Thế giới ảo, hậu quả thật: Báo động thực trạng trẻ vị thành niên "lạc lối" trên không gian mạng

Cú trượt dài từ những "clip vui"

Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia. (ảnh NVCC).

Theo quan sát của nhiều chuyên gia, trong đó có Luật sư Nguyễn Thanh Hải (Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội), một trong những nguyên nhân sâu xa bắt nguồn từ ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội.

“Chúng ta đang sống trong thời đại mà một chiếc điện thoại thông minh có thể trở thành "người bạn xấu". Nhiều nền tảng tràn ngập clip bạo lực, lời lẽ kích động, hành vi phản cảm. Trẻ vị thành niên dễ bị cuốn vào, bắt chước để thể hiện bản thân, rồi trượt dài trong sai lầm.” – Luật sư Hải chia sẻ.

Thực tế, không ít vụ việc đau lòng khởi nguồn chỉ từ mâu thuẫn nhỏ hoặc "thử cảm giác mạnh" sau khi xem clip. Từ những nhóm thách nhau “đánh cho vui”, đã có kẻ ngã xuống, có người mang tội. Đáng nói, khi bị bắt, nhiều em vẫn hồn nhiên: “Cháu chỉ nghĩ là quay clip cho vui thôi!”

Khoảng trống trách nhiệm: Gia đình và nhà trường

Bên cạnh tác động của không gian mạng, Luật sư Hải cho rằng, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong quản lý, giáo dục con trẻ vẫn còn nhiều hạn chế.

Luật sư Hải trong một phiên tòa với bị cáo là trẻ vị thành niên. (Ảnh NVCC).

“Khi con mắc lỗi, phụ huynh thường chỉ ký vào bản kiểm điểm hoặc trách mắng qua loa. Ở trường, thầy cô lại e ngại xử lý kỷ luật vì sợ bị quay clip, sợ dư luận. Chính sự lỏng lẻo ấy khiến một số em không còn sợ sai, mất dần ranh giới đúng – sai,” – ông nói.

Sự thiếu kiên quyết này vô tình đẩy các em đến gần hơn với vi phạm pháp luật. Dù Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) quy định người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự về một số tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng, nhưng khi đã đủ yếu tố cấu thành, hình phạt tù giam vẫn là một thực tế đau lòng mà Luật sư Hải đã chứng kiến.

Giải pháp đồng bộ: Siết chặt quản lý, tăng cường giáo dục

Để giải quyết vấn đề, cần một giải pháp đồng bộ từ nhiều phía. Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hải, giáo dục pháp luật trong trường học hiện còn thiên về lý thuyết. "Nếu các tiết học được tổ chức sinh động hơn, mời luật sư, chuyên gia đến chia sẻ những vụ việc thật, án thật – các em sẽ nhận thức sâu hơn về hậu quả pháp lý," ông đề xuất. Hiện nay Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội đã và đang tổ chức một số phiên tòa giả định trong các trường học. Hy vọng thời gian tới, mô hình này sẽ được nhân rộng hơn nữa.

Song song đó, vai trò của gia đình là then chốt. Cha mẹ cần dành thời gian gần gũi, lắng nghe, quan tâm và định hướng cho con, thay vì phó mặc con em cho Nhà trường, để con em dần tìm niềm vui nơi thế giới ảo.

Về phía vĩ mô, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với những nội dung độc hại, clip bạo lực, và các kênh "giang hồ mạng" đang hàng ngày tác động xấu đến thanh thiếu niên.

Đừng để "giá như" trở nên muộn màng

Mỗi vụ án vị thành niên không chỉ là nỗi đau của một gia đình, mà còn là lời cảnh tỉnh cho tất cả người lớn. Bởi đằng sau mỗi bản án là những ước mơ dang dở và gánh nặng day dứt.

Đằng sau mỗi bản án là những ước mơ dang dở và gánh nặng day dứt. (Ảnh NVCC).

“Đừng để đến khi con trẻ ngồi trong trại giam mới nói hai chữ ‘giá như’. Giá như ngày đó cha mẹ quan tâm hơn, thầy cô nghiêm khắc hơn, xã hội kiểm soát tốt hơn – có lẽ đã không có những nỗi đau ấy,” – Luật sư Nguyễn Thanh Hải trăn trở.

Giữ gìn, bảo vệ thế hệ trẻ trước "cơn lốc" của mạng xã hội không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình, mà là sứ mệnh chung của toàn xã hội – để những cú "like" và "share" sai hướng không đánh cắp đi tương lai của các em.