A Giao dược liệu quý, giúp bổ phế và tăng cường sức khỏe hiệu quả

Món ăn, bài thuốc đông y chữa rối loạn nội tiết an toàn và hiệu quả Tác dụng hỗ trợ và điều trị cảm mạo của vị thuốc ngưu bàng tử Cây rùm nao: Dược liệu có tác dụng sát trùng và cầm máu Tác dụng hỗ trợ và điều trị các bệnh đường hô hấp của dược liệu tiền hồ Bài thuốc trị gai cột sống đơn giản với ngải cứu Bài thuốc trị viêm phổi, viêm phế quản, viêm thận từ dược liệu tang bạch bì

Tìm hiểu chung

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: A giao, Minh giao.

Tên khác: Lư bì giao; ô giao; cao da lừa.

Tên khoa học: Colla asini.

Đặc điểm tự nhiên

A giao là keo chế từ da lừa bỏ lông.

Những con lừa già, da dầy, lông đen có giá trị dược liệu tốt nhất nên sẽ được lựa chọn để lấy da. Tùy theo từng khu vực mà có cách bào chế khác nhau:

Cách bào chế a giao tại Việt Nam

Làm sạch lông, lấy khăn lau cho khô và hết bẩn. Thái da lừa thành những miếng đỏ cỡ bằng hạt ngô rồi cho vào chảo nóng sao chung với bột cáp phấn ( 20%) đến khi da phồng đều.

Khi sử dụng, lấy a giao đem nướng phồng, đem sắc hoặc hòa tan trong nước nóng mà dùng.

Theo kinh nghiệm của Trung Quốc

Vào tháng 2 đến tháng 3 hàng năm, da lừa được lấy đem ngâm với nước bài ngày cho mềm. Sau đó vớt ra cạo sạch lông, thái nhỏ.

Cho hết da lừa vào nồi đổ thật nhiều nước vào nấu trong 3 ngày đêm liên tục

Chắt bỏ nước cũ, thêm nước mới vào và tiếp tục nấu

Thực hiện theo cách tương tự 5 – 6 lần nhằm tận thu được toàn bộ chất keo trong da lừa

Dùng rây bằng đồng lọc bỏ chất cặn bã còn sót lại, lấy keo hòa với một ít nước lọc có pha phèn chua

Để yên vài tiếng cho tạp chất lắng xuống dưới đáy. Tách lấy lớp nước trong phía trên và nấu cho cô đặc lại

Trước khi ngưng nấu a giao khoảng 2 tiếng, cho thêm đường và rượu trắng vào nấu chung với keo theo tỷ lệ 6 lạng da lừa : 4 lít rượu : 9 kg đường.

Tiếp tục cho dầu đậu nành vào keo da lừa trước khi tắt bếp khoảng 30 phút. Cứ 600kg da lừa thì dùng 1 lít dầu ăn. Mục đích sử dụng dầu là để cho keo bớt dính.

Đổ keo ra khuôn, để nguội sẽ đóng thành bánh, cắt ra thành từng miếng hình chữ nhật thu được vị thuốc a giao

Trước khi sử dụng có thể đem a giao ngâm rượu, nấu trong nước cho tan hoạt sao với các dược liệu sau:

A giao sao cáp phấn: Rang nóng 1 kg bột cáp phấn rồi tiếp tục bỏ miếng a giao vào đảo đều tay. Khi thấy a giao nở ra, không còn chỗ cứng nữa thì tắt bếp. Rây hỗn hợp để thu a giao lại, bỏ bột cáp phấn đi.

A giao sao bồ hoàng ( phấn hoa của cây cỏ nến): Trước tiên, rang nóng bồ hoàng trước. Sau đó xắt mỏng a giao rồi cho vào rang chung. Khi thấy a giao nở giòn thì ngưng. Rây bỏ bồ hoàng.

A Giao dược liệu quý, giúp bổ phế và tăng cường sức khỏe hiệu quả

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng được của A giao là da lừa bỏ lông.

Thành phần hoá học

Thành phần chủ yếu là collagen. Collagen thủy phân sẽ cho các acid amin: 10% lysin, 7% arginin, 2% histidin, xystin, glyxin.

Lượng nito toàn phần là 16,43 - 16,54%, lượng canxi là 0,079 - 0,118%, lượng sufua 1,10 - 2,31%. Độ trong 0,75 - 1,09%.

Công dụng của A Giao trong y học

Theo y học cổ truyền

A giao là một vị thuốc bổ, cầm máu dùng trong mọi trường hợp băng huyết, lỵ ra máu, ho ra máu, đại tiểu tiện ra máu, hồi hộp, mất ngủ. Còn dùng làm thuốc an thai. Ngày dùng 6 - 12 g. Có khi dùng sống, có khi sao với bột vỏ sò, hoặc bồ hoàng rồi mới dùng.

Theo tài liệu cổ A giao có vị ngọt tính bình vào kinh phế can thận. Có tác dụng tư âm dưỡng huyết, bổ phế nhuận táo, cầm máu an thai. Dùng chữa hư lao sinh ho, phế ung thổ ra mủ, ho ra máu, nôn ra máu, ra máu cam, ỉa ra máu, thai sản, băng lậu âm hư, tâm phiền, mất ngủ. Người tỳ vị hư nhược, nôn mửa, ỉa lỏng, tiêu hóa kém không dùng được.

Theo y học hiện đại

Ảnh hưởng đối với chuyển hóa canxi:

Có khả năng cải thiện sự hấp thụ canxi động vật. Cho uống A giao khả năng đông máu không tăng nhưng nếu tiêm dung dịch 5% A giao tiệt trùng thì khả năng đông máu tăng.

Tác dụng tạo máu:

Rút máu chó để gây thiếu máu, rồi chia chó thành 2 lô, một lô cho ăn A giao, một lô không cho ăn. Xét nghiệm hồng cầu và các yếu tố khác của máu. Kết quả A giao làm tăng nhanh lượng hồng cầu và các sắc tố khác của máu.

Tác dụng đối với chứng loạn dưỡng cơ dần dần:

Nghiên cứu nuôi chuột bạch theo một chế độ ăn đặc biệt để gây hiện tượng loạn dưỡng cơ dần dần: Nhẹ thì bị què, nặng thì tê liệt khó đứng dậy. Sau đó cho ăn A giao thì sau hơn 100 ngày, đa số các con vật hết triệu chứng tê liệt so với các con vật khỏe mạnh không khác nhau.

Tác dụng chống choáng:

Tác dụng đã gây choáng đối với mèo, sau đó dùng dung dịch A giao 5% thêm nước muối để giữ đẳng trương và kiềm hóa lọc, đun sôi 30 - 40 phút, đợi nhiệt độ hạ từ từ vào mạch máu, thấy huyết áp trở lại bình thường và con vật được cứu sống.

Công dụng của A Giao trong y học

Liều dùng & cách dùng

A giao là một vị thuốc bổ, cầm máu dùng trong mọi trường hợp băng huyết, lỵ ra máu, ho ra máu, đại tiểu tiện ra máu hồi hộp mất ngủ. Còn dùng làm thuốc an thai. Ngày dùng 6 - 12 g. Có khi dùng sống, có khi sao với bột vỏ sò, hoặc bồ hoàng rồi mới dùng.

Theo tài kiệu cổ A giao có vị ngọt tính bình vào kinh phế can thận. Có tác dụng tư âm dưỡng huyết, bổ phế nhuận táo cầm máu an thai. Dùng chữa hư lao sinh ho, phế ung thổ ra mủ, ho ra máu, nôn ra máu, ra máu cam, ỉa ra máu, thai sản, băng lậu âm hư, tâm phiền, mất ngủ. Người tỳ vị hư nhược, nôn mửa, ỉa lỏng, tiêu hóa kém không dùng được.

Cách chế A giao khi dùng:

Chế với bột vỏ sò: Cho chừng 1 kg vỏ sò vào chảo, rang cho nóng cho A giao thái nhỏ vào, rang thêm cho đến khi A giao nở giòn thì lấy ra rây bỏ vỏ sò đi, A giao chế như vậy sẽ bớt độ dính. Mùi thơm hơn.

Chế bồ hoàng: Cho bồ hoàng vào chảo rang nóng rồi cho A giao thái nhỏ vào tiếp tục rang cho đến khi A giao nở thì rây bỏ bồ hoàng lấy A giao mà dùng.

Cách sử dụng A Giao hiệu quả

1. Chữa âm hư co giật (A Giao Kê Tử Hoàng Thang)

Thành phần: Dư dung tươi, a giao, bào ngư, câu đằng, bạch phục linh mỗi vị 12g; địa hoàng, mẫu lệ tươi và mai rùa mỗi vị 16g.

Cách dùng: Trừ a giao, các vị còn lại đem sắc kỹ. Khi thuốc đang nóng, gạn lấy nước rồi cho a giao và kê tử hoàng vào quậy tan. Uống nóng là tốt nhất.

2. Chữa ho ra máu (Phổ Tế phương)

Thành phần: 12g a giao, 4g hoàng hoa thái, 40g gạo nếp

Cách dùng: Sao a giao. Cả 3 đem tán bột trộn lẫn với nhau. Mỗi lần uống 4g x 3 lần/ngày. Pha với nước nóng, để nguội uống

3. Trị tiểu són, bứt rứt trong người do động thai (Thiên Kim)

Thành phần: 120g a giao

Cách dùng: Sắc thuốc với 400ml nước. Đun sôi, vặn nhỏ lửa cho đến khi cạn còn 80ml. Uống khi còn nóng.

4. Điều trị ra máu nhiều trong chu kì kinh nguyệt

Bài 1: A giao ( sao ) tán bột mịn. Mỗi ngày lấy 16g uống chung với một ít rượu ( Theo Bí Uẩn Phương)

Bài 2: Chuẩn bị thang thuốc gồm a giao, xuyên quy, dư dung, sinh địa, cam thảo, giả mạc gia, ngải diệp. Trừ a giao, sắc tất cả lấy nước đặc. Sau đó cho a giao vào nước thuốc quậy tan hoàn toàn rồi uống.

5. Chữa viêm loét cẳng chân mãn tính

Thành phần: A giao

Cách dùng: Trước khi sử dụng a giao, cần tiệt trùng vùng loét rồi chiếu hồng ngoại trong 15 phút. Sau đó lấy a giao nấu với 70ml cho tan thành một loại cao lỏng. Mỗi ngày 1 lần lấy 2g cao a giao phết vào miệng gạc rồi đắp lên vết loét. Đa số các trường hợp khỏi bệnh sau 20 lần đắp thuốc.

6. Chữa nám, tàn nhang, dưỡng nhan

Thành phần: Cỏ nhọ nồi, a giao, bạch thược, câu khởi, đương quy mỗi vị 10g, thỏ ty tử, bạch lạp thụ tử, sinh địa, thục địa mỗi vị 15g, hà thủ ô 12g.

Cách dùng: A giao đem hấp cách thủy với ít nước cho tan. Các nguyên liệu khác sắc 2 lần lấy nước thuốc đem nấu chung với a giao cho hòa quyện vào nhau. Chia làm 2 lần uống trong ngày vào buổi sáng và chiều lúc đói bụng. Mỗi ngày 1 thang

7. Chữa chảy máu mũi, chảy máu tai, nôn ra máu (Thánh Huệ phương)

Thành phần: A giao, 20g bồ hoàng

Cách dùng: Hai vị thuốc đem sao chung với nhau. Mỗi lần lấy 8g uống chung với 200ml nước cốt địa hoàng. Ngày dùng 2 lần cho đến khi hết chảy máu.

8. Chữa ho kéo dài

– Bài 1:

Thành phần: Nhân sâm và a giao sao vàng, tỷ lệ 2:1

Cách dùng: Tán thuốc thành bột. Mỗi lần lấy 12g pha với nước sắc Thông bạch uống

– Bài 2:

Thành phần: Hồ lô quán và ngưu bàng tử mỗi vị 8g, a giao và hạnh nhân mỗi vị 12g, gạo nếp (nhũ mễ ) 16g, cam thảo 4g.

Cách dùng: Tất cả gộp thành 1 thang thuốc dùng theo dạng sắc uống.

9. Điều trị bệnh táo bón ở người lớn tuổi (Trực Chỉ phương)

Thành phần: 12g thông bạch, 8ml mật ong, 8g a giao, một ít rượu trắng

Cách dùng: A giao sao vàng đem nấu chung với rượu trắng và thông bạch cho tan. Cuối cùng trộn thêm mật ong vào uống khi còn nóng.

10. Chống hư lao, bồi bổ nguyên khí, tư âm dưỡng huyết

Thành phần: Thục địa, a giao mỗi vị 10g, nhân sâm ( tán bột ), củ mài, đỗ trọng, khởi tử mỗi vị 6g, sơn thù 3g.

Cách dùng: Bỏ riêng nhân sâm ra, lấy A giao đem hãm với một ít nước sôi rồi tiềm cách thủy cho tan. Các vị còn lại ngâm nước trong 1 giờ, sau đó sắc 2 lần lấy nước cốt hòa với nhau. Dùng nước thuốc nấu a giao và bột nhân sâm thêm vài phút cho tan. Chia uống vài lần.

11. Điều trị khí hư, phế suyễn ở trẻ em

Thành phần: Nhũ mễ (sao ) và a giao (sao) mỗi vị 40g, ngưu bàng (sao vàng ) và cam thảo ( nướng) mỗi vị 10g, hồ lô quán ( sấy khô ) 20g, hột hạnh nhân ( sao ) 7 hạt.

Cách dùng: Nghiền tất cả thành bột mịn. Mỗi lần lấy 8g uống khi thuốc còn ấm

12. Chữa đau bụng, hạ ly khi mang thai (Kinh Hiệu Sản Bảo)

Thành phần: Thượng thảo, thiên tương và đương quy mỗi loại 120g, a giao 80g, ngải cứu 60g

Cách dùng: A giao sau khi nướng xong cho vào ấm sắc chung với các vị còn lại. Gạn thuốc uống làm 3 lần trong ngày.

13. Chữa động thai

– Bài 1:

Thành phần: Cây ngải cứu và a giao mỗi vị 80g, thông bạch 80g.

Cách dùng: Sắc thuốc cùng 800ml nước lấy 200ml. Chia uống 2 lần.

– Bài 2:

Thành phần: 2 quả trứng gà ta, 30g đường đỏ và 12g a giao

Cách dùng: Sắc a giao cho tan rồi thêm trứng gà và đường đỏ vào quậy đều. Chia thuốc làm 2 phần uống hết trong ngày.

14. Điều trị bệnh hen suyễn do phong tà nhập phế (Nhân Trai Trực Chỉ phương)

Thành phần: Tử tô, ô mai, a giao lượng bằng nhau.

Cách dùng: Tất cả đem sao vàng, tán bột sắc uống ngày 1 thang.

15. Chữa ra máu khi mang thai

Bài 1: Lấy a giao sao vàng, tán bột mịn. Mỗi ngày lấy 16g uống chung với nước cháo loãng. Nên uống thuốc trước bữa ăn để đạt được hiệu quả tốt nhất. (Theo Thánh Huệ phương)

Bài 2: Dùng 120g a giao, sao vàng, đem nấu cùng 200ml rượu cho tan hoàn toàn. Chờ thuốc nguội còn hơi âm ấm uống hết 1 lần ( Theo Mai sư phương).

16. Chữa khí hư ở trường vị (Hòa Tễ Cục phương)

Thành phần: Bạch phục linh và a giao mỗi vị 80g, chi liên ( sao ) 120g

Cách dùng: Tán thuốc thành bột vo viên hoàn nặng khoảng 6g. Mỗi ngày uống 2 viên

17. Điều trị ho ra máu, bệnh lao phổi

Thành phần: A giao

Cách dùng: Tán thuốc thành bột, mỗi lần lấy 20 – 30g pha với nước sôi uống 2 – 3 lần/ ngày. Kết hợp tiêm Pituitrin 5-10 đơn vị để cầm máu và uống thuốc chống lao theo chỉ định của thầy thuốc

18. Ích trí, kiện não, bổ dưỡng tâm tỳ, chống mệt mỏi, hoa mắt, choáng váng, tim đập nhanh

Thành phần: Huyền cập, a giao, long nhãn mỗi vị 120g, mật ong nguyên chất 250g

Cách dùng: A gioa cho vào ly chứa một ít nước sôi. Bỏ cả ly vào nồi hấp cách thủy cho đến khi tan hoàn toàn. Huyền cập đem ngâm nước 1 giờ rồi sắc làm 2 lần, lấy nước cốt hòa lẫn với nhau, nấu nhỏ lửa cho cô đặc lại. Cuối cùng thêm nước a giao, long nhãn, mật ong vào nước huyền cập nấu chung sẽ được một dạng cao lỏng hơi sền sệt. Liều dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc.

19. Trị thổ huyết, ói ra máu không thể cầm ( Thiên Kim Dực Phương )

Thành phần: 80g a giao, 40g cam bố, 120g sinh địa

Cách dùng: A giao đem sao rồi cho vào ấm cùng các nguyên liệu còn lại. Thêm 600ml nước vào sắc tới khi cạn còn 1/3. Gạn thuốc chia làm 2 lần uống. Mỗi ngày 1 thang.

20. Điều trị bệnh suy nhược thần kinh, rối loạn giấc ngủ, lo âu, huyết hư

Thành phần: 2 cái lòng đỏ trứng gà, 20g a giao, thượng thảo, không trường, bạch thuộc mỗi vị 8g

Cách dùng: Hòa tan a giao rồi đem sắc với các dược liệu còn lại. Gạn thuốc ra, thêm lòng đỏ trứng gà vào, quậy đều. Uống làm 2 lần trong ngày cho hết.

21. Chữa run giật tay chân, co quắp gân cơ

Thành phần: Thược dược tươi, a giao, cửu khổng, câu đằng, phục thần, bạch hoa đằng mỗi vị 12g, mẫu lệ tươi 16g

Cách dùng: Tất cả các vị thuốc ( trừ a giao ) đem sắc lấy nước đặc. Sau đó mới cho a giao vào chén thuốc quậy tan chảy. Cuối cùng thêm 1 quả kê tử hoàng vào quấy đều lên uống lúc còn nóng.

22. Chữa ói ra máu (Nghiệm phương)

Thành phần: 40g a giao, 2g thần sa, cáp phấn, ngó sen và mật ong

Cách dùng: A giao đem sao với cáp phấn, tán bột. Thần sa cũng tán thành bột mịn, trộn đều với bột a giao. Khi bị nôn ói ra máu, lấy bột thuốc uống cùng mật ong nguyên chất và nước cốt ngó sen.

23. Tư âm, bổ thận, trợ dương, chữa liệt dương, tinh trùng ít, đau lưng mỏi gối

Thành phần: A giao, địa cốt tử, hạt óc chó, đường đen mỗi loại 250g

Cách sử dụng: Rửa sạch địa cốt tử, hấp chín. Hạt óc chó đem rang với muối cho chín, giã nhuyễn. Cho một tô nước vào nồi nấu, khi nước sôi bỏ a giao vào quậy tan rồi thêm địa cốt tử, hạt óc chó và đường vào. Để hỗn hợp nguội sẽ keo lại thành một dạng keo lỏng. Cất vào hũ dùng dần. Mỗi ngày lấy một ít cao nuốt trực tiếp hoặc pha với nước uống.

Những lưu ý khi sử dụng A Giao

Mặc dù A Giao là một dược liệu quý, nhưng cũng cần lưu ý một số tác dụng phụ có thể xảy ra:

Phản ứng dị ứng: Một số người có thể bị dị ứng với A Giao, gây ra các triệu chứng như ngứa, phát ban hoặc khó thở.

Tương tác thuốc: A Giao có thể tương tác với một số loại thuốc, vì vậy nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Người tỳ vị hư nhược, nôn mửa, ỉa lỏng, tiêu hóa kém không dùng được.

A Giao là một dược liệu quý có nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe, đặc biệt trong việc bổ phế và an thai. Tuy nhiên, việc sử dụng A Giao cần phải được thực hiện đúng cách và có sự tư vấn của các chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Hy vọng rằng bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về A Giao và cách sử dụng loại dược liệu quý này.

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)