Cách sử dụng dược liệu thạch quyết minh trong các bài thuốc chữa bệnh

16:38 | 20/05/2025 Y học cổ truyền Theo dõi Tạp chí Sức khỏe Việt trên

Cây thạch quyết minh là một loại cây thảo mọc hoang, thường gặp ở các vùng đồng bằng và ven đường tại Việt Nam. Với đặc điểm nhận diện là lá dài, bản to và hoa mọc thành bông, cây thạch quyết minh không chỉ có giá trị trong đời sống hàng ngày mà còn được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cây thạch quyết minh có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe con người.

Cách sử dụng cây đước trong các bài thuốc chữa bệnh Cách sử dụng cây rau sam trong các bài thuốc chữa bệnh Cách sử dụng cây mần ri trong các bài thuốc chữa bệnh Cách sử dụng cây thàn mát trong các bài thuốc chữa bệnh Cách sử dụng cây đuôi chuột trong các bài thuốc chữa bệnh Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây lưỡi rắn

Đặc điểm và phân bố của thạch quyết minh

Thạch quyết minh còn được biết đến với các tên gọi khác như: cửu khổng, cửu khổng loa, ốc khổng, bào ngư. Chúng có tên khoa học là Haliotis diversicolor Reeve, Haliotidis gigantea discus Reeve,... Thạch Quyết minh của họ Bào Ngư, Lớp Phúc túc, ngành nhuyễn thể. Vị thuốc này được điều chế từ vỏ học của loài bào ngư đã được phơi khô. Do đó tên gọi của chúng được dựa theo vẻ bề ngoài cứng như đá của Bào Ngư.

Bào Ngư là sinh vật nhuyễn thể có ổ cứng trên trên mép vỏ có khoảng bảy đến 13 lỗ, chủ yếu là 9 lỗ vì vậy chúng con được gọi là Cửu khổng. Báo ngưng sử dụng các lỗ này để thở, do đó khi có sinh vật bám trên lỗ sẽ làm cho chúng bị chết. Chúng thường phân bố ở vùng hải đảo hoặc ven biển nơi có những dạng đá ngầm. Thức ăn chủ yếu của loài này là các rong rêu bám trên đá.

Thạch Quyết minh được lấy từ phần vỏ cứng của loài Bào Ngư. Với lớp mặt ngoài nhám, có màu sẫm. Mặt trong của vỏ bào ngư óng ánh như xà cừ. Để sử dụng ta cần đập nhỏ chúng ra thành từng mảnh.

Các thành phần chủ yếu có trong thạch quyết minh gồm các axit amin, lớp cutin, canxi Cacbonat và choline,.... trong đó canxi cacbonat chiếm hơn 90%. Ngoài ra vị thuốc này còn có một lượng nhỏ sắt, photpho, sunphat, silicat,...

Cách sử dụng dược liệu thạch quyết minh trong các bài thuốc chữa bệnh

Công dụng của thạch quyết minh trong y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền

Theo tài liệu cổ thạch quyết minh có vị mặn, tính bình, vào 2 kinh can và phế. Có tác dụng bình can, thông lâm, tiềm dương, trừ nhiệt sáng mắt. Dùng chữa thong manh mờ mắt, xương đau nhức, đầu choáng mắt hoa.

Hiện nay, thạch quyết minh là một vị thuốc (được dùng trong phạm vi nhân dân) chữa thị lực kém, thong manh, có tác dụng sáng mắt, tan màng.

Còn được dùng làm thuốc cầm máu và chữa bệnh đau dạ dày thừa nước chua.

Liều dùng & cách dùng

Liều dùng: Ngày uống 3 - 6 g dưới dạng bột, có khi dùng dưới dạng thuốc sắc với liều 15-30g.

Bào ngư là một loại hải sản quý, thịt chứa nhiều chất dinh dưỡng và mùi vị thơm ngon; dùng trong nước và xuất khẩu. Thịt bào ngư có vị mặn, tính ôn, có tác dụng nhuận phế thanh nhiệt, bổ hư, tư âm (theo quan niệm của y học cổ truyền).

Công dụng của thạch quyết minh trong y học cổ truyền

Cách dùng thạch quyết minh trị bệnh hiệu quả

Chữa thong manh, quáng gà

Thạch quyết minh cạo sạch vỏ đen ngoài, tán nhỏ và thủy phi 10 g. Dùng gan lợn hay gan dê bổ đôi rồi cho thuốc vào. Dùng xông vào mắt khi đun sôi, sau khi nguội, ăn hết gan, uống hết nước. Dùng 1 lần/ ngày (đơn thuốc kinh nghiệm trong nhân dân).

Chữa đau mắt ra nắng bị chói

Thạch quyết minh, cúc hoa, cam thảo mỗi vị 4g. Sắc với 200g nước, để nguội, uống hàng ngày.

Chữa ù tai hoa mắt chóng mặt, đau đầu, mắt sưng đỏ đau cấp, tê bại tay chân (Cháo thạch quyết minh)

Thạch quyết minh (tán bột) 25g, thảo quyết minh (sao vàng) 10g, cúc hoa 15g, gạo tẻ 100g. Dược liệu sắc lấy nước rồi bỏ bã, lấy gạo nấu cháo, đến khi chín thì cho nước sắc thuốc vào khuấy đều, thêm 6g đường phèn khuấy cho tan hết rồi ăn.

Chữa viêm thị thần kinh, mờ mắt, giảm thị lực (Gan lợn hầm thạch quyết minh xương truật)

Thạch quyết minh 30g, xương truật 90g, gan lợn 80g. Thạch quyết minh nung tán mịn; xương truật gọt vỏ ngoài sấy khô tán mịn, cả hai thứ trộn đều, mỗi lần lấy 10 g đem nhét vào giữa miếng gan lợn đã rạch mở sẵn. Đem gan lợn hầm cho chín trong nồi chưng cách thủy.

Chữa viêm kết giác mạc cấp, chói mắt sợ ánh sáng (Thạch quyết minh cúc hoa cam thảo ẩm)

Thạch quyết minh 12g, cúc hoa 12g, cam thảo 4g. Cho dược liệu vào ấm pha trà và hãm bằng nước sôi. Uống 2 ấm/ ngày, cho thêm nước nhiều lần để uống thay nước hàng ngày.

Chữa đục nhân mắt, tăng nhãn áp (thiên đầu thống) (Ba ba hầm thạch quyết minh)

Ba ba 1 con (khoảng 500g) làm sạch, thạch quyết minh 20g, cốc tinh thảo 15g, sinh địa hoàng 12g. Làm sạch ba ba; đem dược liệu gói trong vải xô rồi đặt trong nồi chung với ba ba và hầm chín, bỏ bã thuốc, thêm gia vị phù hợp. Ăn 1 lần/ ngày, liên tục 5 - 7 ngày.

Cách dùng thạch quyết minh trị bệnh hiệu quả

Lưu ý quan trọng khi sử dụng thạch quyết minh

Mặc dù thạch quyết minh có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, nhưng bạn cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi sử dụng thạch quyết minh để trị bệnh, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt là với những người có bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc điều trị.

Không lạm dụng: Việc sử dụng quá nhiều có thể gây ra tác dụng phụ. Nên sử dụng liều lượng hợp lý để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Tránh sử dụng cho phụ nữ mang thai: Phụ nữ mang thai nên hạn chế sử dụng thạch quyết minh, vì có thể gây ra các tác dụng không mong muốn.

Thạch quyết minh không chỉ là một loại thực phẩm bổ dưỡng mà còn là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Với nhiều công dụng hữu ích, từ việc chữa bệnh mắt, hỗ trợ điều trị ho đến giảm triệu chứng tiêu hóa, cây thạch quyết minh xứng đáng được biết đến và áp dụng rộng rãi trong cuộc sống hàng ngày. Hãy thử ngay những cách sử dụng cây thạch quyết minh để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình!

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)

Thúy Hà (t/h)

https://suckhoeviet.org.vn

Tags:

Tin liên quan

Dưỡng sinh Tâm - Thân - Ý

15:15 | 19/04/2026 Tư vấn

Dưỡng sinh vốn không phải chuyện tập vài động tác hay uống thêm vài vị thuốc. Đó là nghệ thuật nuôi dưỡng toàn bộ sự sống từ tế bào, hơi thở đến tâm ý bên trong. Khi thân - tâm - ý vận hành hài hòa, trường năng lượng sống được kích hoạt, con người không chỉ khỏe mạnh hơn mà còn trẻ lâu, minh mẫn và an định trước biến động đời sống...

Giá trị dược lý của rau má (Centella asiatica) trong y học cổ truyền và tiềm năng ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe hiện đại

10:39 | 07/04/2026 Bài báo Khoa học

TÓM TẮT: Rau má (Centella asiatica) là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Loại thảo dược này được sử dụng rộng rãi với các công dụng như thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tiêu viêm và hỗ trợ phục hồi tổn thương mô. Bài viết tổng hợp các tư liệu từ y học cổ truyền và nghiên cứu khoa học hiện đại nhằm phân tích giá trị dược liệu của rau má đối với sức khỏe con người. Kết quả cho thấy rau má chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như triterpenoid, flavonoid và saponin, có tác dụng chống oxy hóa, tăng cường tuần hoàn, hỗ trợ tái tạo da và cải thiện chức năng thần kinh. Việc khai thác và phát triển dược liệu rau má không chỉ góp phần bảo tồn nguồn dược liệu truyền thống mà còn mở ra tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm y học.

Ngưu bàng: Công dụng theo y học cổ truyền và các bài thuốc thường gặp

06:50 | 04/04/2026 Y học cổ truyền

Trong kho tàng y học cổ truyền, ngưu bàng từ lâu đã được xem là một vị thuốc đa dụng. Không chỉ xuất hiện trong các bài thuốc dân gian, cây còn được ứng dụng rộng rãi trong chăm sóc sức khỏe nhờ đặc tính thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh thường gặp.

Cùng chuyên mục

Loại trừ bệnh sốt rét, cần triển khai ngay và quyết liệt

04:04 | 29/04/2026 Thông tin đa chiều

Vào Ngày Sốt rét Thế giới năm 2026, WHO cùng đối tác phát động chiến dịch: "Loại trừ bệnh sốt rét, cần triển khai ngay và quyết liệt".

Bác sĩ lưu ý thói quen nguy hiểm dễ gây đột quỵ khi trời nắng nóng

07:07 | 26/04/2026 Tư vấn

Thói quen tắm ngay sau khi đi nắng về để “giải nhiệt” tưởng chừng vô hại nhưng lại là tác nhân hàng đầu dẫn đến những ca đột quỵ não nghiêm trọng.

“Thải độc” bằng chanh liều cao: Từ trào lưu mạng đến những ca nhập viện, thậm chí tử vong

07:07 | 21/04/2026 Thông tin đa chiều

Gần đây, trên mạng xã hội lan truyền trở lại trào lưu sử dụng nước cốt chanh, chanh muối như một “phương thuốc” chữa bách bệnh. Tin theo lời đồn, nhiều người tự ý dùng chanh liều cao hoặc bỏ điều trị y khoa, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Thực đơn dinh dưỡng bảo vệ thận cho người bị chứng thận hư

11:20 | 20/04/2026 Thông tin đa chiều

Kiêng khem quá mức sẽ dẫn đến suy kiệt cơ thể, hoặc bồi bổ sai cách lại tạo gánh nặng cho thận là 2 bài toán đặt ra về vấn đề dinh dưỡng với người có hội chứng thận hư. Bổ sung dinh dưỡng đúng cách là một liệu pháp hỗ trợ để kiểm soát triệu chứng, giảm phù và hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh thận hư.

Những thực phẩm người cao tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

07:07 | 20/04/2026 Tư vấn

Đối với người cao tuổi, chế độ ăn uống không chỉ đơn thuần là cung cấp năng lượng mà còn là yếu tố can thiệp trực tiếp đến diễn tiến của các bệnh lý mạn tính...

Tắm - xông - Ngâm thuốc đúng cách giúp cơ thể thải độc và tái sinh tế bào

04:04 | 20/04/2026 Tư vấn

Có những bí quyết trường thọ ở ngay trong đời sống hằng ngày, trong nếp sinh hoạt tưởng như bình thường đến mức nhiều người không còn để ý. Tắm, xông, ngâm chân là cách giúp thân thể “thở”, giúp khí huyết lưu thông, giúp độc tố có đường đi ra ngoài, và giúp sự sống trong mỗi tế bào được làm mới mỗi ngày...

Các tin khác

Bị bỏng có nên bôi nghệ?

04:04 | 17/04/2026 Tư vấn

Tôi vừa bị bỏng nước sôi ở tay nhìn rất sợ. Có người khuyên giã nghệ tươi và bôi ngay khi lên da non, có người lại bảo không nên. Vậy tôi phải làm thế nào bây giờ? Mong chuyên mục tư vấn giúp.

Hội chẩn đa chuyên khoa: Chuẩn mực mới, hy vọng mới cho người bệnh ung thư

07:07 | 16/04/2026 Thông tin đa chiều

Trong bức tranh y tế toàn cầu, ung thư không chỉ là một thách thức y khoa đơn thuần mà đã trở thành gánh nặng kinh tế - xã hội, đe dọa trực tiếp đến nguồn lực lao động và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia cũng như Việt Nam. Tuy nhiên, khi những rào cản về phát hiện muộn đang là 'điểm nghẽn' ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, thì sự tiến bộ của công nghệ sinh học đã mở ra một vận hội mới, trong đó hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) đang được đánh giá là "chìa khóa" sống còn trong cuộc chiến chống ung thư.

Ăn nhiều trứng muối dễ bị nhiễm độc chì

16:32 | 14/04/2026 Tư vấn

Con trai tôi 16 tuổi, rất thích món cháo trắng ăn cùng trứng muối. Gần như mỗi tuần cháu phải ăn đến 3-4 lần. Mong chuyên mục cho biết, cháu ăn như vậy có nhiều không? Mỗi tuần cháu nên ăn mấy quả?

Bộ Y tế đặt mục tiêu nâng tầm dược liệu Việt Nam

21:25 | 11/04/2026 Y học cổ truyền

Sự kiện kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Viện Dược liệu không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của ngành dược liệu, mà còn đặt ra yêu cầu mới: biến tiềm năng tài nguyên bản địa thành năng lực sản xuất, nghiên cứu và thương mại hóa bền vững.

Các phương thuốc tân lương giải biểu tiêu biểu trong y học cổ truyền và ứng dụng thực tiễn

08:00 | 29/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Các phương thuốc tân lương giải biểu gồm các vị thuốc vị cay, tính mát như Tang diệp, Cát căn, Bạc hà… dùng để phát tán phong nhiệt. Các phương thuốc tân lương giải biểu có tác dụng phát tán phong nhiệt dùng để chữa các chứng bệnh gây ra do ngoại cảm phong nhiệt: Phát sốt, ra mồ hôi, đau đầu, đau người, sợ gió, sợ lạnh, miệng khát, họng đau, ho, rêu lưỡi trắng hoặc hơi vàng, mạch phù sác.

Quế chi thang phương thuốc tiêu biểu trong nhóm tân ôn giải biểu của Y học cổ truyền

08:00 | 28/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Bài thuốc có tác dụng chủ yếu là phát tán phong hàn ở phần biểu, đồng thời điều hòa dinh – vệ, giúp cơ thể phục hồi trạng thái cân bằng. Khác với những phương thuốc phát hãn mạnh, Quế chi thang có tính phát hãn nhẹ, điều hòa, thường được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn thể biểu hư – khi cơ thể đã suy yếu, xuất hiện triệu chứng sốt nhẹ, sợ gió, ra mồ hôi tự nhiên, đau đầu và mạch phù hoãn.

Đại Thanh Long Thang và những ứng dụng trong điều trị chứng ngoại cảm phong hàn

15:34 | 27/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Đại thanh long thang là phương thuốc tiêu biểu thuộc nhóm tân ôn giải biểu trong Y học cổ truyền, được sử dụng để điều trị chứng ngoại cảm phong hàn kèm nội nhiệt. Bài viết nhằm phân tích thành phần, cơ chế tác dụng theo lý luận Đông y và đánh giá ứng dụng lâm sàng hiện nay. Kết quả cho thấy bài thuốc có tác dụng phát hãn giải biểu, thanh nhiệt, trừ phiền, phù hợp với các trường hợp cảm mạo phong hàn có biểu hiện không ra mồ hôi, sốt, phiền táo. Ngoài ra, bài thuốc còn được ứng dụng trong một số bệnh lý hiện đại như viêm cầu thận cấp và phù do dị ứng lạnh.

Ma Hoàng Thang: Phương tễ kinh điển và giá trị trong điều trị cảm mạo phong hàn

11:34 | 26/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Trong hệ thống phương tễ của Y học cổ truyền, Ma hoàng thang là một trong những bài thuốc tiêu biểu, xuất hiện từ Thương hàn luận và được sử dụng rộng rãi qua nhiều thế kỷ. Không chỉ mang giá trị lịch sử, bài thuốc còn thể hiện rõ tư duy biện chứng luận trị, nguyên tắc cốt lõi của Y học phương Đông khi điều trị không dựa trên tên bệnh mà dựa vào bản chất cơ chế bệnh sinh.

Phương tễ trong Y học cổ truyền: Cấu trúc lý luận, nguyên tắc vận dụng và giá trị trong thực hành lâm sàng hiện đại

11:09 | 26/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Trong hệ thống Y học cổ truyền (YHCT), phương tễ không chỉ là tập hợp các bài thuốc mà còn là biểu hiện tập trung của tư duy biện chứng luận trị, nền tảng cốt lõi chi phối toàn bộ hoạt động chẩn đoán và điều trị. Việc nghiên cứu phương tễ, do đó, không thể tách rời khỏi hệ thống lý luận “lý – pháp – phương – dược”, trong đó phương tễ đóng vai trò cầu nối giữa nhận thức bệnh lý và can thiệp điều trị cụ thể.

Tiểu thanh long thang: Phương thuốc tân ôn giải biểu tiêu biểu trong điều trị ho đờm do phong hàn

08:00 | 25/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Tiểu thanh long thang là một phương thuốc kinh điển thuộc nhóm tân ôn giải biểu, có nguồn gốc từ y học cổ truyền phương Đông. Bài thuốc được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn kèm theo nội ẩm, khi tà khí xâm nhập vào phần biểu nhưng đồng thời ảnh hưởng đến chức năng tuyên phát và túc giáng của phế.

Xem thêm

Hoạt động hội

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam lần thứ 14: Kiến tạo nền móng cho nhiệm kỳ mới và nâng tầm vị thế y học dân tộc

11-04-2026 11:01 Hoạt động hội

Hà Nội, ngày 11/4/2026 Hội Nam Y Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị Ban Thường vụ lần thứ 14. Đây là kỳ họp quan trọng nhằm đánh giá toàn diện các hoạt động trong quý 1 năm 2026, đồng thời hoạch định chiến lược trọng tâm cho năm 2026, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nam Y Việt Nam nhiệm kỳ 3 (2027–2032)

Hành Trình "Về Nguồn": Lãnh Đạo Hội Nam Y Việt Nam Dâng Hương Tại Cụm Di Tích Y Thánh Tuệ Tĩnh

01-04-2026 21:00 Hoạt động hội

HẢI PHÒNG – Trong không khí trang nghiêm của những ngày lễ hội, đoàn đại biểu Hội Nam Y Việt Nam do Thầy thuốc Nhân dân. Giáo sư. Tiến sĩ Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội làm trưởng đoàn, đã có chuyến hành trình đầy ý nghĩa về với vùng đất địa linh nhân kiệt Cẩm Văn – Cẩm Vũ (Cẩm Giang, Hải Phòng). Đây là hoạt động thiết thực nhằm tri ân các bậc tiền nhân, đặc biệt là Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh – vị Thánh thuốc Nam của dân tộc.

Chi hội Nam Y tỉnh Thái Nguyên: Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

26-03-2026 21:00 Hoạt động hội

(Sức khỏe Việt) – Sáng ngày 26/03/2026, trong không khí phấn khởi của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên đã trang trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Hội năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị đánh dấu bước phát triển vượt bậc của Chi hội với những thành tích xuất sắc trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bảo tồn giá trị y học cổ truyền.

Thiền Năng lượng sinh học: Hành trình lan tỏa sức mạnh chữa lành từ tâm

23-03-2026 08:00 Hoạt động hội

Trong không khí ấm áp của những ngày đầu xuân, Chi hội Câu lạc bộ (CLB) Healing In Balance đã tổ chức buổi gặp mặt đầy ý nghĩa, tổng kết công tác hoạt động năm 2025, đánh dấu bước phát triển mới trong việc đưa bộ môn Thiền năng lượng sinh học đến gần hơn với cộng đồng Việt Nam.

Hội Nam Y Việt Nam Tổng kết Hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào Thi đua năm 2026: Khát vọng vươn tầm Y học Dân tộc

21-03-2026 21:00 Hoạt động hội

Ngày 21 tháng 3 năm 2026, tại Hà Nội, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào thi đua năm 2026. Sự kiện là dịp nhìn lại những thành tựu trong việc gìn giữ tinh hoa y học dân tộc, đồng thời kích hoạt hành trình mới vì sức khỏe cộng đồng.