Dự án Luật Phòng bệnh: Nâng cao chất lượng cuộc sống, vì sức khỏe cộng đồng

Tại báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Bộ Y tế đã chỉ ra nhiều bất cập như phân loại bệnh truyền nhiễm, báo cáo giám sát bệnh truyền nhiễm…

Cùng với đó là sự xuất hiện của rất nhiều bệnh truyền nhiễm mới như SARS, cúm A/H1N1, MERS-CoV, bệnh do virus Zika, Covid-19, đậu mùa khỉ…

Việc Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 18 năm chưa được sửa đổi kể từ khi ban hành năm 2007 đã và đang làm gia tăng trở ngại và khó khăn trong việc quản lý các bệnh truyền nhiễm, làm giảm khả năng ứng phó khi có dịch bệnh mới xảy ra.

Chú trọng việc nâng cao chất lượng cuộc sống, chăm sóc sức khỏe cộng đồng. (Ảnh minh họa)

Không chỉ vậy, nhận thức của người dân tại một số nơi về bệnh truyền nhiễm và các biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm còn nhiều hạn chế; đội ngũ cán bộ y tế dự phòng còn thiếu về số lượng, chất lượng chưa cao, cơ cấu cán bộ chưa hợp lý; một số địa phương chưa thực hiện dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho y tế dự phòng.

Hơn nữa, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm mới quan tâm đến các hành vi có hại cho sức khỏe như rượu bia, thuốc lá, hoàn toàn chưa có quy định về điều chỉnh các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng với sức khỏe, sức khỏe tâm thần, quản lý bệnh không lây nhiễm… là những vấn đề đang rất nhức nhối hiện nay.

Những kết quả đạt được trong chăm sóc sức khỏe của Việt Nam là đáng tự hào. Như tăng tuổi thọ trung bình lên 73,7 tuổi; giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi thể thấp còi xuống còn 18,9% năm 2022, chương trình tiêm chủng mở rộng là một thành công của mạng lưới y tế cơ sở…

Tuy nhiên, công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân còn nhiều khoảng trống. Mỗi người dân Việt Nam phải sống trung bình 10 năm với bệnh tật. Điều này không chỉ gây ra gánh nặng kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Gánh nặng của các bệnh không lây nhiễm chiếm tới 2/3 tổng gánh nặng bệnh tật và tử vong toàn quốc.

Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn chưa có nhận thức đầy đủ về phòng chống bệnh truyền nhiễm, trong khi đó, đội ngũ cán bộ y tế dự phòng còn thiếu về số lượng và chất lượng, ngân sách y tế dự phòng chưa đáp ứng được nhu cầu.

Chính khoảng trống pháp lý nghiêm trọng khi Luật hiện hành thiếu hành thiếu những quy định cần thiết về dinh dưỡng, sức khỏe tâm thần, quản lý bệnh không lây nhiễm - những yếu tố đang gây ra gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn, đã tạo ra những "vùng xám" pháp lý, cản trở công tác phòng, chống bệnh tật hiệu quả.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng Dự án Luật Phòng bệnh nhằm khắc phục các tồn tại, bất cập liên quan đến dự phòng và nâng cao sức khỏe trên cơ sở kế thừa chọn lọc những quy định hiện hành về phòng, chống bệnh truyền nhiễm đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, phù hợp với điều kiện kinh tế-xã và bổ sung các quy định nhằm khắc phục các khoảng trống pháp luật để tạo hàng lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động dự phòng và nâng cao sức khỏe. Luật đồng thời cũng khuyến khích và huy động sự tham gia tích cực của toàn xã hội từ hệ thống chính trị, bộ máy nhà nước đến mọi người dân và các tổ chức xã hội dân sự vào công tác dự phòng và nâng cao sức khỏe.

Luật Phòng bệnh cần được xây dựng để đáp ứng các yếu tố sau: Phản ứng nhanh chóng với các thách thức mới về bệnh truyền nhiễm, linh hoạt và kịp thời thích ứng với tình hình dịch bệnh biến đổi nhanh; Bao phủ mọi khía cạnh của sức khỏe, không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm mà còn chú trọng đến dinh dưỡng, sức khỏe tâm thần và bệnh không lây nhiễm; Chú trọng và nâng cao chất lượng công tác dự phòng; Đảm bảo nguồn lực tài chính, nhân lực và vật lực cho công tác phòng chống bệnh tật.