Cách sử dụng cây đuôi chuột trong các bài thuốc chữa bệnh

Tổng quan về cây đuôi chuột

Cây đuôi chuột còn được gọi bằng những cái tên như: Đũa bếp, cỏ đuôi lươn, hải tiên, bôn bôn, mạch lạc, điềm thông, giả mã tiên. Tên khoa học của cây cỏ đuôi chuột là Stachytarpheta jamaicensis, nằm trong họ cỏ roi ngựa (tên khoa học: Verbenaceae).

Cỏ đuôi chuột là loài thân thảo, sống lâu năm, thân cây có màu lục tím, cao khoảng 2m. Lá cây mọc đối xứng, phiến lá rộng 2 - 4cm, dài 3 - 8cm, mép lá có răng cưa. Hoa của cây đuôi chuột mọc thành cụm dài khoảng 20 - 40cm và có màu xanh tím. Quả nang, dài khoảng 4 - 5mm. Cây ra hoa và quả vào khoảng tháng 4 - tháng 6 hằng năm.

Nguồn gốc cây cỏ đuôi chuột là từ châu Mỹ. Cây được di thực vào nước ta, mọc hoang ở nhiều ruộng đồng, bãi hoang hoặc ven đường. Loại thảo dược này có thể thu hái quanh năm. Sau khi thu hoạch về, bạn chỉ cần đem bỏ lá hỏng, rửa sạch đất cát rồi cắt khúc thân cây, phơi khô là được. Nên bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo và thoáng mát, tránh ẩm và ánh nắng chiếu trực tiếp.

Cách sử dụng cây đuôi chuột trong các bài thuốc chữa bệnh

Công dụng cây đuôi chuột trong y học cổ truyền

Thân cây đuôi chuột chứa chất glycoside, lá và thân chứa amphetamine và dopamine, còn rễ cây lại rất giàu axit chlorogenic và tanin. Trong Đông y cây đuôi chuột được mô tả là có tính hàn, bị đắng the the, tác dụng giải độc, lợi thiểu, thanh nhiệt nên rất tốt cho việc chữa mụn nhọt, viêm thận, tiêu chảy, thấp khớp,... Cụ thể:

Người Ấn Độ thường dùng cây đuôi chuột để chữa bệnh đục thủy tinh thể, bệnh hoa liễu, mụn nhọt lở loét,...;

Người Brazil dùng cây này để hạ sốt, chữa bệnh lỵ, loét da có mủ;

Người Trung Quốc ứng dụng cây đuôi chuột chữa viêm họng, bạch đới, sỏi tiết niệu, rắn cắn, nhiễm khuẩn đường tiết niệu,...

Theo nghiên cứu của Y học hiện đại:

Thân và lá cây đuôi chuột tươi có thể chiết xuất ra cao Ethanol giúp giãn mạch, phòng ngừa hiện tượng co thắt, nhờ đó mà lưu lượng máu tới tim được cải thiện, tránh nguy cơ đau thắt ngực, khó thở và mệt mỏi;

Lá cây tiết ra cao Ethyl acetat giúp ức chế khả năng hoạt động của ấu trùng ve, hạn chế sự sinh sôi và phát triển của bọ gậy muỗi;

Tinh dầu từ lá của cây đuôi chuột tươi giúp duy trì độ ổn định của đường huyết, hạ huyết áp rất tốt cho người bị tiểu đường và bệnh tim mạch;

Nhờ các hoạt chất như tanin, saponin, flavonoid nên cây đuôi chuột có tác dụng ngừa viêm và nhiễm trùng, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo và tình trạng viêm cấp tính, mạn tính;

Công dụng khác: giúp an thần, giảm đau, chữa tiêu chảy, làm lành vết thương, thải độc gan, hạn men gan, chữa các bệnh thấp khớp, cảm lạnh, ho, viêm hầu, viêm kết mạc cấp,...

Công dụng cây đuôi chuột trong y học cổ truyền

Các bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc cây đuôi chuột

Tác dụng chữa bệnh của cây đuôi chuột được khai thác qua các bài thuốc sau:

Bài thuốc trị khí hư, bạch đới: Cần chuẩn bị 40g rễ cây đuôi chuột , 20g bạch đồng nữ , 20g bạc thau. Sau đó, bạn rửa sạch các nguyên liệu, cho vào ấm sắc với 700ml nước cho tới khi còn lại 300ml nước. Nên chia uống 2 - 3 lần/ngày;

Bài thuốc trị thấp khớp, đau mỏi khớp, tê bì chân tay: Cần chuẩn bị 10g dây đau xương , 10g thương nhĩ tử , 40g cây đuôi chuột , 10 hạt gấc. Bạn đem các nguyên liệu rửa sạch, sắc uống ngày 1 thang. Với những trường hợp bị sưng khớp, nên phối hợp thêm với bài thuốc đắp từ lá cây đuôi chuột (giã nát lá cây, xào nóng rồi đắp lên khớp);

Bài thuốc trị mụn nhọt, viêm da có mủ: Chuẩn bị 60g bọ mắm , 60g ngưu tất , 90g cây đuôi chuột. Sau đó, bạn rửa sạch các nguyên liệu, giã nát rồi đắp lên vùng da cần điều trị là được. Do tính chất kháng viêm của dược liệu, các vết thương sẽ chóng lành;

Bài thuốc trị viêm hầu họng: Chuẩn bị cây cỏ đuôi chuột tươi. Sau đó, bạn ngâm rửa cây cỏ đuôi chuột với nước muối cho sạch, để ráo rồi giã nát. Để dễ dùng hơn, bạn thêm đường, ngậm nuốt lấy nước;

Bài thuốc chữa chấn thương gây bầm tím, đau nhức: Chuẩn bị một ít cây cỏ đuôi chuột , cây cứt lợn. Sau đó, bạn đem rửa sạch, giã nát 2 loại dược liệu trên, đắp lên vùng da bị đau nhức. Bạn có thể cố định bằng băng gạc, thay 1 lần/ngày;

Bài thuốc trị nhiễm giun ở trẻ nhỏ: Chuẩn bị rễ cây đuôi chuột, đem rửa sạch rồi ép lấy dịch, cho trẻ uống là được;

Bài thuốc trị sốt rét: Chuẩn bị lá cây đuôi chuột, rửa sạch dược liệu với nước muối rồi đem sắc lấy nước uống hằng ngày;

Bài thuốc trị chứng nước tiểu vàng, vàng da và sốt do gan: Chuẩn bị 40g cây cỏ đuôi chuột , 40g rau má , 40 cây chó đẻ , 40g rau diếp cá. Sau đó, bạn đem các nguyên liệu tươi rửa sạch, sắc uống;

Bài thuốc trị viêm đường tiết niệu: Chuẩn bị 30g dây bòng bong , 10g kim ngân hoa , 30g mã đề , 40g cây cỏ đuôi chuột. Bạn đem rửa các dược liệu trên, sắc lấy nước uống cho tới khi bệnh tình thuyên giảm;

Bài thuốc trị bệnh lậu và phụ nữ mới sảy thai: Chuẩn bị rễ cây đuôi chuột, rửa sạch rồi đem sắc uống ngày 1 thang;

Bài thuốc trị tiêu chảy, ho và viêm đường tiết niệu: Chuẩn bị 20 - 30g cây đuôi chuột khô. Sau đó, bạn đem sắc với 1 lít nước, đun nhỏ lửa cho tới khi còn lại 500ml nước thuốc. Dùng nước thuốc trong cả ngày, chia làm nhiều lần uống;

Bài thuốc hỗ trợ điều trị đái tháo đường tuýp 2: Chuẩn bị 30g lá cây và ngọn cây cỏ đuôi chuột, đem rửa sạch và hãm lấy nước uống thay nước trà.

Chữa bệnh tim: Chuẩn bị lá đuôi chuột tươi, rửa sạch rồi cho vào miệng nhai nhỏ, nuốt hết cả nước và bã (nam ăn 7 lá, nữ ăn 9 lá vào buổi sáng theo dân gian). Ngoài ra, người mắc bệnh tim cũng có thể hái lá và ngọn cây đuôi chuột, phơi khô, sử dụng dần. Hằng ngày, bạn dùng 30g cây đuôi chuột phơi khô đem rửa sạch, hãm với nước sôi để uống như trà.

Các bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc cây đuôi chuột

Lưu ý khi sử dụng vị thuốc cây đuôi chuột

Vì một số tác dụng phụ của cây đuôi chuột nên bạn cần cẩn trọng khi sử dụng loại dược liệu này. Một số lưu ý khi dùng cây thuốc cỏ đuôi chuột:

Không dùng cho người huyết áp thấp, đường huyết thấp, trẻ sơ sinh và phụ nữ đang mang bầu - đang cho con bú;

Dược liệu có tính hàn nên cần thận trọng khi dùng thuốc trong thời gian dài, đặc biệt là với những người có thể trạng hư hàn;

Công dụng trên tim mạch của cây đuôi chuột mới chỉ được nghiên cứu trên động vật nên không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp điều trị theo y học hiện đại. Do đó, bạn chỉ nên dùng vị thuốc này như một phương pháp điều trị hỗ trợ và cần có sự tư vấn của bác sĩ trước khi dùng;

Trong quá trình sử dụng cây đuôi chuột, nếu gặp bất cứ tác dụng phụ nào như buồn nôn, nổi mề đay, mẩn đỏ,... thì bạn nên ngừng dùng thuốc và đến bệnh viện thăm khám ngay.

Cây đuôi chuột là vị thuốc quý, được sử dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh. Dù công dụng của cây đuôi chuột đã được khẳng định nhưng bạn vẫn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ y học cổ truyền trước khi dùng thuốc để nắm được liều lượng, thời gian sử dụng phù hợp. Việc sử dụng thuốc với liều lượng quá cao có thể gây hạ huyết áp đột ngột, ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.