ để chữa vết thương, côn trùng đốt, rắn cắn, đau lưng, đau khớp. Ngoài ra có thể sử dụng trong điều trị bổ trợ ung thư dạ dày, trực tràng và ung thư gan thời kỳ đầu.
• Ở Ấn Độ, bạch hoa xà thiệt thảo giúp chữa sốt, bệnh gan mật, vàng da, lậu. Liều dùng: sắc uống 15 – 60g/ngày.
• Chú ý: Thận trọng khi dùng cho phụ nữ có thai.

Bài thuốc từ cây bạch hoa xà thiệt thảo

Bài thuốc từ cây bạch hoa xà thiệt thảo

Chữa ung nhọt và u bướu giai đoạn đầu: Dùng 120g bạch hoa xà thiệt thảo, 60g bán chi liên dạng tươi, đem sắc thành nước thuốc, kết hợp giã nát dược liệu đắp lên vị trí nổi ung nhọt để giảm đau.

Hỗ trợ chữa ung thư phổi: 160g bạch hoa xà thiệt thảo, 160g bạch mao căn sắc nước thuốc uống cùng với nước đường nhạt.

Hỗ trợ chữa ung thư dạ dày: 60g mỗi loại bạch hoa xà thiệt thảo và bạch mao căn, 40g mỗi loại hạt bo bo và đường đỏ, sắc nước thuốc uống hàng ngày thay thế nước lọc.

Hỗ trợ chữa ung thư gan: 50g xạ đen, 20g mỗi loại bạch hoa xà thiệt thảo và bán chi liên, sắc cùng 1.5 lít nước thu về khoảng 0.5 lít để uống.

Hỗ trợ chữa ung thư thực quản: Chuẩn bị 20g mỗi loại huyền sâm, mạch môn, đương quy, tỳ bà diệp, bồ công anh, lô căn tươi, 16g mỗi loại bạch hoa xà thiệt thảo, sinh địa, nam sa sâm, bắc sa sâm, 12g mỗi loại chi tử, bạch anh, hạ khô thảo, 8 – 12g hoàng liên. Tất cả rửa sạch sắc thành nước thuốc, uống mỗi ngày một tháng trong thời gian dài.

Hỗ trợ chữa ung thư vòm họng: Sử dụng 30g mỗi loại gồm bạch hoa xà thiệt thảo, đan sâm, tử thảo, 60g mỗi loại dã bồ đào, bán chi liên, thêm cam thiềm bì, bán hạ, thiên long, cam thảo, cấp tính từ. Dùng 2 lít nước đun cùng với tất cả vị thuốc để lấy nước uống mỗi ngày.

Hỗ trợ chữa ung thư cổ tử cung: Mỗi loại bạch hoa xà thiệt thảo, hải tảo, côn bố, đương quy, tục đoạn, bán chi liên lấy 24g, kết hợp thêm hương phụ, toàn yết, bạch thược, sài hồ, phục linh đem đun sắc thành nước uống hàng ngày.

Hỗ trợ chữa ung thư tuyến tiền liệt: Lấy 15g mỗi loại gồm bạch hoa xà thiệt thảo, sinh hoàng kỳ, thổ phục linh, xuyên sơn giáp, 12g mỗi loại tiên linh tỳ, hà thủ ô, kỷ tử, thất diệp nhất chi hoa, đẳng sâm, ngưu tất, bạch thược, 6g mỗi loại gồm nhục thung dung, ba kích, đại hoàng chế, chích cam thảo, tri mẫu và 10g hoàng bá sao, tất cả sắc thành nước thuốc chữa bệnh.

Để sử dụng dược liệu bạch hoa xà thiệt thảo có hiệu quả tốt nhất và đảm bảo an toàn cho sức khoẻ, trước khi dùng bạn cần chú ý những điều sau:

Với dược liệu tươi không nên dùng quá 120g mỗi ngày, còn dược liệu khô chỉ nên dùng tối đa 40g mỗi ngày.

Đối tượng không nên sử dụng: Phụ nữ đang có bầu và đang trong giai đoạn cho con bú, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ dưới 2 tuổi.

Tương tác thuốc: Nhiều tài liệu cho rằng dược liệu có thể tương tác với thuốc tránh thai, nên cẩn trọng khi sử dụng đồng thời./.