Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác - bậc thầy của những bài thuốc Nam

Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ là biểu tượng của y học truyền thống Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ sau này trong việc nghiên cứu và ứng dụng các bài thuốc Nam.

Lê Hữu Trác, còn được biết đến với danh hiệu Hải Thượng Lãn Ông, là một trong những thầy thuốc nổi tiếng nhất trong lịch sử y học truyền thống của Việt Nam. Ông không chỉ được tôn vinh vì những đóng góp to lớn trong việc điều trị bệnh nhân mà còn vì vai trò quan trọng của mình trong việc phát huy và bảo tồn giá trị của các bài thuốc nam Việt Nam.

Lê Hữu Trác - bậc thầy của những bài thuốc nam

Cuộc đời và sự nghiệp

Lê Hữu Trác sinh vào năm 1720 tại làng Hải Thượng, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, trong một gia đình có truyền thống làm thuốc. Từ nhỏ, ông đã được tiếp xúc và học hỏi kiến thức y học từ cha mình. Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc học hỏi, ông đã dành cả đời mình để nghiên cứu, thực hành, và phát triển các phương pháp điều trị mới, đặc biệt là trong lĩnh vực sử dụng các bài thuốc nam từ thảo dược tự nhiên.

Lê Hữu Trác không chỉ là biểu tượng của y học truyền thống Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ sau này trong việc nghiên cứu và ứng dụng các bài thuốc Nam. Ông đã để lại một di sản đồ sộ về kiến thức y học, không chỉ qua các sách vở mà còn qua tinh thần cầu thị và không ngừng học hỏi, đổi mới.

Cuộc đời và sự nghiệp của Lê Hữu Trác như một lời nhắc nhở về giá trị của tri thức truyền thống và tầm quan trọng của việc bảo tồn nó trong thời đại hiện đại. Ông chứng minh rằng, bằng cách kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, y học truyền thống có thể tiếp tục phát triển và đóng góp vào việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Lê Hữu Trác - bậc thầy của những bài thuốc nam
Tượng đài Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác tại huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh)

Đóng góp cho y học truyền thống Việt Nam

Phát triển các bài thuốc Nam: Lê Hữu Trác được biết đến với việc sáng tạo ra nhiều bài thuốc nam dựa trên kiến thức sâu rộng về thảo dược. Ông đã kết hợp kiến thức truyền thống với quan sát lâm sàng để tạo ra các phương pháp điều trị mới, hiệu quả cho nhiều loại bệnh.

Sách "Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh": Đây là tác phẩm đồ sộ, ghi chép lại toàn bộ kiến thức y học của Lê Hữu Trác, bao gồm cả lý thuyết và thực hành y học truyền thống. Sách không chỉ chứa đựng các bài thuốc nam mà còn phản ánh phương pháp tiếp cận bệnh nhân một cách toàn diện, từ chẩn đoán đến điều trị.

Giáo dục và truyền bá kiến thức: Lê Hữu Trác không giữ kiến thức chỉ cho bản thân mình mà còn truyền đạt nó cho thế hệ sau, qua đó góp phần vào việc duy trì và phát triển y học truyền thống Việt Nam. Ông cũng khuyến khích việc học hỏi và tôn trọng tri thức y học từ các nền văn hóa khác, nhưng luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu và ứng dụng tri thức phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của Việt Nam.

Sự nghiệp và tư duy của Lê Hữu Trác đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ bác sĩ, dược sĩ và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực y học truyền thống. Ông đã góp phần nâng cao vị thế của y học truyền thống trong cộng đồng khoa học, cũng như trong quan niệm của người dân.

Nhiều địa điểm, bệnh viện, và trường học tại Việt Nam đã được đặt tên theo Lê Hữu Trác, như một cách tôn vinh và ghi nhớ công lao của ông. Điều này cũng giúp lan tỏa kiến thức và tầm quan trọng của y học truyền thống tới công chúng rộng lớn hơn.

Trong bối cảnh hiện đại, việc bảo tồn và phát triển kiến thức y học truyền thống đối mặt với nhiều thách thức, từ việc giữ gìn nguồn nguyên liệu dược liệu cho đến việc nghiên cứu và ứng dụng các bài thuốc một cách khoa học. Di sản của Lê Hữu Trác nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc giải quyết những thách thức này.

Một hướng phát triển quan trọng là việc kết hợp giữa y học truyền thống và y học hiện đại, tạo ra một hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện và hiệu quả. Công trình và tinh thần của Lê Hữu Trác mở ra cánh cửa cho những nghiên cứu và ứng dụng mới, nhấn mạnh việc tôn trọng và hòa nhập giữa truyền thống và hiện đại.

Lê Hữu Trác không chỉ là một biểu tượng của y học truyền thống Việt Nam mà còn là một tấm gương về lòng đam mê, sự cống hiến và tư duy tiến bộ. Di sản của ông tiếp tục là nguồn cảm hứng và kiến thức quý báu cho không chỉ những người làm việc trong lĩnh vực y học mà còn cho tất cả những ai quan tâm đến việc bảo tồn và phát triển văn hóa, kiến thức truyền thống.

Minh Thùy
suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Cập nhật các tiến bộ điều trị ung thư nội khoa châu Âu

Cập nhật các tiến bộ điều trị ung thư nội khoa châu Âu

Mới đây, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy tổ chức hội nghị cập nhật các tiến bộ điều trị từ Hội Ung thư Nội khoa châu Âu (ESMO). Hội nghị quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, tập trung vào các xu hướng điều trị ung thư hiện đại đang được áp dụng rộng rãi tại châu Âu và châu Á.
Ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số, lấy người bệnh làm trung tâm trong mọi hoạt động

Ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số, lấy người bệnh làm trung tâm trong mọi hoạt động

Sáng 02/02/2026, tại TP Hồ Chí Minh, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức Hội nghị giao ban công tác khám, chữa bệnh năm 2026. Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan dự và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.
Dự báo thời tiết ngày 3/2/2026: Bắc Bộ nhiều mây, có mưa vài nơi

Dự báo thời tiết ngày 3/2/2026: Bắc Bộ nhiều mây, có mưa vài nơi

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia vừa đưa ra thông tin dự báo thời tiết Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày 3/2/2026.

Cùng chuyên mục

Thuốc tả hạ trong Đông dược

Thuốc tả hạ trong Đông dược

(SKV) - Thuốc tả hạ là nhóm thuốc trong Đông y dùng để làm thông đại tiện, dẫn tích trệ, chữa các chứng táo bón, tả hỏa, giải độc, chữa ứ huyết, bế kinh và các cơn đau bụng do giun.
Từ nghiên cứu đến kỳ vọng: “Sâm Nữ Hoàng” và khát vọng nâng tầm dược liệu Việt Nam

Từ nghiên cứu đến kỳ vọng: “Sâm Nữ Hoàng” và khát vọng nâng tầm dược liệu Việt Nam

(SKV) - Giữa muôn vàn sắc xanh của đất mẹ, có một loài cây vừa quen vừa lạ đang thì thầm câu chuyện về sức sống và niềm tin. Người ta gọi nó bằng cái tên đầy nữ tính – Sâm Nữ Hoàng. Không lộng lẫy như hoa, không kiêu sa như những loài dược liệu được ca tụng từ lâu đời, Sâm Nữ Hoàng lặng lẽ vươn mình, mang trong từng thớ lá, từng nhánh rễ một nguồn năng lượng quý giá cho sức khỏe con người và trở thành biểu tượng của khát vọng: rằng người Việt có thể gieo trồng, nuôi dưỡng và tôn vinh những giá trị lớn lao từ chính mảnh đất quê hương.
Cây cỏ luồng: Công dụng, cách dùng trị bệnh trong y học cổ truyền

Cây cỏ luồng: Công dụng, cách dùng trị bệnh trong y học cổ truyền

Cỏ luồng còn có tên seo gà, phượng vĩ thảo... Tên khoa học: Pteris multifida Poir, họ Seo gà: Pteridaceae. Cỏ luồng mọc phổ biến ở miền Bắc và Trung Bộ, trên vách đá, vách đất, quanh thành giếng, nơi thoáng ẩm và mát. Bộ phận dùng làm thuốc là toàn cây, thu hái quanh năm. Sau đây là một số bài thuốc từ cây cỏ luồng.
Những bài thuốc chữa bệnh không ngờ từ cây sim

Những bài thuốc chữa bệnh không ngờ từ cây sim

Cây sim hay còn gọi là dương lê, nẫm tử, sơn nẫm, cương nẫm, đào kim nương, hồng sim, là một dược liệu quý, được dùng làm thuốc chữa bệnh. Rễ, lá và quả của dược liệu có tác dụng điều trị đau dạ dày, tiêu chảy, lị, đau đầu kinh niên, băng huyết, đau nhức, phong thấp,…Sau đây là một số bài thuốc dân gian chữa bệnh từ cây sim.
Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ củ nâu

Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ củ nâu

Củ nâu hay còn gọi là thự lương, giả khôi,… mọc hoang ở nhiều vùng rừng núi phía Bắc nước ta, là thảo dược có vị ngọt nhẹ, tính hàn, tác dụng cầm máu, sát trùng, hoạt huyết và còn được dùng để điều trị khí hư ở phụ nữ, tiêu chảy, kiết lỵ, liệt nửa người…
Cây bòng bong (hải kim sa): Công dụng, cách dùng trị bệnh trong y học cổ truyền

Cây bòng bong (hải kim sa): Công dụng, cách dùng trị bệnh trong y học cổ truyền

Bòng bong hay còn gọi là hải kim sa. Bòng bong có vị ngọt, tính hàn, công dụng thanh nhiệt, tả thấp nhiệt ở tiểu đường, bàng quang và thông lâm. Vì vậy hải kim sa thường được nhân dân sử dụng để trị chứng tiểu tiện vàng/ đỏ, tiểu khó, sạn đường tiết niệu do thấp nhiệt.

Các tin khác

Đắk Lắk: Phấn đấu hình thành 1 chuỗi liên kết nghiên cứu, nuôi trồng, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm dược liệu

Đắk Lắk: Phấn đấu hình thành 1 chuỗi liên kết nghiên cứu, nuôi trồng, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm dược liệu

SKV - UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kế hoạch số 172/KH-UBND về việc thực hiện Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 tỉnh Đắk Lắk.
Sốt xuất huyết theo Y học cổ truyền

Sốt xuất huyết theo Y học cổ truyền

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do muỗi Aedes là tác nhân trung gian, hiện nay đang có nguy cơ chuyển thành dịch, Y học cổ truyền gọi là Thử Thấp ôn bệnh đặc trưng của mùa Hạ. Đa phần bệnh có thể tự khỏi nhưng có một tỷ lệ nhỏ có khả năng chuyển nặng. Thông qua dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm là giai đoạn phải xử trí kịp thời tránh gây hậu quả không tốt. Do chưa có vắc-xin dự phòng và thuốc đặc hiệu nên điều trị triệu chứng và phòng cắt đường truyền (diệt muỗi)
Bệnh Bạch hầu và chứng ôn độc toả hầu phong theo y học cổ truyền

Bệnh Bạch hầu và chứng ôn độc toả hầu phong theo y học cổ truyền

(SKV) - Bệnh bạch hầu do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra, có khả năng lây lan mạnh và nhanh chóng tạo thành dịch. Theo World Health Organization (WHO) tỷ lệ tử vong chiếm 2-5% các ca bị mắc bạch hầu [1,2]. Bệnh rất dễ dàng lây lan từ người bệnh sang người lành chưa có đáp ứng miễn dịch bạch hầu qua đường hô hấp hoặc lây gián tiếp qua tiếp xúc với đồ vật có vi khuẩn. Bệnh cảnh bạch hầu có tính tương đồng với Toả hầu phong trong Ôn độc xuất hiện mùa Đông mạt Xuân sơ thuộc của Ôn bệnh của Y học cổ truyền (YHCT). Ôn bệnh có tà khí đặc trưng gây bệnh theo mùa gọi là Thời bệnh, tương ứng với các bệnh truyền nhiễm của Y học hiện đại (YHHĐ). [4, 6].
Trigger Point Và A Thị Huyệt theo Y Học Cổ Truyền

Trigger Point Và A Thị Huyệt theo Y Học Cổ Truyền

(SKV) - Trigger point và A thị huyệt theo Y học cổ truyền có những đặc điểm tương đồng cần phân biệt trong chẩn đoán và điều trị. Trigger point là điểm đau kích hoạt có tổn thương thục thể các sợi cơ và A thị huyệt theo Y học cổ truyền (YHCT) lại đau do tổn thương mô khi mô không được tưới máu tốt bao gồm cả tổn thương phần mềm ( mô mềm, cơ, thần kinh, mạch máu) và xương khớp. Điều trị Trigger point bằng thuốc giảm đau không hiệu quả nhưng điều trị bằng phương pháp Y học cổ truyền đặc biệt châm cứu thành công mang ý nghĩa thống kê.
Bồ công anh dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh là dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Theo Y học cổ truyền bồ công anh là dược liệu có vị đắng, tính mát, quy vào các kinh can, thận, tâm và có công dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm và hóa thấp. Y học cổ truyền sử dụng cây bồ anh để chữa chứng chán ăn, khó chịu dạ dày, đầy hơi, sỏi mật, đau khớp, đau nhức cơ bắp, bệnh chàm, mẩn ngứa, bầm tím, viêm vú, thông tắc tia sữa...
Bài thuốc chữa bệnh của dược liệu hương nhu

Bài thuốc chữa bệnh của dược liệu hương nhu

Cây hương nhu là vị thuốc quý trong Đông y với nhiều tác dụng như tán hàn, lợi thấp, lợi niệu, phát hãn, trị phù thũng,...
Công dụng chữa bệnh của cây lá bỏng

Công dụng chữa bệnh của cây lá bỏng

Cây lá bỏng còn gọi là cây sống đời, nó được gọi là lá bỏng vì lá của nó có thể dùng làm thuốc chữa bỏng.
Vị thuốc chuối hột rừng

Vị thuốc chuối hột rừng

Theo tài liệu Y học cổ truyền, chuối hột rừng có công dụng sát trùng, lương huyết, an thai, lợi tiểu,…
Danh mục một số cây thuốc  Nam theo nhóm bệnh

Danh mục một số cây thuốc Nam theo nhóm bệnh

Việt Nam là một nước có truyền thống lâu đời trong việc dùng cây cỏ để phòng và điều trị bệnh. Vườn thuốc nam có vai trò thiết thực trong việc sơ cứu và chữa trị một số bệnh thông thường.
12 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả của xà sàng tử

12 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả của xà sàng tử

Xà sàng tử là tên gọi của vị thuốc được dùng điều trị các bệnh lý, chẳng hạn như trĩ, lạnh tử cung, bệnh viêm da hoặc vấn đề sinh lý nam.
Xem thêm
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Phiên bản di động