Tâm sen: Dược liệu giảm căng thẳng, mất ngủ

Tâm sen là gì?

Tên gọi khác: Liên tâm, tim sen, liên tử tâm

Tên khoa học: Embryo Nelumbinis

Tâm sen (hay còn gọi là liên tâm, tim sen) là phần mầm của cây sen được tách ra từ hạt. Đây vừa là dược liệu quý trong Đông y, vừa được người dân sử dụng như một loại trà.

Cây sen là một loại thực vật có hoa, mọc dưới nước. Thân rễ hình trụ, mọc ăn sâu xuống dưới lớp bùn được gọi là ngó sen (ngẫu tiết ). Lá sen hình tròn, đường kính rộng khoảng 60cm, trũng ở giữa, có cuống dài, mọc vươn cao qua mặt nước, được đông y sử dụng làm thuốc với tên gọi là liên diệp.

Hoa sen có nhiều cánh xếp chồng lên nhau, màu trắng hoặc đỏ hồng. Hoa mới mọc thì các cánh úp vào nhau ôm lấy đài hoa tạo thành búp. Sau đó bung nở và xòe rộng ra hai bên. Quả chứa nhiều hạt được gọi là liên nhục. Bên ngoài hạt sen được bao bọc bằng một lớp vỏ màu xanh, nhẵn. Nhân hạt màu trắng đục, có hai mảnh, khi tách đôi sẽ thấy chồi mầm bên trong được gọi là tâm sen.

Tâm sen được tạo thành từ 4 mảnh lá non xếp gập vào nhau tạp thành một khối hình trị, nhỏ, chiều dài chỉ khoảng 10mm ( bằng hoặc nhỏ hơn chiều dài hạt sen một chút ), đường kính tim sen khoảng 1mm.

Một đầu tâm sen có màu xanh lục sẫm, đầu còn lại màu vàng tươi chính là phần sẽ phát triển thành rễ và thân của cây sen sau này.

Cây sen ưa sống trong nước nên thường mọc hoang ở những nơi có nước. Cây phát triển mạnh ở các khu vực nhiệt đới, đặc biệt là các nước châu Á như: Việt Nam, Thái lan, Indonesia, Malaysia hay Ấn Độ…

Ở nước ta, sen được trồng nhiều trong các ao, hồ, đầm lầy để làm dược liệu, thực phẩm hay làm trà. Một số nhà còn trồng sen trong các chậu chứa đầy nước để làm cảnh vì hoa sen rất đẹp.

Cả tâm sen, lá sen, củ sen hay ngó sen đều có thể dùng được.. Trong đó tâm sen được y học cổ truyền sử dụng làm thuốc với tên gọi là liên tâm.

Tâm sen được thu hoạch sau thời điểm ra hoa, thường là vào mùa hè. Những quả sen đã chín già sẽ được cắt về gỡ lấy hạt. Sau đó lột bỏ lớp vỏ bên ngoài hạt, tách làm đôi lấy phần mầm sen màu xanh bên trong.

Dược liệu được đem phơi nắng hoặc sấy nhẹ ở nhiệt độ từ 40 – 50 độ C cho đến khi khô.

Tâm sen: Dược liệu giảm căng thẳng, mất ngủ

Bào chế thuốc từ tâm sen

Liên tâm được đem sao vàng trước khi sử dụng để khử độc tố có trong dược liệu. Cách sao tâm sen như sau:

• Đầu tiên, bạn bắc chảo lên bếp, bật lửa để làm nóng chảo
• Vặn nhỏ lửa, cho tâm sen vào chảo, dùng đũa đảo đều tay sao cho đến khi tâm sen ngả vàng và tỏa ra hương thơm. Lúc này, hãy lấy một vài cái tâm sen ra bẻ thử, nếu tâm sen giòn, bên ngoài màu vàng nhưng vẫn giữ được màu xanh bên trong là đạt chuẩn. Tắt bếp
• Chuẩn bị sẵn một cái mâm có lót giấy phía dưới và đổ dược liệu vừa sao ra, dàn mỏng cho nguội hoàn toàn
• Cất vào lọ có nắp đậy kín để dùng dần.

Thành phần hóa học của tâm sen

Dược liệu chứa các hoạt chất hóa học như sau:

• Asparagin
• Neferin
• Alkaloid
• Pronuxiferin
• Nelumbin – chất làm nên vị đắng của tâm sen
• Metylcoripalin
• Lotusin
• Acid amin…

Tâm sen là gì?

Công dụng của tâm sen

Tâm sen được biết đến với nhiều công dụng nổi bật, đặc biệt là khả năng giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ. Dưới đây là những lợi ích chính của tâm sen:

• Giảm căng thẳng, lo âu: Các hoạt chất trong tâm sen giúp làm dịu thần kinh, giảm cảm giác lo lắng và căng thẳng, mang lại sự thư giãn cho tinh thần.
• Hỗ trợ điều trị mất ngủ: Tâm sen có tác dụng an thần, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt hiệu quả với người bị mất ngủ kinh niên.
• Chống oxy hóa và bảo vệ tế bào: Tâm sen chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp ngăn ngừa lão hóa và bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do.
• Cải thiện tuần hoàn máu: Tâm sen giúp tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và não bộ.

Công dụng của tâm sen

Cách sử dụng tâm sen hiệu quả

Để tận dụng tối đa lợi ích của tâm sen, bạn có thể áp dụng các cách sau:

• Pha trà tâm sen: Trà tâm sen là cách phổ biến nhất để sử dụng. Bạn chỉ cần hãm 5-10g tâm sen với nước nóng trong 10 phút, uống trước khi ngủ để cải thiện giấc ngủ.
• Kết hợp với các thảo dược khác: Tâm sen có thể kết hợp với hoa cúc, lá vông nem hoặc cam thảo để tăng hiệu quả an thần và giảm căng thẳng.
• Dùng dưới dạng viên nang hoặc cao: Nếu không có thời gian pha trà, bạn có thể sử dụng tâm sen dưới dạng viên nang hoặc cao chiết xuất, tiện lợi và dễ dùng.

Cách sử dụng tâm sen hiệu quả

Bài thuốc chữa bệnh có tâm sen

Chữa cao huyết áp

• Lấy 4g liên tâm sao vàng, hãm với nước sôi uống thay trà trong ngày

• Để tăng hiệu quả có thể kết hợp với hoa hòe (sao vàng ) hạt muồng ( sao vàng ) sắc lấy nước đặc uống

• Dùng đều đặn hàng ngày có tác dụng điều hòa nhiệt độ trong cơ thể, giảm huyết áp bằng cách làm giãn mạch, giảm áp lực cho thành mạch khi máu đi qua.

Điều trị mất ngủ cho các trường hợp có biểu hiện nóng trong, tiểu tiện ít

• Chuẩn bị 8g tâm sen, 5g cam thảo

• Cả hai cho vào cối tán nhuyễn thành bột, pha với 200ml nước sôi

• Để nguội, uống hết trong ngày chữa mất ngủ

Tâm sen an thần, giúp ngủ ngon

• Dùng thang thuốc gồm các vị: 5g tim sen ( sao thơm ), 20g lá cây vông nem ( sấy khô ), 10g táo nhân (sao đen), 10g hoa lài tươi.

• Trừ hoa lài, tất cả tán thành bột, trộn với nhau cho đều rồi đem hãm với 1 lít nước sôi

• Chờ cho nước nguội bớt rồi tiếp tục thả hoa nhài tươi vào

• Chia uống nhiều lần trong ngày có tác dụng ngủ ngon và sâu giấc

Điều trị khó ngủ, tâm phiền muộn không yên, căng thẳng, lo âu, hồi hộp

• Chuẩn bị: 8g tâm sen, 20g thảo thuyết minh (sao khô), 15g tóc tiên

• Cả 3 cho vào ấm, chế lượng nước sôi vừa đủ vào

• Ủ trà khoảng 20 phút sau gạn uống dần. Trong thời gian sử dụng thuốc cần kiêng các chất kích thích như cà phê, nước chè đặc để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Tâm sen hạ huyết áp, ngăn ngừa rối loạn nhịp tim

• Lấy 3g liên tâm cho vào ấm pha trà, đổ nước sôi vào ủ 15 phút cho các hoạt chất trong dược liệu được giải phóng ra nước

• Gạn uống làm 2 lần có tác dụng điều trị cao huyết áp, ổn định nhịp tim và hỗ trợ chữa trị các bệnh lý về tim mạch

Dưỡng tâm, an thần, chữa trị các chứng bệnh do huyết nhiệt gây ra

• Kết hợp 5g tâm sen với 100g gạo tẻ

• Gạo vo sạch, cho vào nồi nấu chung với tâm sen thành cháo

• Khi cháo nhừ, thêm vào một chút đường phèn

• Ăn 2 – 3 lần trong ngày

• Có thể dùng thuốc cho người già bị suy nhược cơ thể, táo bón mãn tính

Điều trị di tinh mộng tinh ở nam giới, đau lưng, ù tai khó nghe, nước tiểu vàng đậm màu

• Áp dụng bài thuốc gồm các thành phần tâm sen 8g, hắc đại đậu ( đỗ đen) 20g , khiếm thực 16g, liên nhục (hạt sen) 16g, quả dành dành ( sao ) 12g, hạt cây hoa hòe 10g.

• Sắc các vị trên với 500ml nước lấy 300ml. Chia uống vào buổi sáng, trưa, tối trong 10 ngày liên tục

Điều trị bí tiểu

• Dùng 8g liên tâm và 5g quốc lão

• Cho cả hai và ấm, đổ thêm 1 lít nước vào sắc kỹ trong vòng 2 tiếng.

• Chờ thuốc nguội, chia 3 phần uống sau các bữa ăn chính khoảng 30 phút

• Uống thuốc cho đến khi đi tiểu được bình thường thì ngưng.

Chữa di tinh, thận hư

• Chuẩn bị: Liên tâm, tổ bọ ngựa (tang phiêu phiêu), đồng tật lê, kim anh tử mỗi vị từ 1 – 3g

• Cho tất cả vào ấm sắc với 200ml nước trong 10 phút

• Gạn thuốc uống mỗi ngày 1 lần vào buổi sáng sớm giúp nâng cao chức năng của thận, cải thiện các rối loạn trong hoạt động tiểu tiện như bí tiểu, khó tiểu, tiểu rắt.

Chữa chảy máu cam, sốt cao gây mê man, thanh nhiệt, giải độc

• Kết hợp liên tâm với địa hoàng, rễ cỏ tranh ( mao căn ), tê giác và một số dược liệu khác, mỗi thứ 1- 3g

• Hãm với nước sôi và ủ 20 phút

• Uống mỗi ngày một lần

Bài thuốc chữa bệnh có tâm sen

Những lưu ý khi sử dụng tâm sen

Mặc dù tâm sen mang lại nhiều lợi ích, nhưng bạn cần lưu ý một số điểm sau để tránh tác dụng phụ:

• Không lạm dụng: Sử dụng quá nhiều tâm sen có thể gây mệt mỏi, chóng mặt hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
• Thận trọng với người huyết áp thấp: Tâm sen có tác dụng hạ huyết áp, vì vậy người bị huyết áp thấp nên hạn chế sử dụng.
• Kiểm tra chất lượng: Đảm bảo tâm sen được bảo quản và sử dụng đúng cách, tránh dùng tâm sen bị ẩm mốc hoặc hư hỏng.

Tâm sen là một thảo dược quý, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, việc sử dụng đúng cách và hợp lý là điều cần thiết để phát huy tối đa công dụng của tâm sen. Hãy bổ sung tâm sen vào chế độ chăm sóc sức khỏe hàng ngày để tận hưởng những lợi ích tuyệt vời mà nó mang lại.