Cách sử dụng dược liệu thạch quyết minh trong các bài thuốc chữa bệnh

Đặc điểm và phân bố của thạch quyết minh

Thạch quyết minh còn được biết đến với các tên gọi khác như: cửu khổng, cửu khổng loa, ốc khổng, bào ngư. Chúng có tên khoa học là Haliotis diversicolor Reeve, Haliotidis gigantea discus Reeve,... Thạch Quyết minh của họ Bào Ngư, Lớp Phúc túc, ngành nhuyễn thể. Vị thuốc này được điều chế từ vỏ học của loài bào ngư đã được phơi khô. Do đó tên gọi của chúng được dựa theo vẻ bề ngoài cứng như đá của Bào Ngư.

Bào Ngư là sinh vật nhuyễn thể có ổ cứng trên trên mép vỏ có khoảng bảy đến 13 lỗ, chủ yếu là 9 lỗ vì vậy chúng con được gọi là Cửu khổng. Báo ngưng sử dụng các lỗ này để thở, do đó khi có sinh vật bám trên lỗ sẽ làm cho chúng bị chết. Chúng thường phân bố ở vùng hải đảo hoặc ven biển nơi có những dạng đá ngầm. Thức ăn chủ yếu của loài này là các rong rêu bám trên đá.

Thạch Quyết minh được lấy từ phần vỏ cứng của loài Bào Ngư. Với lớp mặt ngoài nhám, có màu sẫm. Mặt trong của vỏ bào ngư óng ánh như xà cừ. Để sử dụng ta cần đập nhỏ chúng ra thành từng mảnh.

Các thành phần chủ yếu có trong thạch quyết minh gồm các axit amin, lớp cutin, canxi Cacbonat và choline,.... trong đó canxi cacbonat chiếm hơn 90%. Ngoài ra vị thuốc này còn có một lượng nhỏ sắt, photpho, sunphat, silicat,...

Cách sử dụng dược liệu thạch quyết minh trong các bài thuốc chữa bệnh

Công dụng của thạch quyết minh trong y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền

Theo tài liệu cổ thạch quyết minh có vị mặn, tính bình, vào 2 kinh can và phế. Có tác dụng bình can, thông lâm, tiềm dương, trừ nhiệt sáng mắt. Dùng chữa thong manh mờ mắt, xương đau nhức, đầu choáng mắt hoa.

Hiện nay, thạch quyết minh là một vị thuốc (được dùng trong phạm vi nhân dân) chữa thị lực kém, thong manh, có tác dụng sáng mắt, tan màng.

Còn được dùng làm thuốc cầm máu và chữa bệnh đau dạ dày thừa nước chua.

Liều dùng & cách dùng

Liều dùng: Ngày uống 3 - 6 g dưới dạng bột, có khi dùng dưới dạng thuốc sắc với liều 15-30g.

Bào ngư là một loại hải sản quý, thịt chứa nhiều chất dinh dưỡng và mùi vị thơm ngon; dùng trong nước và xuất khẩu. Thịt bào ngư có vị mặn, tính ôn, có tác dụng nhuận phế thanh nhiệt, bổ hư, tư âm (theo quan niệm của y học cổ truyền).

Công dụng của thạch quyết minh trong y học cổ truyền

Cách dùng thạch quyết minh trị bệnh hiệu quả

Chữa thong manh, quáng gà

Thạch quyết minh cạo sạch vỏ đen ngoài, tán nhỏ và thủy phi 10 g. Dùng gan lợn hay gan dê bổ đôi rồi cho thuốc vào. Dùng xông vào mắt khi đun sôi, sau khi nguội, ăn hết gan, uống hết nước. Dùng 1 lần/ ngày (đơn thuốc kinh nghiệm trong nhân dân).

Chữa đau mắt ra nắng bị chói

Thạch quyết minh, cúc hoa, cam thảo mỗi vị 4g. Sắc với 200g nước, để nguội, uống hàng ngày.

Chữa ù tai hoa mắt chóng mặt, đau đầu, mắt sưng đỏ đau cấp, tê bại tay chân (Cháo thạch quyết minh)

Thạch quyết minh (tán bột) 25g, thảo quyết minh (sao vàng) 10g, cúc hoa 15g, gạo tẻ 100g. Dược liệu sắc lấy nước rồi bỏ bã, lấy gạo nấu cháo, đến khi chín thì cho nước sắc thuốc vào khuấy đều, thêm 6g đường phèn khuấy cho tan hết rồi ăn.

Chữa viêm thị thần kinh, mờ mắt, giảm thị lực (Gan lợn hầm thạch quyết minh xương truật)

Thạch quyết minh 30g, xương truật 90g, gan lợn 80g. Thạch quyết minh nung tán mịn; xương truật gọt vỏ ngoài sấy khô tán mịn, cả hai thứ trộn đều, mỗi lần lấy 10 g đem nhét vào giữa miếng gan lợn đã rạch mở sẵn. Đem gan lợn hầm cho chín trong nồi chưng cách thủy.

Chữa viêm kết giác mạc cấp, chói mắt sợ ánh sáng (Thạch quyết minh cúc hoa cam thảo ẩm)

Thạch quyết minh 12g, cúc hoa 12g, cam thảo 4g. Cho dược liệu vào ấm pha trà và hãm bằng nước sôi. Uống 2 ấm/ ngày, cho thêm nước nhiều lần để uống thay nước hàng ngày.

Chữa đục nhân mắt, tăng nhãn áp (thiên đầu thống) (Ba ba hầm thạch quyết minh)

Ba ba 1 con (khoảng 500g) làm sạch, thạch quyết minh 20g, cốc tinh thảo 15g, sinh địa hoàng 12g. Làm sạch ba ba; đem dược liệu gói trong vải xô rồi đặt trong nồi chung với ba ba và hầm chín, bỏ bã thuốc, thêm gia vị phù hợp. Ăn 1 lần/ ngày, liên tục 5 - 7 ngày.

Cách dùng thạch quyết minh trị bệnh hiệu quả

Lưu ý quan trọng khi sử dụng thạch quyết minh

Mặc dù thạch quyết minh có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, nhưng bạn cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi sử dụng thạch quyết minh để trị bệnh, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt là với những người có bệnh lý nền hoặc đang sử dụng thuốc điều trị.

Không lạm dụng: Việc sử dụng quá nhiều có thể gây ra tác dụng phụ. Nên sử dụng liều lượng hợp lý để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Tránh sử dụng cho phụ nữ mang thai: Phụ nữ mang thai nên hạn chế sử dụng thạch quyết minh, vì có thể gây ra các tác dụng không mong muốn.

Thạch quyết minh không chỉ là một loại thực phẩm bổ dưỡng mà còn là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Với nhiều công dụng hữu ích, từ việc chữa bệnh mắt, hỗ trợ điều trị ho đến giảm triệu chứng tiêu hóa, cây thạch quyết minh xứng đáng được biết đến và áp dụng rộng rãi trong cuộc sống hàng ngày. Hãy thử ngay những cách sử dụng cây thạch quyết minh để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình!

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)