Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ cây thiên niên kiện
Thiên niên kiện là cây gì?
Cây thiên niên kiện có tên gọi khác là sơn thục, cây bao kim hay ráy hương, cây này thuộc họ Ráy. Thiên niên kiện là loại dược liệu có vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm.
Thiên niên kiện là loại cây sống lâu năm thuộc loài thân cỏ, thân rễ mập, bò dài, có mùi thơm. Lá cây có hình tim, mặt lá sáng bóng, độ dài khá lớn, khoảng 20-30cm. Hoa của cây thiên niên kiệt mọc thành cụm, có màu xanh, dài khoảng 5cm. Quả thiên niên kiện có dạng thuôn dài, nhiều hạt. Cây thiên niên kiện ra hoa vào khoảng tháng 4 đến tháng 6 hàng năm và có quả chín sau 4-5 tháng.
Thiên niên kiện là loài cây ưa khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, mọc hoang ở khắp nơi. Cây thiên niên kiện mọc nhiều ở các vùng trũng ẩm ướt, men các khe suối, kênh, rạch và ở các sườn đồi thấp.
Thân rễ của cây thiên niên kiện chứa khoảng 1% thành phần là tinh dầu. Tinh dầu của thiên niên kiện được dùng nhiều trong Đông y, có màu vàng nhạt, mùi thơm nhẹ, dễ chịu. Loại dược diệu này có một số nhiều thành phần hóa học như: 40% l-linalol, một ít terpineol và chừng 2% este tính theo linalyl acetat. Ngoài ra còn có sabinen, limonen, a-terpinen, acetaldehyt, aldehyd propionic.
![]() |
| Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ cây thiên niên kiện |
Cây thiên niên kiện có tác dụng gì
Cây thiên niên kiện có rất nhiều công dụng hữu ích trong y học cổ truyền. Dưới đây là một số tác dụng của thiên niên kiện, bao gồm:
Hỗ trợ điều trị phong tê thấp, đau mỏi cổ,vai gáy, nhức mỏi xương khớp, tê bì chân tay hoặc co quắp, tê bại đặc biệt ở người cao tuổi;
Hỗ trợ điều trịthoái hóa xương khớp, gai đốt sống, vôi hóa đốt sống;
Trị bệnh đau dạ dày, kích thích tiêu hóa, giúp giảm tình trạng đau bụng kinh;
Ngoài ra, tinh dầu thiên niên kiện có mùi thơm dịu nhẹ được dùng làm hương liệu trong kỹ nghệ nước hoa.
![]() |
| Cây thiên niên kiện có tác dụng gì |
Bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện
Trị đau nhức xương khớp và thấp khớp
Chuẩn bị: Bạch chỉ 8g, thiên niên kiện 12g và cốt toái bổ 10g.
Thực hiện: Sắc uống, dùng hằng ngày.
Giúp giảm đau lưng mỏi gối
Chuẩn bị: Quả dành dành 8g, thiên niên kiện 12g và rễ bưởi bung 10g.
Thực hiện: Đem các vị ngâm với rượu, uống hằng ngày.
Chữa đau mỏi xương khớp, tê bì chân tay ở người cao tuổi
Chuẩn bị: Kim ngân hoa, thổ phục linh, thiên niên kiện, ké đầu ngựa, dây đau xương, cà gai leo, cở xước, hy thiêm và cây xấu hổ, mỗi vị bằng lượng nhau.
Thực hiện: Đem các vị rửa sạch, sau đó đun với nước theo tỷ lệ 1:1, đun thành Siro hoặc chế thành rượu thuốc.
Trị đau mỏi vai gáy, tê bì chân tay
Chuẩn bị: Thương nhĩ tử (sao vàng) 12g, ngải cứu 12g, thiên niên kiện 12g, thổ phục linh 18g, cỏ mực 16g, hy thiêm 28g, rễ cỏ xước 40g.
Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang.
Trị phong thấp
Chuẩn bị: Ngưu tất 5g, thiên niên kiện 10g, mộc qua 15g và hy thiêm 20g.
Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Chữa da nổi mẩn ngứa và dị ứng
Chuẩn bị: Gừng, sả và thiên niên kiện mỗi vị 10g.
Thực hiện: Sắc uống hết trong ngày.
Chữa đau bụng kinh
Chuẩn bị: Gỗ vang, rễ sim rừng, rễ bưởi bung, thiên niên kiện và rễ bướm bạc, các vị bằng lượng nhau.
Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.
Điều trị đau mỏi lưng và nhức đầu gối khi thời tiết lạnh
Chuẩn bị: Dây chiều, đan sâm, xích thược, độc hoạt, tang ký sinh, thiên niên kiện, kê huyết đằng, thục địa, thổ phục linh, khương hoạt và đỗ trọng mỗi thứ 12g, nhục quế 8g, hoài sơn 16g, đảng sâm 20g, ngưu tất 10g.
Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
![]() |
| Bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện |
Lưu ý: Không dùng thiên niên kiện cho người bị nhức đầu, táo bón và âm hư nội nhiệt.
Tin liên quan
Giải pháp biến tiềm năng của y học cổ truyền thành sức mạnh kinh tế, khẳng định bản sắc dân tộc
02:42 | 01/09/2026 Bài báo Khoa học
Thách thức và cơ hội phát huy thế mạnh của y học cổ truyền
07:07 | 22/08/2026 Tin tức
Hướng tới kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia
15:15 | 22/08/2026 Tin tức
Cùng chuyên mục
Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió
07:07 | 16/09/2026 Tư vấn
Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt
17:22 | 14/09/2026 Thông tin đa chiều
Hải Thượng y tông tâm lĩnh: Công trình để đời của Hải Thượng Lãn Ông
14:16 | 14/09/2026 Thông tin đa chiều
Người huyết áp cao có nên bổ sung magie?
04:04 | 14/09/2026 Tư vấn
Kỳ II: Y học cổ truyền - Từ tiềm năng y tế nội sinh đến lợi thế cạnh tranh quốc gia
09:51 | 10/09/2026 Y học cổ truyền
Kỳ I: Khơi thông nguồn lực y học cổ truyền - Từ bài học Đổi mới đến yêu cầu phát triển mới
09:44 | 10/09/2026 Thông tin đa chiều
Các tin khác
Dược liệu và phương thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông
10:35 | 08/09/2026 Thông tin đa chiều
7 nguyên tắc kê đơn của Hải Thượng Lãn Ông và những giá trị còn mãi
16:51 | 03/09/2026 Thông tin đa chiều
Cây bảy lá một hoa trên bệnh nhân ung thư bàng quang
15:45 | 22/08/2026 Y học cổ truyền
Nam dược trị Nam nhân - triết lý sâu sắc của Đại danh y Tuệ Tĩnh
07:07 | 13/08/2026 Thông tin đa chiều
Hội Đông y phường Cầu Kiệu ra mắt, định hướng phát triển gắn với chuyển đổi số
23:53 | 08/08/2026 Y học cổ truyền
Y đạo nơi cửa Phật – Di sản nhân ái của Thiền sư Tuệ Tĩnh và giá trị trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiện nay
09:06 | 01/08/2026 Y học cổ truyền
Thiền Sư Tuệ Tĩnh: Người Định Hướng Chiến Lược Cho Sự Phát Triển Y Học Cổ Truyền Việt Nam
14:21 | 31/07/2026 Y học cổ truyền
Bài 3: Sốt xuất huyết Dengue (ôn bệnh)
04:25 | 30/07/2026 Y học cổ truyền
Nhận Thức Luận Trong Tư Tưởng Y Học Của Đại Danh Y Thiền Sư Tuệ Tĩnh
16:02 | 24/07/2026 Y học cổ truyền
Viêm mũi do vận mạch và dị ứng (Tỵ cừu, tỵ uyên)
22:47 | 23/07/2026 Y học cổ truyền
Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025
21-08-2026 16:35 Hoạt động hội
Hội nghị triển khai chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội nhiệm kỳ III Hội Nam Y Việt Nam: Bước chuyển biến chiến lược trong giai đoạn mới
19-08-2026 10:28 Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam lan tỏa tinh thần thiện nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại An Giang
15-08-2026 07:38 Hoạt động hội
Hoàn thiện hành lang pháp lý để bứt phá: Góc nhìn khoa học và thực tiễn tại Tọa đàm " Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam"
25-07-2026 12:48 Hoạt động hội
Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026
12-07-2026 22:00 Hoạt động hội






