Bài thuốc chữa bệnh từ cây bằng lăng

Cây bằng lăng không chỉ là loài cây cảnh quen thuộc mà còn là vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Các bộ phận của cây từ hoa, lá đến vỏ đều có thể sử dụng để chữa nhiều bệnh thường gặp. Dưới đây là tổng hợp các bài thuốc từ cây bằng lăng được ứng dụng phổ biến.

Giới thiệu về Bằng lăng

Tên gọi khác: Săng lẻ, Bằng lang, Truol, Thao lao (Rađê, Tây Nguyên), Kwer (dân tộc Ma, Tây Nguyên).

Tên khoa học: Lagerstroemia calyculata Kurz.

Họ khoa học: Tử vi – Lythraceae.

Tên Bằng lăng dùng chỉ nhiều cây thuộc cùng chi khác loài và thường thêm đuôi để chỉ nơi mọc hay giống một cây nào khác hoặc công dụng như Bằng lăng ổi, Bằng lăng chèo (vì gỗ để làm bơi chèo), Bằng lăng tía (hoa màu tía), Bằng lăng trắng (hoa màu trắng)…

Đặc điểm sinh trưởng và thu hái

Bằng lăng được tìm thấy ở Lào, Campuchia, Miến Điện, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam… Ở nước ta, cây mọc hoang dại hầu như ở khắp nước ta nhưng nhiều nhất ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh Quảng Bình, Quảng Trị…Chủ yếu thấy loại cây thân hồng sắc, hoa tím.

Dược liệu Bằng lăng có thể thu hái quanh năm, đặc biệt là vào mùa thu. Vỏ cây, lá và thân cây được ứng dụng làm dược liệu. Dùng tươi, hoặc có nơi phơi vỏ thân phơi khô, sắc nước, dùng uống.

Sau khi thu hoạch, rửa sạch và cạo bỏ lớp vỏ bên ngoài, phơi hoặc sấy khô, bảo quản trong túi thoáng khí, dùng dần

Mùa hoa quả tháng 5 – 7.

Mô tả toàn cây

Hầu hết các loại Bằng lăng đều là cây cho bóng mát, cho gỗ. Thân cây có thể cao 30 – 35 mét, thân gỗ, đường kính khoảng 40 – 80 cm, cành mỏng, nhỏ, mảnh khảnh. Bên ngoài thân có phủ một lớp lông mềm màu hung, lông hình sao, phổ biến ở ngọn cây.

Lá cây mũi mác, thuôn dài, từ ở gốc, hẹp dần đến ngọn lá. Lá dài khoảng 7 – 14 cm, rộng 20 – 50 mm. Khi còn non lá có hình sao, phía trên không có lông, nhiều lông mềm ở phía dưới. Bên dưới lá có khoảng 10 – 13 đôi gân phụ.

Cụm hoa thường mọc ở ngọn, màu hồng tím. Mỗi cụm thường có 6 – 9 hoa, nụ hình trái xoan hoặc hình nón, cánh hoa có cuống. Đài hoa có hình chuông, có nhiều lông mềm, nhiều nhị. Hoa có 6 chùy ba cạnh, 6 cánh hoa. Cánh hoa hình mắt chim, có nhiều nhị mọc gần nhau, thường có 5 – 6 ô. Bầu có lông ở đỉnh, vòi nhụy dài.

Quả nang, thuôn, có hình trứng, độ dài khoảng 12 mm, tụt vào vào trong dài khoảng 1/3 quả. Đầu có mũi nhọn, khi chín nứt thành 6 mảnh.

Bảo quản

Nên bảo quản vị thuốc nơi khô ráo, thoáng mát, tránh mối mọt.

Thành phần hóa học

Trong vỏ thân Bằng lăng chứa một số thành phần hóa học như:

Axit hữu cơ, Tamin, Saponin, Cumarin, Gallic, Sterol, Ancaloid…

Trong đó Tamin Catechic và Gallic chiếm khoảng 30.5% và được biểu thị dưới dạng Axit Malic 4,22%, chất nhầy 2,76%, Pectin 2,81%.

Trong lá và hoa Bằng lăng có chứa thành phần hóa học tương tự như vỏ thân nhưng tỷ lệ thấp hơn rất nhiều:

  • Tamin Catechic và Gallic 5,42%.
  • Đường 5,8%, trong đó đường khử 5,22%, Saccaroza 0,57%.
  • Axit hữu cơ 2,83%.
  • Chất nhầy 3,25% (cao hơn ở vỏ thân).
  • Pectin 6,51%.
Bài thuốc chữa bệnh từ cây bằng lăng
Bài thuốc chữa bệnh từ cây bằng lăng

Tác dụng Y học hiện đại

Kháng khuẩn: hiệu quả với nhiều giống vi khuẩn hay gặp trên vết thương và vi khuẩn gây bệnh đường ruột. Tamin là một trong các thành phần có tác dụng kháng khuẩn của cây.

Kháng nấm: Các loại nấm gây tổn thương ngoài da như Candida Albicans, Trichophyton Gypseum…

Tác dụng liền sẹo, làm co sẹo lồi.

Tác dụng Y học cổ truyền

Vị thuốc có vị chát, mùi thơm đặc trưng, chát, không độc.

Có tính làm săn chắc da.

Bài thuốc chữa bệnh từ cây bằng lăng

Bệnh tiểu đường: Dùng 50g lá già hoặc 50g quả khô với 0,5 lít nước, sau đó đun sôi. Chắt lấy phần nước, uống 4-6 cốc trong ngày có tác dụng phòng và chữa bệnh rất tốt.

Giảm cân: Lấy lá bằng lăng đun nước uống vừa giúp ngăn chặn sự tích tụ carbohydrate vừa giảm sự hình thành mỡ. Đặc biệt, đây là cách giảm cân hiệu quả đối với người bị bệnh tiểu đường loại 2.

Bệnh gout: Lá bằng lăng có chứa valoneic acid dilatone có khả năng ức chế xanthine oxidase giúp giảm acid uric trong máu. Nhờ vậy, người bệnh gout có thể cải thiện tình trạng bệnh của mình.

Tiêu chảy, kiết lỵ: Vỏ thân bằng lăng tía 20-30g, cắt nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần/ngày; có thể tán bột hoặc nấu cao rồi bào chế thành viên để uống; dùng từ 7 - 10 ngày.

Chữa bỏng: Vỏ thân bằng lăng tía 300g. Lấy 100g nấu với nước cho đặc dùng để rửa. Lượng còn lại 200g, băm nhỏ, nấu với 2 lần nước, lọc rồi cô thành cao lỏng; ngày bôi từ 2 - 3 lần. Lớp cao bôi lên vết thương sẽ se lại thành màng, có độ mềm và dai, tránh được bụi bẩn nên không cần băng.

Chữa nấm da (hắc lào): Vỏ thân bằng lăng tía thái nhỏ, ngâm với cồn 600 với tỷ lệ 20 - 30% dùng bôi vào vùng có nấm da hoặc hắc lào.

Làm giảm nhiễm khuẩn: Dùng vỏ bằng lăng nấu nước rồi cô đặc lại thành cao. Khi bôi lên vết thương sẽ giúp tạo lớp màng che phủ bảo vệ tránh nhiễm khuẩn. Bên cạnh đó, cao này còn có tác dụng làm giảm cảm giác đau đớn mỗi lần thay băng.

Bằng lăng giúp hỗ trợ bệnh lợi tiểu: Hãm lá bằng lăng như nước trà uống hằng ngày là một cách hiệu quả giúp lợi tiểu và phòng tránh các bệnh về đường tiết niệu.

Thúy Hà (t/h)
https://suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Cây thành ngạnh và những công dụng bất ngờ trong y học cổ truyền

Cây thành ngạnh và những công dụng bất ngờ trong y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu của y học cổ truyền Việt Nam, nhiều loại cây mọc hoang trong tự nhiên lại có giá trị chữa bệnh. Cây thành ngạnh là một trong số đó. Dù không quá phổ biến trong đời sống hằng ngày, nhưng theo kinh nghiệm dân gian, loại cây này được sử dụng để hỗ trợ điều trị nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt liên quan đến tiêu hóa và giải độc cơ thể.
Dược liệu sạch - điều kiện sống còn của ngành Nam y

Dược liệu sạch - điều kiện sống còn của ngành Nam y

Với Nam y, phần lớn các bài thuốc dựa vào cây thuốc bản địa thì chất lượng dược liệu càng đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường dược liệu ngày càng mở rộng, câu chuyện đảm bảo nguồn dược liệu sạch, có truy xuất nguồn gốc và đạt chuẩn đang trở thành một trong những vấn đề cốt lõi đối với sự phát triển bền vững của y học cổ truyền Việt Nam.
Hoa và sức khỏe phái đẹp - Liệu pháp dịu dàng từ thiên nhiên

Hoa và sức khỏe phái đẹp - Liệu pháp dịu dàng từ thiên nhiên

Không chỉ mang vẻ đẹp thanh tao và hương thơm dễ chịu, nhiều loài hoa còn được y học cổ truyền xem như những vị thuốc quý giúp bồi bổ cơ thể, điều hòa khí huyết và chăm sóc sắc đẹp. Từ hoa cúc, hoa hồng đến hoa nhài hay hoa sen, mỗi loài hoa đều chứa những dược tính tự nhiên góp phần giúp phụ nữ khỏe - đẹp hơn mỗi ngày.

Cùng chuyên mục

Chữa bệnh không dùng thuốc: Giá trị của châm cứu và dưỡng sinh trong y học cổ truyền

Chữa bệnh không dùng thuốc: Giá trị của châm cứu và dưỡng sinh trong y học cổ truyền

Không chỉ nổi tiếng với các bài thuốc thảo dược, y học cổ truyền Việt Nam còn có nhiều phương pháp trị liệu không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và dưỡng sinh. Dựa trên nguyên lý cân bằng âm dương, điều hòa khí huyết, các liệu pháp này ngày càng được quan tâm trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt khi bệnh mạn tính gia tăng và xu hướng sống khỏe tự nhiên trở nên phổ biến.
Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI

Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI

Tạp chí Sức khoẻ Việt trân trọng giới thiệu bài viết "Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI" của TTND. GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.
Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian

Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian

Không chỉ là loại rau gia vị góp mặt trong nhiều món ăn truyền thống, rau răm còn được y học cổ truyền và một số nghiên cứu hiện đại ghi nhận với nhiều lợi ích đáng chú ý. Tuy nhiên, sử dụng thế nào để tốt cho sức khỏe là điều không phải ai cũng hiểu rõ.
Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông 2026: Lan tỏa giá trị y đức, phát huy tinh hoa y học cổ truyền

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông 2026: Lan tỏa giá trị y đức, phát huy tinh hoa y học cổ truyền

Trong không khí rực rỡ của mùa xuân Bính Ngọ 2026, Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông đã trở thành một điểm đến tâm linh, văn hóa và sức khỏe đặc biệt đối với người dân và du khách trên khắp cả nước.
Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

(SKV) - Có một sự thật giản dị nhưng không phải ai cũng kịp nhận ra: cơ thể luôn thì thầm trước khi buộc phải “lên tiếng” bằng bệnh tật. Đó có thể là những cơn mệt mỏi thoáng qua, vài đêm ngủ chập chờn, cảm giác căng thẳng kéo dài hay những rối loạn nhẹ trong sinh hoạt thường ngày. Mỗi tín hiệu ấy là một lời nhắc nhở rằng chúng ta đã sống quá nhanh, quá vội mà quên lắng nghe chính mình.
[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên

[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên

Cây quất không chỉ quen thuộc trong dịp Tết mà còn là một loại cây mang lại giá trị sức khỏe đáng chú ý. Từ quả đến vỏ, quất được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực và các bài thuốc dân gian nhờ đặc tính giàu tinh dầu, vitamin và hợp chất sinh học. Dưới góc nhìn của cả y học cổ truyền và y học hiện đại, quất được đánh giá là thực phẩm - dược liệu tự nhiên giúp hỗ trợ hô hấp, tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng, đặc biệt phù hợp trong giai đoạn giao mùa và những thời điểm cơ thể dễ suy giảm miễn dịch.

Các tin khác

Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền

Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền

Y học cổ truyền Việt Nam là kết tinh của trí tuệ dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe của nhân dân.
Huyền hồ - Dược liệu hỗ trợ giảm đau và hoạt huyết

Huyền hồ - Dược liệu hỗ trợ giảm đau và hoạt huyết

Trong kho tàng dược liệu phương Đông, Corydalis yanhusuo - thường gọi là huyền hồ - được biết đến như một vị thuốc có tác dụng giảm đau và hoạt huyết. Từ lâu, dược liệu này đã được sử dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ điều trị đau bụng kinh, đau đầu, đau dạ dày, đau do ứ trệ khí huyết. Ngày nay, nhiều nghiên cứu hiện đại bước đầu cũng ghi nhận những hoạt chất trong huyền hồ có tiềm năng tác động lên hệ thần kinh và tuần hoàn.
[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch

[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch

Một số loại trà thảo dược có khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch. Việc kết hợp uống trà thảo dược với chế độ ăn uống lành mạnh, lối sống tích cực sẽ mang lại hiệu quả tối ưu trong việc duy trì và cải thiện sức khỏe tim mạch.
10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

Theo y học cổ truyền, đầy bụng là biểu hiện của tình trạng “thực tích” - thức ăn ứ trệ làm tỳ vị quá tải, khí cơ không thông. Thay vì lạm dụng thuốc hỗ trợ tiêu hóa, nhiều thảo mộc quen thuộc có thể giúp cơ thể tự điều chỉnh một cách an toàn, hiệu quả.
Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã

Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã

Dưa hành, củ kiệu - món ăn giản dị nhưng lại ẩn chứa giá trị sức khỏe đáng kể nhờ quá trình lên men tự nhiên. Vị chua thanh, hăng nhẹ không chỉ giúp kích thích vị giác mà còn góp phần bổ sung lợi khuẩn, giảm cảm giác đầy bụng. Món ăn này được xem như “men tiêu hóa” tự nhiên, hỗ trợ hệ tiêu hóa trong những ngày ăn uống nhiều đạm, béo.
Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền

Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền

Các loại hạt như hạt hướng dương, hạt dưa, hạt điều… vốn quen thuộc trong mỗi gia đình dịp Tết không chỉ ngon mà còn chứa nhiều dưỡng chất tốt cho cơ thể. Theo y học cổ truyền, việc dùng đúng và vừa phải các loại hạt có thể hỗ trợ cân bằng nội sinh, bồi bổ khí huyết và duy trì sức khỏe tổng thể.
Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc

Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc

Tết cổ truyền của dân tộc Việt không thể thiếu chiếc bánh chưng - món ăn kết tinh từ hạt gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn và lá dong. Đây không chỉ là món ăn mang ý nghĩa biểu trưng cho đất trời, mà còn là một “bài thuốc thực dưỡng” dưới góc nhìn của y học cổ truyền, được phối hợp hài hòa giữa các vị có tính - vị - quy kinh khác nhau, bổ trợ lẫn nhau để bảo vệ sức khỏe trong những ngày đầu xuân.
Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý

Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý

Trong nhịp sống hiện đại, ăn chay không còn giới hạn trong tôn giáo hay tín ngưỡng mà dần trở thành một xu hướng sống lành mạnh. Đặc biệt trong những ngày Tết - khi mâm cỗ thường dư thừa đạm, béo và rượu bia - việc ăn chay xen kẽ được nhiều chuyên gia đánh giá là lựa chọn hợp lý, giúp cơ thể “nghỉ ngơi” và tái cân bằng.
Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền

Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền

Trong khay mứt ngày Tết, mỗi loại mứt không chỉ mang ý nghĩa sum vầy, ngọt ngào đầu năm mà còn ẩn chứa những giá trị dưỡng sinh nhất định theo y học cổ truyền. Nếu dùng đúng cách, mứt Tết có thể hỗ trợ tiêu hóa, làm ấm cơ thể, điều hòa khí huyết trong những ngày đầu xuân.
Cây thuốc Nam quanh ta: “Kho báu” bị lãng quên trong đời sống hiện đại

Cây thuốc Nam quanh ta: “Kho báu” bị lãng quên trong đời sống hiện đại

Trong nhịp sống hiện đại, khi thuốc tân dược ngày càng phổ biến và dễ mua, tri thức về cây thuốc Nam dường như đang dần bị lãng quên. Trong khi đó, theo các chuyên gia y học cổ truyền, kho tàng dược liệu bản địa của Việt Nam vẫn còn rất lớn và có giá trị đặc biệt đối với chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Xem thêm
​Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: Pho sử sống của Y đức và Khát vọng tự chủ Y học dân tộc

​Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: Pho sử sống của Y đức và Khát vọng tự chủ Y học dân tộc

Trong tiết xuân của ngày rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, ngành Y tế Việt Nam lại cùng hướng về Y Miếu (Hà Nội) và mảnh đất Liêu Xá (Hưng Yên) để tưởng niệm 235 năm ngày mất của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Sự kiện không chỉ là nghi thức tâm linh, mà còn là dịp để nhìn lại giá trị xuyên thời đại của một hệ thống tư tưởng y học đồ sộ.
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

[Ba Vì, ngày 28/02/2026] – Trong tiết trời xuân ấm áp và linh thiêng của vùng đất Ba Vì, một sự kiện gặp gỡ đầy ý nghĩa đã diễn ra, đánh dấu sự gắn kết bền chặt giữa các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và doanh nghiệp vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Buổi lễ Khai xuân và Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 – 27/02/2026). Đây là dịp để các thế hệ thầy thuốc nhìn lại chặng đường vẻ vang, đồng thời thắp sáng tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) và khai Xuân năm Bính Ngọ, Chi hội Nam y Thái Nguyên đã long trọng tổ chức buổi gặp mặt đầu Xuân dành cho các hội viên là thầy thuốc, y sĩ, lương y và những người làm công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tại Văn phòng Chi hội.
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Phiên bản di động