Kỳ 1: Su hào – Rau quen, thuốc quý trong vườn nhà

Su hào

Nguồn gốc và đặc điểm

Su hào (tên gọi khác: phiết làn, giới lan, giá liên) thuộc họ cải, được trồng phổ biến vào mùa đông ở miền Bắc nước ta. Củ su hào phình to ở phần thân, ăn giòn, ngọt, có thể chế biến thành nhiều món như nấu canh, xào, muối chua, luộc… vừa dễ ăn, vừa bổ dưỡng.

Theo sách “Trung dược đại từ điển”, su hào có vị ngọt, cay, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu thũng, giải độc. Không chỉ phần củ mà lá su hào cũng được dùng làm thuốc, có tác dụng tiêu đàm, tiêu thực, hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho và giảm viêm.

Tác dụng chữa bệnh theo Đông y

Từ lâu, dân gian đã dùng su hào để chữa tiểu tiện lâm trọc (tiểu đục, tiểu nhỏ giọt), não lậu (viêm xoang mũi), thũng độc, đại tiện xuất huyết và nhiều chứng bệnh do nhiệt gây ra. Su hào giúp cơ thể thanh lọc, giảm viêm sưng, cải thiện chức năng tiêu hóa.

Người xưa thường nấu lá su hào với dầu vừng, ăn cả nước và cái để trị đờm, hoặc nấu canh củ su hào giúp mát gan, nhuận tràng. Những bài thuốc dân gian ấy vẫn được lưu truyền đến nay, vừa đơn giản, vừa an toàn.

Giá trị dinh dưỡng của su hào

Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), trong 100g su hào tươi có chứa:

27 kcalo năng lượng,

1,7g chất đạm,

6,2g carbohydrate,

3,6g chất xơ,

24mg canxi, 19mg magiê, 46mg phốt pho, 350mg kali, 20mg natri,

62mg vitamin C, 22µg beta-caroten và 16µg folate.

Thành phần này cho thấy su hào là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất dồi dào, đặc biệt là vitamin C, kali, canxi và chất xơ – những yếu tố giúp tăng sức đề kháng, ổn định huyết áp và cải thiện tiêu hóa.

Các nhà dinh dưỡng đánh giá, su hào là loại rau “ba tốt”: tốt cho tim mạch, tốt cho tiêu hóa và tốt cho da. Không chỉ thế, hợp chất glucosinolate trong su hào còn có tác dụng chống oxy hóa và phòng ngừa ung thư, tương tự như các loại rau họ cải khác như bắp cải, súp lơ hay cải xoăn.

Thực phẩm lành trong bữa cơm Việt

Su hào được chế biến thành nhiều món ăn dân dã: su hào xào trứng, nấu canh xương, muối chua, hoặc ăn sống cùng các món gỏi. Hương vị thanh mát, giòn ngọt khiến su hào dễ ăn với mọi lứa tuổi.

Ngày nay, khi xu hướng ăn uống lành mạnh ngày càng phổ biến, su hào được khuyến khích đưa vào chế độ ăn kiêng, ăn chay và ăn dưỡng sinh. Không chỉ góp phần làm phong phú bữa ăn, su hào còn giúp thanh lọc cơ thể, giải nhiệt, giảm mỡ máu và ổn định đường huyết.

Từ một loại rau quen thuộc của mùa đông, su hào đã khẳng định vị thế đặc biệt trong y học và dinh dưỡng hiện đại. Vừa là thực phẩm, vừa là vị thuốc, su hào xứng đáng được xem là “rau quý trong vườn nhà”, giúp con người sống khỏe mạnh, phòng bệnh và kéo dài tuổi xuân.