Hoàn thiện y tế dự phòng, nâng cao sức khỏe nhân dân

Thảo luận tại hội trường, đa số các đại biểu Quốc hội cho rằng, Luật Phòng bệnh phải là nền tảng pháp lý vững chắc để bảo vệ sức khỏe người dân từ sớm, từ xa, đồng thời đầu tư xứng đáng cho y tế dự phòng, nhân lực tuyến đầu.

Y tế dự phòng - Nền tảng của hệ thống y tế quốc gia

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) khẳng định, y tế dự phòng là nền tảng của hệ thống y tế quốc gia, bởi “phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa bệnh”. Dù dự thảo Luật Phòng bệnh đã thể hiện rõ nguyên tắc này, song đại biểu Trần Khánh Thu cho rằng cần thiết kế cơ cấu tổ chức y tế dự phòng đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, tránh tình trạng “các tuyến hoạt động rời rạc, thiếu thống nhất trong chỉ đạo và điều phối”.

Đại biểu Trần Khánh Thu - Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên (Ảnh: quochoi.vn)

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về mô hình quản lý ngành dọc của hệ thống y tế dự phòng, làm rõ vai trò của trạm y tế xã - phường trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu. Theo đại biểu, khi thiếu sự chỉ huy thống nhất, công tác phòng bệnh dễ bị gián đoạn, như đã từng xảy ra trong thời điểm đứt gãy đấu thầu vaccine tiêm chủng năm 2022.

Đề cập đến kinh phí cho công tác phòng bệnh, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) kiến nghị dự thảo Luật quy định cụ thể ngân sách Nhà nước tăng chi cho y tế, dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho y tế dự phòng. Bởi Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân chỉ đạo nêu rõ xác định đúng vị thế, vai trò của y tế dự phòng, y tế cơ sở và tại Nghị quyết số 18 của Quốc hội khóa XII về đẩy mạnh thực hiện chính sách, pháp luật, xã hội hóa để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng, Luật Phòng bệnh không chỉ là một đạo luật chuyên ngành của y tế, mà cần được nhìn nhận như “Hiến pháp của sức khỏe” - đạo luật quốc phòng cho sự sống và giống nòi. Theo đại biểu, dự thảo luật hiện mới chú trọng đến bệnh truyền nhiễm, trong khi nội dung về bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và bệnh di truyền còn quá sơ sài. Do đó, đề nghị bổ sung các nhóm bệnh lớn như ung thư, tan máu bẩm sinh, bệnh di truyền bẩm sinh và phòng ngừa đột quỵ - những căn bệnh đang gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và xã hội.

Cần luật hóa dinh dưỡng học đường

Quan tâm đến vấn đề dinh dưỡng cho trẻ em, đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) nêu rõ: Điều 36 Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị khẳng định dinh dưỡng trong phòng bệnh phải được chú trọng thực hiện trong suốt vòng đời và giai đoạn từ 5 đến 18 tuổi chính là lứa tuổi vàng để phòng bệnh bằng giáo dục và hình thành thói quen sống lành mạnh.

Tuy nhiên, đại biểu cho hay, dự thảo Luật chưa có quy định cụ thể về dinh dưỡng học đường, trong khi đây là mắt xích quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ ngay từ ghế nhà trường.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội (Ảnh: nhandan.vn)

Dẫn nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp đã có luật quy định rất chặt chẽ về vấn đề này, đặc biệt, Hàn Quốc còn cấm tuyệt đối bán thực phẩm không lành mạnh trong phạm vi 200m chung quanh trường học, nữ đại biểu đoàn Hà Nội cho rằng đã đến lúc Việt Nam cần luật hóa dinh dưỡng học đường để trường học thực sự trở thành pháo đài đầu tiên trong công tác phòng bệnh, nơi hình thành một thế hệ khỏe mạnh, thông minh và hạnh phúc.

Đại biểu kiến nghị bổ sung các quy định về dinh dưỡng trong cơ sở giáo dục như sau: Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chuẩn quốc gia về tiêu chuẩn dinh dưỡng bữa ăn học đường. Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức bữa ăn bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, khoa học, hạn chế sử dụng thực phẩm không lành mạnh, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh. Đồng thời, cấm bày bán, quảng cáo, khuyến mại các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe trong và xung quanh khuôn viên trường học.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cho rằng, để kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây bệnh tật, cần bổ sung quy định, Chính phủ có trách nhiệm ban hành và định kỳ cập nhật danh mục các sản phẩm, yếu tố nguy cơ không có lợi cho sức khỏe; quy định biện pháp quản lý, bao gồm dán nhãn cảnh báo, hạn chế quảng cáo, kiểm soát phân phối trong cơ sở giáo dục và áp dụng chính sách thuế sức khỏe phù hợp.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân lo ngại trước nguy cơ một thế hệ trẻ béo phì sớm, mắc bệnh sớm và kiệt sức sớm hơn... Một trong những nguyên nhân đến từ môi trường tiêu dùng hàng ngày, khi không khó để mua những sản phẩm thực phẩm không có lợi cho sức khỏe như snack, nước ngọt, thức ăn nhanh. Những sản phẩm này chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, hay các sản phẩm chứa gia vị công nghiệp, chất điều vị... có mặt trong các siêu thị và bao quanh khu vực học đường.

Đại biểu đề nghị cần cấm tiếp thị nhắm đến trẻ em dưới 16 tuổi trên mọi nền tảng, quy định rõ vùng an toàn dinh dưỡng học đường; cấm bán và quảng cáo sản phẩm có dán nhãn cảnh báo trong phạm vi nhà trường theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Đại biểu cũng đề xuất xây dựng thuế sức khỏe đối với sản phẩm chứa đường và chất béo, khuyến khích doanh nghiệp cải tiến sản phẩm; đồng thời giảm thuế cho sản phẩm tự nhiên, ít phụ gia, để chính sách tài chính song hành cùng chính sách y tế...