Công dụng chữa bệnh của cây áp nhi cần

Cây áp nhi cần

Cây áp nhi cần, còn được biết đến với tên gọi Ấn chỉ Canada, có tên khoa học là Cryptotaenia japonica Hassk. (C. canadense (L.) DC. var. japonica (Hassk.) Mak.), thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Loại cây này không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên mà còn chứa đựng nhiều giá trị dược liệu quý giá.

Ở Nhật Bản có một món rau đặc biệt, đó là áp nhi cần. Bạn có thể hái lá non của nó nấu canh ăn như canh cải, cũng có thể hái các chồi non của nó phơi cho héo rồi nấu chín ăn. Loại rau này có hương thơm dễ chịu và có vị đặc biệt.

Thật ra, ở nước ta, tại một số tỉnh phía Bắc như Bắc Cạn, Cao Bằng, Thái Nguyên… cũng có loại rau này, tuy nhiên, nó không thực sự phổ biến lắm. Mặc dù vậy, không thể phủ nhận giá trị làm thuốc của nó, nhất là trong điều trị chấn thương và đau nhức toàn thân

Công dụng chữa bệnh của cây áp nhi cần

Đặc điểm

Cây áp nhi cần là một loại thảo mộc sống dai, thường cao từ 30 đến 40 cm, hoặc có thể hơn. Thân cây nhẵn, lá có ba thùy hình trái xoan với răng cưa, dài từ 3 - 10 cm. Hoa nhỏ màu trắng, mọc thành tán và xếp thành chùy, với các tia hoa không đều nhau và không có bao chung. Phần quả dẹt bên, thuôn và hình dải, mang hai vòi nhụy thẳng và có 5 cạnh đặc trưng.

Sinh thái và phân bố

Cây ưa môi trường ẩm ướt, thường mọc hoang ở ven suối trong các khu rừng ẩm, đặc biệt ở độ cao từ 1000 đến 1200 mét. Thời điểm cây ra hoa rơi vào tháng 5 - 6. Cây áp nhi cần không chỉ phổ biến ở Việt Nam (Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên) mà còn có mặt tại Trung Quốc và Nhật Bản.

Cây áp nhi cần là một loại thảo mộc sống dai

Bộ phận dùng

Toàn bộ cây thường được thu hái vào mùa thu, sau đó phơi khô trong bóng râm. Tên gọi dược liệu thường dùng là Herba Cryptotaeniae.

Thành phần hóa học

Lá cây chứa một lượng tinh dầu bay hơi, tạo nên hương vị đặc trưng và tác dụng dược lý hiệu quả.

Tính vị và tác dụng

Cây có vị đắng, hơi cay, tính ấm và không độc. Quả của cây có vị cay, có tác dụng tiêu tích, nhuận khí. Theo y học cổ truyền, cây áp nhi cần được sử dụng để điều trị nhiều chứng bệnh như nóng lạnh, vết thương do ong đốt, rắn cắn, ngứa ngoài da và chấn thương.

Cây có vị đắng, hơi cay, tính ấm và không độc.

Công dụng áp nhi cần

Tại Nhật Bản, người dân trồng cây áp nhi cần chủ yếu để thu hoạch các chồi non, dùng để chế biến thực phẩm. Lá non của cây có thể nấu như rau cải, mang lại hương vị đặc biệt, dễ chịu. Trong y học, quả được dùng để trị chứng ăn uống không tiêu (thực tích), với liều lượng 6-12g dạng thuốc sắc. Đối với các vấn đề về chấn thương, có thể dùng rễ cây áp nhi cần tươi 4g để sắc uống.

Các nghiên cứu về cây áp nhi cần

Nhìn chung, so với các loại thảo dược khác thì cây áp nhi cần chưa được nghiên cứu và ứng dụng nhiều. Tuy nhiên, một số nghiên cứu bước đầu cũng đã cho thấy loài cây này có nhiều tiềm năng làm thành phần giúp chống oxy hóa và bảo vệ gan như:

Tác dụng chống oxy hóa: Theo tạp chí Journal of Agricutural and food chemistry, tinh dầu được chiết tách từ hạt cây áp nhi cần có đến 109 hoạt chất và trong đó có nhiều chất có tác dụng chống oxy hóa. Không chỉ thế, theo tạp chí Industrial Crops and Products, lá và thân cây áp nhi cần là một nguồn cung cấp các hoạt chất chống oxy hóa, kháng khuẩn và chống viêm đầy hứa hẹn (cho ngành dược phẩm và công nghiệp thực phẩm).

Tác dụng bảo vệ gan: Kết quả nghiên cứu trên chuột cho thấy toàn bộ flavonoid từ cây áp nhi cần có tác dụng bảo vệ gan trước những tổn thương do CCl4 gây ra

Tại Nhật Bản, người dân trồng cây áp nhi cần chủ yếu để thu hoạch các chồi non

Bài thuốc có áp nhi cần

Toàn cây áp nhi cần đều được dùng làm thuốc và thường được thu hái vào mùa thu, sau đó rửa sạch, phơi âm can cho khô dần (vì lá cây có chứa một lượng tinh dầu bay hơi, nếu phơi ngoài nắng thì sẽ hao hụt rất nhiều).

1. Chứng ăn uống không tiêu: Lấy quả áp nhi cần 8-10g, sắc uống.
2. Chấn thương, đau nhức toàn thân: Sử dụng rễ áp nhi cần 4g, sắc uống.
3. Dùng ngoài da: Toàn cây áp nhi cần (dạng tươi) còn được giã nát, đắp ngoài da để giảm sưng đau do ong đốt và điều trị ngứa ngoài da.

Cây áp nhi cần không chỉ là một loài thực vật bình dị mà còn là một kho tàng dược liệu quý giá, có thể cải thiện sức khỏe và mang lại nhiều lợi ích trong đời sống hàng ngày. Hãy khám phá và tận dụng những giá trị tiềm năng này từ thiên nhiên.