Tình trạng thuốc giả tràn lan: Mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng

Thực trạng đáng báo động

Theo Sở Y tế TP.HCM, trong năm 2024 và đầu năm 2025, nhiều nhà thuốc đã bị phát hiện kinh doanh thuốc giả, chủ yếu là các loại thuốc kháng sinh và trị ho. Mời vừa qua, Công an TP.HCM triệt phá đường dây thuốc giả do người chỉ học hết lớp 9 điều hành, thu lợi hàng trăm tỉ đồng. Tại Thanh Hóa, cơ quan chức năng cũng đã phát hiện hàng chục loại thuốc giả trong các cuộc thanh tra, kiểm tra từ năm 2023 đến nay. Đặc biệt, Công an tỉnh Thanh Hóa còn triệt phá một đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả lớn do Nguyễn Tiến Đạt cầm đầu. Đường dây này đã sản xuất hàng chục ngàn sản phẩm thuốc giả với 21 loại thuốc khác nhau, thu lợi hàng trăm tỉ đồng.

Thủ đoạn tinh vi của các đối tượng

Các đối tượng sản xuất thuốc giả thường sử dụng thủ đoạn tinh vi như tự đặt tên công ty không có thật, in bao bì với thông tin giả mạo về nguồn gốc xuất xứ để đánh lừa người tiêu dùng. Một số đối tượng còn không có kiến thức chuyên môn về dược phẩm nhưng vẫn đứng tên giám đốc công ty sản xuất thuốc giả.

Hệ lụy nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng

Việc sử dụng thuốc giả không chỉ khiến bệnh tình không thuyên giảm mà còn có thể gây ra các tác dụng phụ nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh. Ngoài ra, thuốc giả còn làm mất niềm tin của người dân vào hệ thống y tế và ảnh hưởng đến uy tín của các doanh nghiệp dược phẩm chân chính.

Giải pháp từ cơ quan chức năng

Trước tình trạng này, Bộ Y tế đã đề xuất hai nhóm giải pháp chống thuốc giả, kém chất lượng, bao gồm thanh tra toàn bộ việc nhập khẩu, đăng ký thuốc và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm.

Ngoài ra, từ ngày 1/7/2025, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Dược sẽ có hiệu lực, siết chặt việc bán thuốc qua mạng nhằm ngăn chặn việc tiêu thụ thuốc giả.

Chế tài cho hành vi sản xuất buôn bán thuốc giả

Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật An Hoàng Gia chia sẻ: “Hành vi sản xuất, buôn bán thuốc giả là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, gây nguy hiểm cho sức khỏe và tính mạng con người, tùy theo tính chất, mức độ nghiêm trọng mà hành vi sản xuất, buôn bán thuốc giả, kém chất lượng có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”

Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật An Hoàng Gia.

Thứ nhất, chế tài hình sự

Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh được quy định tại Điều 194, Bộ luật hình sự 2015. Theo đó, khung hình phạt cao nhất cho tội này có thể là bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Nếu pháp nhân thương mại phạm tội thì hình phạt tiền cao nhất lên tới 20.000.000.000 đồng hoặc có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Thứ hai, chế tài hành chính

Nếu hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với các mức phạt như sau:

- Phạt tiền từ 20 triệu đến 100 triệu đồng với hành vi sản xuất, buôn bán thuốc không có giấy phép hoặc thuốc không rõ nguồn gốc.

- Tịch thu toàn bộ lô thuốc vi phạm.

- Tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động, đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 1 đến 24 tháng.

Ngoài các chế tài trên, người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, tài sản. Doanh nghiệp, cơ sở liên quan có thể bị đình chỉ hoạt động, rút giấy phép.

Khuyến cáo cho người dân

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, người dân cần cẩn trọng khi mua thuốc, chỉ nên mua tại các nhà thuốc uy tín, có giấy phép kinh doanh hợp pháp. Khi nghi ngờ về chất lượng thuốc, cần báo ngay cho cơ quan chức năng như Sở Y tế, Cục Quản lý Dược hoặc công an địa phương để được xử lý kịp thời. Luật sư Hải cũng cho biết: “Tình trạng thuốc giả là vấn đề nghiêm trọng đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng và sự cảnh giác cao độ từ phía người dân. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, chúng ta mới có thể ngăn chặn và đẩy lùi vấn nạn này, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và uy tín của ngành y tế”.