Cây mè đất: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền

Giới thiệu về cây mè đất

Tên khoa học của mè đất là Leucas aspera, họ hoa môi (Lamiaceae).

Mè đất là loại cây thảo, thân vuông, mọc thẳng, phân nhiều cành, các cành vuông và có lông, hóa gỗ ở gốc. Cây sống hằng năm và có thể cao từ 20 đến 40cm. Lá cây dạng mọc đối hoặc không đối, phiến lá hình mũi mác, mép lá có khía răng cưa, cả 2 mặt đều có lông.

Hoa mọc thành cụm ở nách lá. Cụm hoa màu trắng, hình cầu, có đường kính khoảng 1,5 đến 2cm. Đài hoa hình ống gồm nhiều răng. Phần tràng có ống thẳng và phía bên trong có 1 vòng lông, chia 2 môi: môi trên có lông, còn môi dưới thì dài hơn và chia làm 3 thùy, 4 nhị. Quả có hình trứng nhẵn, cạnh màu nâu.

Mè đất là cây ưa sáng, thường mọc nhanh và tạo thành quần thể, cây thường mọc ở trên các nương rẫy, ven rừng, đồi. Khi quả cây mè đất già sẽ tự mở để hạt rơi xuống và mọc thành cây con vào khoảng tháng 3, tháng 4 hàng năm. Có thể thu hoạch vào tháng 8-11 hằng năm.

Cây mè đất: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền

Công dụng của cây mè đất

Tính vị

Dược liệu được các tài liệu đông y ghi nhận là có vị đắng cay và tính ấm.

Quy kinh

Chưa tìm thấy tài liệu ghi nhận.

Tác dụng dược lý

Theo y học cổ truyền:

Công dụng: Chỉ khái, hóa đàm, khư phong giải biểu, tiêu viêm.

Chủ trị: Ho, viêm họng, viêm xoang, đau dạ dày, lở ngứa ngoài da, viêm lợi nhức răng, tan máu bầm tụ máu, viêm da cơ địa…

Theo các nghiên cứu hiện đại:

Nghiên cứu từ các nhà khoa học Malaysia ghi nhận hoạt động chống oxy hóa cũng như kháng khuẩn mạnh mẽ từ chiết xuất rễ cây mè đấy.

Chiết xuất từ các bộ phận khác nhau của được liệu có tác dụng giảm đau và chống viêm rất đáng kể.

Các nhà nghiên cứu Ấn Độ đã thử nghiệm trên cơ thể chuột bị mắc bệnh gan, kết quả ghi nhận chiết xuất dược liệu có tác dụng bảo vệ tế bào gan.

Ngoài ra, được liệu này được cho là có khả năng hạ đường huyết, từ đó mang lại triển vọng trong hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường.

Cách dùng – liều lượng

Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà sử dụng dược liệu với cách cùng liều lượng thích hợp. Tuy nhiên, cách dùng phổ biến nhất là ở dạng thuốc sắc với liều lượng được khuyến cáo cho 1 ngày là từ 12 – 15g.

Công dụng của cây mè đất

Cách dùng cây mè đất trị bệnh

1. Bài thuốc chữa ho gà ở trẻ em

Bài thuốc 1: Cần 12g mè đất, 8g vỏ rễ chanh, 8g hẹ, 8g cam thảo đất, 2 cái vỏ trứng gà đã ấp sao giấm. Tất cả các vị thuốc đem giã nhỏ rồi sắc lấy nước đặc và cho thêm 1 đường khuấy đều. Trẻ 1 – 3 tuổi uống 3 thìa cà phê/lần, trẻ 4 – 5 tuổi uống 4 thìa cà phê/lần, trẻ trên 6 tuổi dùng 5 – 6 thìa cà phê/lần. Tần suất 3 lần mỗi ngày.

Bài thuốc 2: Cần 30g cây mè đất (sao vàng) cùng 20g kim ngân. Các vị thuốc đem thái nhỏ rồi sắc với 400ml nước để lấy 100ml thuốc. Chia đều thành nhiều lần uống trong ngày.

Bài thuốc 3: Cần 30g cây mè đất (sao vàng hạ thổ), 20g hoa cây guốc nước mặn (sao vàng), 16g đọt cây dâu, 12g đọt cây chanh. Các vị thuốc đem sắc lấy nước đặc rồi thêm đường cho dễ uống. Trẻ 1 – 3 tuổi uống 1 thìa cà phê/lần, trẻ 4 – 6 tuổi uống 1,5 thìa, trẻ 7 – 9 tuổi uống 2 thìa, trẻ trên 10 tuổi uống 2,5 – 3 thìa cà phê/lần. Mỗi ngày uống 2 lần, kết hợp kiêng ăn chất tanh.

2. Cây mè đất chữa viêm họng, viêm xoang

Chuẩn bị: 20g cây mè đất, 20g lá bồ công anh, 16g cam thảo cùng 10g lá xạ can.

Thực hiện: Các vị thuốc đem rửa sạch rồi cho tất cả vào ấm. Thêm 1 thăng nước đun trên lửa nhỏ. Thu lấy khoảng 200ml thuốc, bỏ bã. Chia đều thành 2 – 3 lần uống trong ngày.

3. Cây mè đất chữa viêm da cơ địa, ghẻ ngứa

Chuẩn bị: 1 nắm mè đất tầm 100g.

Thực hiện: Vị thuốc trên đem đun lấy nước tắm. Kết hợp với giã lá mè đất bôi trực tiếp lên vùng da đang tổn thương.

4. Bài thuốc điều trị đau nhức răng

Chuẩn bị: Cây mè đất ở dạng tươi.

Thực hiện: Chỉ cần giã nát dược liệu và ngậm hằng ngày. Hoặc cũng có thể dùng dược liệu ở dạng khô sắc lấy nước thật đặc và dùng nước để ngậm.

5. Cây mè đất giúp bảo vệ gan và phục hồi chức năng gan

Chuẩn bị: 15g mè đất ở dạng khô.

Thực hiện: Dùng được liệu sắc lấy nước uống thay nước lọc mỗi ngày.

6. Bài thuốc chữa tụ máu, bầm tím

Chuẩn bị: 1 nắm lá mè đất.

Thực hiện: Giã nát dược liệu rồi đắp trực tiếp vào vùng da đang bị tụ máu. Cần dùng băng gạc cột lại để giữ, mỗi ngày chỉ cần thực hiện 1 lần.

7. Bài thuốc chữa khí hư bạch đới

Chuẩn bị: 20g mè đất, 20g rễ cỏ xước, 20g rễ củ gai cùng 16g rễ bấn.

Thực hiện: Các vị thuốc trên rửa sạch rồi cho vào ấm. Thêm 1 lít nước đun trên lửa nhỏ lấy 300ml thuốc. Bỏ phần bã đi và chia nước thuốc thành 3 lần uống, sắc uống 1 thang/ngày.

Cách dùng cây mè đất trị bệnh

Lưu ý khi sử dụng cây mè đất

Mặc dù cây mè đất mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng cũng cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Đặc biệt là cho những người có bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc.

Không lạm dụng: Sử dụng với liều lượng hợp lý để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

Chọn nguồn gốc rõ ràng: Nên mua cây mè đất từ những nguồn uy tín để đảm bảo chất lượng.

Cây mè đất là một loại thảo dược quý giá với nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe. Từ việc tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ tiêu hóa đến giảm viêm khớp, cây mè đất thực sự là một lựa chọn tuyệt vời cho những ai muốn bảo vệ sức khỏe của mình. Hy vọng rằng bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích và giúp bạn hiểu rõ hơn về cây mè đất. Hãy chia sẻ bài viết này để nhiều người cùng biết đến lợi ích của cây mè đất!

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)